အရွိန္ျမင့္လာသည့္ ဇင္ဘာေဘြအာဏာဆက္ခံေရး အားၿပိဳင္မႈမ်ား

ဇင္ဘာေဘြသမၼတေရာဘတ္မူဂါဘီ ဂုဏ္ျပဳတပ္ဖြဲ႕ကို စစ္ေဆးေနစဥ္ Jekesai NJIKIZANA / AFP

ဇင္ဘာေဘြ ႏိုင္ငံဟု ဆိုသည္ႏွင့္ နာ မည္ဆိုးျဖင့္ ေက်ာ္ၾကားလွသည့္ သမၼတေရာဘတ္ မူဂါဘီကိုပါ တစ္ဆက္တည္း ျမင္ေယာင္မိမည္ျဖစ္သည္။ အာ ဖရိကအေရွ႕ေတာင္ပိုင္းရွိ ကုန္း ပိတ္ႏုိင္ငံကို ၁၉၈၇ ကတည္းက အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ၿပီး ကမၻာေပၚတြင္ အဆိုး သြမ္းဆံုးစာရင္းဝင္ အာဏာရွင္ တစ္ဦးအျဖစ္ မူဂါဘီက ရပ္တည္ ခဲ့သည္။ ယခုအခါ ၎၏ အသက္ (၉၃) ႏွစ္ ေက်ာ္လာၿပီ ျဖစ္သလို က်န္းမာေရး ယိုယြင္းဆုတ္ယုတ္မႈ မ်ားလည္း ရွိလာသည္။ မူဂါဘီ မေသေသးေသာ္လည္း ၎၏ ေနရာကိုဆက္ခံရန္အတြက္ အာ ဏာရပါတီ၌ အတြင္းပိုင္းတိုက္ပြဲ မ်ား စတင္ျပင္းထန္ေနၿပီျဖစ္ သည္။


မူဂါဘီ၏ လက္ေအာက္တြင္ တရားဝင္ဒုတိယသမၼတ ႏွစ္ဦးရွိသည္။ သို႔ေသာ္ အီမာဆင္နန္ဂက္ဝါကသာ မူဂါဘီ၏ အ႐ိုက္အရာကို ဆက္ခံႏုိင္မည့္သူ ဒုတိယသမၼတအျဖစ္ ရပ္တည္ေနသည္။ ၎ သည္ အာဏာရ ဇာႏူပီအက္ဖ္ပါတီတြင္ ေထာက္ခံသူအမ်ားအျပား ႏွင့္ ဩဇာႀကီးမားသူ တစ္ဦးျဖစ္ သည္။ နန္ဂက္ဝါ၏  အဓိကၿပိဳင္ဘက္မွာ မူဂါဘီ၏ဇနီး ဂေရ႕စ္(မူဂါဘီ) ျဖစ္သည္။ ဂေရ႕စ္သည္ ခင္ပြန္းသည္အေပၚ လႊမ္းမိုးႏုိင္သူျဖစ္ၿပီး ဇင္ဘာေဘြ၏ ႏုိင္ငံေရး နယ္ပယ္ တြင္ ထင္ရွားထက္ျမက္သည့္ ရွားရွားပါးပါး အာဂအမ်ိဳးသမီး တစ္ဦးဟု ဆိုႏုိင္သည္။ ထို႔အတူ ဂေရ႕စ္ သည္လည္း ခင္ပြန္းသည္နည္းတူ အက်င့္ပ်က္မႈ၊ အဂတိလုိက္စားမႈ မ်ားျဖင့္ မေကာင္းသတင္း ထြက္ေနသူ တစ္ဦးျဖစ္သည္။

ဂေရ႕စ္ႏွင့္ နန္ဂက္ဝါတို႔၏ သေဘာထားတင္းမာမႈမ်ားမွာ ၿပီးခဲ့သည့္ သီတင္းပတ္ကုန္မွစ၍ ႏိုင္ငံတကာမီဒီယာမ်ား ပိုမိုအာ႐ံုစိုက္ေလာက္ေအာင္ ျဖစ္လာခဲ့သည္။ ျပည္တြင္းတြင္မူ ဆန္႔က်င္ဘက္အုပ္စုႏွစ္ခုၾကား ခက္ထန္စြာ ရွိေနသည့္ အေျခအေနကို ဇင္ဘာ ေဘြျပည္သူမ်ား ေကာင္းစြာ သေဘာေပါက္ထားၿပီး ျဖစ္သည္။ မူဂါဘီသည္ လူမုန္းမ်ားလွသည့္ ေခါင္းေဆာင္တစ္ဦး ျဖစ္သည့္တိုင္ ၎မရွိေတာ့ခ်ိန္၌ ေနာက္ဆက္တြဲ ေပၚေပါက္လာႏုိင္သည့္ ပဋိပကၡမ်ားေၾကာင့္ မူဂါဘီမေသေစရန္ ပင္ ဆုေတာင္းေနၾကရသည့္ အေျခအေနမ်ိဳး ႀကံဳေနရသည္။ လက္ရွိ အေျခအေနအရ ၿပိဳင္ဘက္အုပ္စု ႏွစ္ခုၾကား ျပည္တြင္းစစ္မီးပင္ ေတာက္ေလာင္ႏုိင္ၿပီး ဇင္ဘာေဘြ ႏုိင္ငံက ေျမစာပင္ ျဖစ္သြားမည္ကို ျပည္သူမ်ားက စိုးရိမ္စိတ္ပူလ်က္ ရွိသည္။

