အိုင္အက္စ္ ငရဲခန္းအလြန္ မိုဆူးလ္ၿမိဳ႕ အနာဂတ္

အီရတ္ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ အယ္လ္အဘာဒီက အလံုးစံုေအာင္ပြဲရရိွေၾကာင္း ေၾကညာၿပီးေနာက္တစ္ရက္တြင္ ၿမိဳ႕ေဟာင္းဆင္ေျခဖံုးရိွ အိုင္အက္စ္ပစ္မွတ္မ်ားကို ေလေၾကာင္းမွ ဆက္လက္တိုက္ခိုက္ေနစဥ္(FELIPE DANA/AP)

ၿပီးခဲ့သည့္ သီတင္းပတ္ကုန္က အီရတ္ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဟိုင္ဒါအယ္လ္ အဘာဒီသည္ မိုဆူးလ္ၿမိဳ႕သို႔ ေရာက္လာခဲ့သည္။ ႏွစ္အနည္းငယ္အတြင္း အီရတ္ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ကိုယ္တိုင္ မိုဆူးလ္သို႔ ပထမဆံုးအႀကိမ္ ေျခခ်ျခင္းျဖစ္သည္။

ဇူလုိင္ ၁၀ ရက္တြင္မူ အယ္လ္အဘာဒီက မိုဆူးလ္ၿမိဳ႕ ကို အုိင္အက္စ္စစ္ေသြးႂကြမ်ား လက္ေအာက္မွ ကယ္ဆယ္ႏုိင္ခဲ့ ၿပီျဖစ္ေၾကာင္း တရားဝင္ ေၾကညာ သည္။ အီရတ္ႏုိင္ငံေတာ္အလံ ကို ကိုင္ေဆာင္ထားသည့္ ဝန္ႀကီး ခ်ဳပ္က မိုဆူးလ္ၿမိဳ႕သည္ အစိုးရ လက္ေအာက္သို႔ ျပန္လည္ေရာက္ ရွိလာၿပီဆိုေသာ ေၾကညာခ်က္ကို ထုတ္ျပန္လိုက္ခ်ိန္တြင္ ၎ကို ဝန္းရံထားသည့္ အီရတ္စစ္သည္ မ်ားက ဝိုင္းဝန္းဩဘာေပးေအာင္ ပြဲခံခဲ့ၾကသည္။

ႏုိင္ငံေျမာက္ပိုင္းတြင္ တည္ ရွိၿပီး အီရတ္၏ ဒုတိယအႀကီးဆံုး ၿမိဳ႕ႀကီးသည္ အိုင္အက္စ္စစ္ေသြး ႂကြမ်ား လက္ေအာက္သို႔ ၂၀၁၄ ကတည္းက က်ေရာက္ေနရာမွ ယခုအခါ ျပန္လည္ လြတ္ေျမာက္ လာၿပီ ျဖစ္သည္။ ‘‘ဒီေနရာမွာ ကၽြန္ ေတာ္ တရားဝင္ေၾကညာမယ္။ မိုဆူးလ္ဟာ လြတ္လပ္ခဲ့ၿပီ။ အီရတ္ရဲ႕နယ္ေျမေဒသအသီးသီး က လာေရာက္တိုက္ပြဲဝင္တဲ့ စစ္ သည္ေတြရဲ႕ အသက္ေသြး၊ ေခြၽးစ ေတးမႈေတြနဲ႔အတူ မိုဆူးလ္လြတ္ ေျမာက္လာၿပီ။ ဒါဟာ အီရတ္ ႏုိင္ငံနဲ႔ အီရတ္ႏုိင္ငံသားေတြရဲ႕ ေအာင္ပြဲျဖစ္တယ္’’ဟု အယ္လ္ အဘာဒီက ေၾကညာသည္။