ၿပီးခဲ့သည့္ သီတင္းပတ္အ တြင္းတြင္ ဂေရ႕စ္က နန္ဂက္ဝါႏွင့္ ပတ္သက္၍ အတိအလင္း စိန္ေခၚသည့္ သေဘာမ်ိဳးစြပ္စြဲစကားေျပာၾကားခဲ့သည္။ 

နန္ဂက္ဝါသည္ မိမိ၏ ခင္ပြန္း သည္ ေသဆံုးခ်ိန္တြင္ သမၼတအ႐ိုက္အရာကို ေမွ်ာ္လင့္ေနၿပီး ၎အ ေပၚ မေထာက္ခံသူအားလံုးကို အၾကမ္းနည္းျဖင့္ ၿခိမ္းေျခာက္ ဖိအားေပးေနေၾကာင္း ဂေရ႕စ္ က ဆိုသည္။ ထို႔အျပင္ နန္ဂက္ ဝါ၏ ေျခလွမ္းမ်ားအရဇင္ဘာေဘြ တြင္ အာဏာသိမ္းလႈပ္ရွားမႈတစ္ခု ေပၚေပါက္လာမည္ကိုပင္ ႀကိဳ တင္ေတြးေတာထားသင့္ေၾကာင္း ဂေရ႕စ္က ေဝဖန္စြပ္စြဲခဲ့သည္။

ဟာရာရီၿမိဳ႕ရွိ လူထုေတြ႕ဆံု ပြဲတစ္ခုတြင္ ဂေရ႕စ္က ‘‘အခုအေျခအေနအရ ကြၽန္မတို႔ အားလံုး ဟာၿခိမ္းေျခာက္ခံေနရတယ္။ လူတစ္ေယာက္က သမၼတအင္မတန္ျဖစ္ခ်င္ေနတယ္ေလ။ သူသာ သမၼတမျဖစ္ရင္ ကြၽန္မတုိ႔ အားလံုးအသတ္ခံရမယ့္ သေဘာပဲ’’ဟု ေဒါႏွင့္ေမာႏွင့္ ေျပာၾကားသြား သည္။

ဆက္လက္၍ သူမက ‘‘ကြၽန္မတို႔ဟာ ဒီလိုဖိႏွိပ္ ၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ိဳး ကို ဒူးေထာက္အညံ့ခံမွာ မဟုတ္ဘူး။ ဒါေပမဲ့ တစ္ဖက္ အင္အားစုက သူတို႔ဟာ အာဏာသိမ္းဖုိ႔ ေတာင္ ႀကိဳးစားလာႏုိင္တယ္ ဆိုတာမ်ိဳး ေပၚေပၚထင္ထင္အရိပ္ အေယာင္ ျပသလာတယ္။ ဒါေပမဲ့အာဖရိကယူနီယံနဲ႔ အာဖရိက ေတာင္ပိုင္း ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးအသိုက္အဝန္းလုိ ႏုိင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္း ေတြက အဲဒီလုပ္ရပ္ကို အသိအမွတ္ ျပဳလိမ့္မယ္လုိ႔ ကြၽန္မ မထင္ဘူး’’ဟုလည္း မွတ္ခ်က္ေပးခဲ့ သည္။

ထိုအေတာအတြင္း နန္ဂက္ဝါကိုယ္တိုင္ကမူ အင္တာဗ်ဴး တစ္ခုတြင္ ၎သည္ သမၼတမူဂါဘီ အေပၚ အျပည့္အဝဆက္လက္ သစၥာေစာင့္သိေနဆဲဟု ကတိျပဳ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ဇာႏူပီအက္ဖ္ ပါတီထဲတြင္ အာဏာလုပြဲအတြက္ ၿပိဳင္ဆုိင္မႈမ်ား ပိုမိုနက္႐ိႈင္း အားေကာင္းလာေသာ္လည္း နန္ဂက္ဝါကိုယ္တုိင္ကမူ ၎၏ ပံုရိပ္ကို ထိုကိစၥႏွင့္ ခပ္ကင္းကင္းရွိေနေစရန္ ႀကိဳးစားေနဟန္ ရွိသည္။ သို႔ေသာ္ယခုအခါ ဂေရ႕စ္က ေပၚေပၚထင္ ထင္ေဝဖန္လာမႈႏွင့္အတူ ယင္း ၿပိဳင္ပြဲ၏ အလားအလာမွာ စိတ္ဝင္ စားစရာ ပိုေကာင္းလာသည္။