အီရတ္စစ္တပ္ႏွင့္ မဟာမိတ္ ျပည္သူ႔စစ္လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားသည္ မိုဆူးလ္ ၿမိဳ႕ကို ျပန္လည္သိမ္းယူမည့္ မဟာဗ်ဴဟာ စစ္ဆင္ေရးတစ္ရပ္ကို ၿပီးခဲ့သည့္ ႏွစ္ကုန္ပိုင္းတြင္ စတင္ ခဲ့ၾကသည္။ အီရတ္ေျမျပင္တပ္မ်ားကို အေမရိကန္ႏွင့္ မဟာမိတ္ ဥေရာပ ႏုိင္ငံမ်ား၏ေလတပ္မ်ားက ပစ္ကူပံ့ပိုးခဲ့သည္။ လအနည္းငယ္အတြင္း မိုဆူးလ္ၿမိဳ႕၏ အေရွ႕ဘက္ျခမ္း နယ္နိမိိတ္အားလံုးကို အီရတ္တပ္မ်ားက သိမ္းပိုက္ႏိုင္ ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ တိုက္ဂရစ္ ျမစ္က အလယ္တည့္တည့္မွ ျဖတ္ သန္းစီးဆင္းေနသည့္ ၿမိဳ႕၏ အေနာက္ဘက္ျခမ္းကို စစ္ေသြးႂကြ မ်ားက ႀကံ႕ႀကံ႕ခံခုခံကာကြယ္ေန သျဖင့္ စစ္ေရးအရွိန္ ေႏွာင့္ေႏွးခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္ ယခုႏွစ္ အေစာပိုင္း ကတည္းက စတင္ခဲ့သည့္ စစ္ဆင္ ေရးမ်ားသည္ ဇူလုိင္ ၁၀ ရက္တြင္ ေမွ်ာ္မွန္းသည့္ အဆံုးသတ္ပန္း တိုင္သို႔ ေရာက္ရွိခဲ့သည္။ မိုဆူးလ္တစ္ၿမိဳ႕လံုး လြတ္လပ္ေရး ရခဲ့ၿပီဟု ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ကိုယ္တုိင္က တရားဝင္ ေၾကညာသည္။ သို႔ေသာ္ ၿမိဳ႕၏ ပတ္ဝန္းက်င္တြင္မူ အိုင္ အက္စ္အစြယ္အပြားမ်ား ဆက္ လက္ လႈပ္ရွားလ်က္ရွိေနၿပီး ၎ တို႔ကို ရွင္းလင္းရန္ သီတင္းပတ္ အခ်ိဳ႕ အခ်ိန္ယူရဦးမည္ဟု အီရတ္ စစ္တပ္က ခန္႔မွန္းထားသည္။ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္က မိုဆူးလ္ကို ျပန္ လည္ သိမ္းယူႏုိင္ၿပီဟု ေၾကညာ ခ်ိန္၌ ၿမိဳ႕အစြန္အဖ်ားေနရာမ်ား၌ ေပါက္ကြဲသံမ်ား၊ ေသနတ္သံမ်ား ၾကားေနရဆဲ ျဖစ္သည္။

အဓိကက်သည့္ ေမးခြန္း တစ္ခုမွာ ကိုးလၾကာ ထိုးစစ္အၿပီး တြင္ အုိင္အက္စ္ငရဲဘံုမွ လြတ္ ေျမာက္လာၿပီးေနာက္ မိုဆူးလ္ၿမိဳ႕ ေ႐ွ႕ဆက္ ျဖတ္သန္းရမည့္ အနာ ဂတ္ အလားအလာျဖစ္သည္။ အိုုင္အက္စ္တို႔၏ ရည္ရြယ္ခ်က္ ရွိရွိ ဖ်က္ဆီးမႈႏွင့္ တိုက္ပြဲမ်ား အတြင္း ထိခိုက္မႈတို႔ေၾကာင့္ မိုဆူးလ္၏ လမ္းပန္းဆက္သြယ္ ေရးႏွင့္ အေျခခံအေဆာက္အအံု အမ်ားအျပား ယိုယြင္းခဲ့သည္။ မိုဆူးလ္ျပည္သူမ်ား အေနျဖင့္ ေကာင္းသတင္းကို ေပ်ာ္ရႊင္စြာ ႀကိဳဆိုေနသည့္တိုင္ လံုၿခံဳေရး ႏွင့္ပတ္သက္၍ စိုးရိမ္စရာမ်ား လည္း ရွိေနေသးသည္။ ၿမိဳ႕ခံမ်ား ၾကား ေရာေႏွာကိုယ္ေယာင္ ေဖ်ာက္ေနသည့္ အစြန္းေရာက္ စစ္ေသြးႂကြမ်ားက အေသခံဗံုးခြဲ သည့္ တိုက္ခုိက္မႈမ်ိဳး အခ်ိန္မေရြး က်ဴးလြန္လာႏုိင္ေၾကာင္း အာဏာ ပိုင္မ်ားက သတိေပးထား၍ ျဖစ္ သည္။


ဇူလိုင္ ၁၀ ရက္က မိုဆူးလ္ၿမိဳ႕တြင္ အိုင္အက္စ္အဖြဲ႔အေပၚ ေအာင္ပြဲရေၾကာင္းေၾကညာစဥ္ အီရတ္အလံကိုင္ေဆာင္ထားေသာ အီရတ္ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဟိုင္ဒါအယ္လ္အဘာဒီ(REUTERS)

အိုင္အက္စ္တို႔သည္ ၿမိဳ႕ကို လက္လႊတ္ရေတာ့မည့္ ေနာက္ ဆံုး အခ်ိန္ပိုင္းမ်ားအထိ ယုတ္မာ ေသာ နည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ မိုဆူးလ္ ကို ဖ်က္ဆီးခဲ့သည္။ ၿမိဳ႕၏ အထင္ ကရ သမုိင္းဝင္ အေဆာက္အအံု တစ္ခုျဖစ္ေသာ အယ္လ္ႏ်ဴရီေမွ်ာ္ စင္ ဗလီႀကီးကို ေဖာက္ခြဲပစ္ခဲ့သည္။ အီရတ္အစိုးရသည္ မိုဆူးလ္ကို ျပန္လည္ရရွိခ်ိန္၌ ၿမိဳ႕၏အေျခအေနမွာ ဘက္ေပါင္း စံုမွ ခၽြတ္ၿခံဳက်လ်က္ ရွိသည္။ ေနရာအႏွံ႔ အပ်က္အစီးပံုမ်ားႏွင့္ ေျခာက္ကပ္ေနေသာ ၿမိဳ႕ႀကီးကို စိတ္ပိုင္းေရာ၊ ႐ုပ္ပိုင္းပါ ျပန္လည္ ထူေထာင္ရန္ အခ်ိန္ၾကာျမင့္စြာ ယူရဦးမည္ ျဖစ္သည္။

၂၀၁၄ တြင္ အုိင္အက္စ္တို႔ အင္အားႀကီးလာၿပီးေနာက္ ဆီးရီး ယားႏွင့္ အီရတ္တို႔ရွိ နယ္ေျမမ်ား ကို ႐ုတ္တရက္ ဝင္ေရာက္တိုက္ ခုိက္သိမ္းယူခဲ့ၾကသည္။ မိုဆူးလ္ ၿမိဳ႕မွာ အိုင္အက္စ္မ်ား လက္ ေအာက္သို႔ လ်င္လ်င္ျမန္ျမန္ က် ေရာက္သြားၿပီး အီရတ္ဘက္ျခမ္း ရွိ အိုင္အက္စ္၏ ပင္မဌာနခ်ဳပ္ သဖြယ္ျဖစ္လာသည္။ ထိုအခ်ိန္ က အီရတ္အစိုးရတပ္မ်ားသည္ ၿမိဳ႕ကို အလြယ္တကူ လက္လႊတ္ ခဲ့ၾကၿပီး အေမရိကန္က ေထာက္ပံ့ ထားသည့္ စစ္လက္နက္ပစၥည္း မ်ားကိုပါ စြန္႔ပစ္ ထြက္ေျပးၾက သျဖင့္ အုိင္အက္စ္လက္ထဲ အေမ ရိကန္ စစ္ပစၥည္းမ်ား ေရာက္ရွိ သြားသည္။ ထိုကိစၥႏွင့္ ပတ္သက္ ၍ အေမရိကန္ႏွင့္ အီရတ္အစိုးရ မ်ားၾကားတြင္လည္း အဖုအထစ္ ျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။ အီရတ္တပ္မ်ားသည္ အုိင္အက္စ္ထုိးစစ္ကို တစ္ပတ္မွ်သာ ခုခံၿပီး ကတိုက္က႐ိုက္ ထြက္ေျပးဆုတ္ခြာခဲ့ၾကသည္။

၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာ ၁၆ ရက္မွ စတင္ေသာ မိုဆူးလ္ၿမိဳ႕သိမ္းစစ္ပြဲတြင္ အီရတ္စစ္တပ္၊ မဟာမိတ္ကာ့ဒ္ေျပာက္က်ားမ်ား ႏွင့္ အေမရိကန္စစ္သည္ ႏွစ္ဦး အပါအဝင္ အက်အဆံုး ၁,၀၀၀ ေက်ာ္ရွိခဲ့သည္။ ၆,၀၀၀ ေက်ာ္ ထိခုိက္ဒဏ္ရာရခဲ့သည္။ အိုင္ အက္စ္တို႔၏ အေသအေပ်ာက္ စာရင္းကိုမူ တိတိက်က် မသိရ ေခ်။ ၂၀၁၆ ႏွစ္ကုန္ပိုင္းတြင္ အေမရိကန္က အိုင္အက္စ္ ၂,၀၀၀ ေက်ာ္ ေသဆံုးခဲ့သည္ဟု ခန္႔မွန္းေၾကညာသည္။ အီရတ္စစ္တပ္ ကမူ စစ္ေသြးႂကြ ၁၀,၀၀၀ ေက်ာ္ကို ရွင္းလင္း သုတ္သင္ႏုိင္ခဲ့ ေၾကာင္း ထုတ္ျပန္သည္။

စစ္ပြဲမ်ား စတင္ခ်ိန္ကတည္း က ၿမိဳ႕ခံအမ်ားအျပားက မိုဆူးလ္ ကို စြန္႔ခြာသြားခဲ့ၾကသျဖင့္ ၿမိဳ႕ထဲတြင္ လူအနည္းငယ္သာ က်န္ သည္။ သို႔ေသာ္ လာမည့္ ရက္ပိုင္းအတြင္း မိုဆူးလ္တြင္ ေနရပ္ျပန္လာသူ အမ်ားအျပားစု႐ံုးလာဖြယ္ ရွိေနသည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရး အတြက္ေရာ၊လံုၿခံဳေရးအရပါ အာဏာပိုင္မ်ား၌ အက်ပ္႐ိုက္စရာ အေျခအေန ပိုမ်ားလာမည္ျဖစ္သည္။

လန္ဒန္ရွိ စီးပြားေရးႏွင့္ ႏုိင္ငံ ေရးသိပၸံေက်ာင္းမွ အေရွ႕အလယ္ ပိုင္းေရးရာ ကြၽမ္းက်င္သူတစ္ဦး ျဖစ္သည့္ ဖာဝက္ဇ္ဂါဂ်က္စ္က ‘‘အီရတ္အစိုးရ ႀကံဳရမယ့္ ပထမ ဆံုးျပႆနာက မိုဆူးလ္အေနာက္ ပိုင္းကို ျပန္ေ႐ႊ႕လာမယ့္ အရပ္ သား ေလးေသာင္းေလာက္ရဲ႕ ေန႔ စဥ္ ေနထုိင္မႈအတြက္ လိုအပ္တဲ့ အေထာက္အပံ့ေတြ ေပးဖို႔ပဲ။ ႏိုင္ငံတကာ အဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ အကူအညီေတြကို ထိထိေရာက္ ေရာက္ အသံုးခ်ႏုိင္ဖုိ႔ လိုတယ္။ မိုဆူးလ္အေနာက္ပိုင္းက အေရွ႕ ပိုင္းထက္ပိုၿပီး စစ္ဒဏ္ခံရတယ္။ ဆိုးဆိုးရြားရြားကို ပ်က္စီးေနပါ ၿပီ’’ဟု မွတ္ခ်က္ေပးသည္။

ေနာက္ထပ္ အေရးႀကီးေသာ အပိုင္းမွာ လံုၿခံဳေရးက႑ျဖစ္ သည္။ ၿမိဳ႕ထဲတြင္ လွည့္လည္ သြားလာေနသည့္ အီရတ္စစ္သား မ်ားသည္ လူအုပ္ထဲတြင္ ပုန္း ကြယ္ေနသည့္ အိုင္အက္စ္အေသ ခံဗံုးသမားမ်ား၏ ပစ္မွတ္အခ်ိန္ မေရြး ျဖစ္သြားႏုိင္သည္။ ထို႔အျပင္ ရိကၡာျဖန္႔ေဝသည့္ ေနရာကဲ့သို႔ ဧရိယာမ်ားတြင္လည္း လံုၿခံဳေရးႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး အလြန္တာဝန္ ႀကီးမည့္ အေျခအေန ျဖစ္ေန သည္။

ယခုအခါအီရတ္၏ ၿမိဳ႕ငယ္အနည္းငယ္သာ အိုင္ အက္စ္လက္ထဲတြင္ ရွိေနၿပီး မၾကာမီ ယင္းၿမိဳ႕မ်ားကိုပါ သိမ္းယူႏုိင္ဖြယ္ရွိသည္။သို႔ေသာ္ အေမရိကန္အစိုးရက အီရတ္ပိုင္နက္တြင္ အိုင္အက္စ္မ်ား ေနာက္တစ္ႀကိမ္ ေခါင္းေထာင္ထလာမည္ကို အေလးအနက္ စိုးရိမ္ေနသည္။ အိုင္အက္စ္မ်ားကို တိုက္ခုိက္သည့္ မဟာမိတ္တပ္မ်ားကို ဦးေဆာင္ညႊန္ၾကားခဲ့သူအေမရိကန္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ စတီဖန္ေတာင္းဆန္က အီရတ္အစိုးရအေနျဖင့္ ဆြန္နီမြတ္စလင္မ်ား၏ ယံုၾကည္မႈကို ရရွိေအာင္ ႀကိဳးစားသင့္ေၾကာင္း အႀကံျပဳသည္။

 ‘‘အုိင္အက္စ္ အိုင္အက္စ္ (အုိင္အက္စ္၏ အမည္ေဟာင္း) ဗားရွင္းနံပါတ္ႏွစ္ ေပၚမလာတာ ေသခ်ာေစဖုိ႔ လုပ္ရမွာပါ။ ဆြန္နီ မြတ္စလင္ေတြက ဘဂၢဒက္မွာ ရွိေနတဲ့ အစိုးရဟာ သူတို႔ရဲ႕ ေကာင္းက်ိဳးကို အျပည့္အဝလို လားတယ္ဆိုတာ စြဲၿမဲလက္ခံေနဖို႔ လိုပါတယ္’’ဟု ေတာင္းဆန္က မွတ္ခ်က္ေပးခဲ့သည္။ ဆြန္နီအစၥ လာမ္မစ္ အစြန္းေရာက္ စစ္ေသြး ႂကြအုပ္စုတစ္ခုျဖစ္ေသာ အုိင္ အက္စ္သည္ မိုဆူးလ္ကို သိမ္း ယူခ်ိန္က ၿမိဳ႕ခံ ဆြန္နီမြတ္စလင္ မ်ားကို စည္း႐ံုးႏုိင္ခဲ့သည္။

မိုဆူးလ္ၿမိဳ႕ထဲတြင္ လႊင့္ထူ ထားသည့္ အနက္ေရာင္အလံမ်ားကို လံုၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕ဝင္မ်ားႏွင့္ ျပည္သူမ်ားက လုိက္လံျဖဳတ္ခ်ၿပီး အီရတ္အလံကို လႊင့္ထူေနၾကသည္။ ဖ႐ိုဖရဲ ပ်က္စီးေနသည့္ အေဆာက္အအံုမ်ားကိုမူ ေနရာအႏံွ႔ ေတြ႕ျမင္ေနရဆဲျဖစ္သည္။ အီရတ္ႏွင့္အေမရိကန္အစိုးရမ်ားအတြက္ သမုိင္းဝင္တိုက္ပြဲတစ္ခုကို ေအာင္ျမင္ခဲ့ေသာ္လည္း အိုင္အက္စ္အၾကမ္းဖက္သမားမ်ားကို အျမစ္ျပတ္ႏွိမ္နင္းေခ်မႈန္းရန္ ေရွ႕ဆက္႐ုန္း ကန္ရဦးမည္ျဖစ္သည္။  —Ref: CNN, Guardian

Top News