ဇင္ဘာေဘြသည္ မူဂါဘီ လက္ထက္တြင္ ဆိုးဆိုးရြားရြား ခြၽတ္ၿခံဳက်သြားသည့္ ႏုိင္ငံတစ္ခု ျဖစ္သည္။ သမုိင္းတစ္ေလွ်ာက္ အဆိုးတကာ့ အဆိုးဆံုး ေငြေၾကး ေဖာင္းပြမႈမ်ား ျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။ ေပါင္မုန္႔တစ္လံုး ဝယ္ခြင့္ရရန္ ဇင္ ဘာေဘြေဒၚလာ ဘီလီယံႏွင့္ခ်ီ အသံုးျပဳရသည့္ ေခတ္မ်ိဳးကို ျဖတ္သန္းခဲ့ရသည္။ ယခုတိုင္ ႏုိင္ငံ၏ေငြေၾကးယူနစ္ကို အဖတ္မဆယ္ႏုိင္ေသးဘဲ ႏုိင္ငံျခားေငြေၾကးမ်ား ျဖင့္ အစားထိုး အသံုးျပဳေနရသည္။ ဂေရ႕စ္သည္ ထိုကဲ့သို႔ေသာ ႏုိင္ငံမ်ိဳး၏ ေခါင္းေဆာင္ကို ဇနီးအေန ျဖင့္ေရာ၊ အႀကံေပးအရာရွိအေန ျဖင့္ပါ ပံ့ပိုးေနခဲ့သူ ျဖစ္သည္။

ထို႔အျပင္ ႏုိင္ငံ၏ စီးပြားေရးအေျခအေနက မ်က္ျဖဴဆိုက္ေနေသာ္လည္း ဂေရ႕စ္ကိုယ္တုိင္ကမူတန္ဖိုးႀကီးဇိမ္ခံ အသံုးအေဆာင္ မ်ားကို မက္မက္ေမာေမာသံုးစြဲေန သူ ျဖစ္သည္။ မၾကာေသးမီကမွ ဂေရ႕စ္ ဝယ္ယူသည့္ Rolls-Royce ဇိမ္ခံကားႀကီးတစ္စီး၏ အေၾကာင္း ကို ဇင္ဘာေဘြမီဒီယာမ်ားက ေဖာ္ျပခဲ့ေသးသည္။ အဆိုပါ ကားႀကီးကို ေတာင္အာဖရိကရွိ အဆက္ အသြယ္မ်ားထံမွတစ္ဆင့္ ဂေရ႕စ္က မွာယူခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ ဂေရ႕စ္ သည္ ခက္ထန္ေမာက္မာသူ တစ္ ဦးအျဖစ္လည္း လူသိမ်ားကာ ေတာင္အာဖရိကအမ်ိဳးသမီးတစ္ ဦးကို ကိုယ္ထိလက္ေရာက္ တိုက္ ခုိက္ခဲ့ၿပီး သံတမန္အခြင့္အေရးကို အကာအကြယ္ယူကာ လြတ္လမ္းရွာသြားသည့္ ကိစၥမွာလည္း ႏိုင္ငံတကာမီဒီယာ စာမ်က္ႏွာမ်ား ထက္တြင္ အုတ္ေအာ္ေသာင္း တင္း ျဖစ္ခဲ့ဖူးသည္။

မူဂါဘီ၏ က်န္းမာေရး ယိုယြင္းလာမႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေကာ လာဟလမ်ား ပိုမို ပ်ံ႕ႏွံ႔လာခ်ိန္တြင္ ဂေရ႕စ္သည္ အစိုးရကို လက္ ေတြ႕က်က်ဦးေဆာင္ရန္ ပိုမိုႀကိဳးစားလာသည္။ အစိုးရအခမ္းအနားမ်ားတြင္ သူမကိုယ္တိုင္ တက္ေရာက္မိန္႔ခြန္းေျပာမႈမ်ား ယခင္ ထက္မ်ားျပားလာခဲ့သည္။ ဇင္ဘာ ေဘြအစိုးရအဖြဲ႕ထဲတြင္လည္း အေျပာင္းအလဲမ်ားႏွင့္ အျခား ႐ိုက္ခတ္မႈမ်ား ရွိေနသည္။ ၿပီးခဲ့သည့္ ရက္ပိုင္းအတြင္း မူဂါဘီက၎၏ အစိုးရအဖြဲ႕ကို ျပန္လည္ျပင္ဆင္ဖဲြ႕စည္းမည္ဟု ေၾကညာခဲ့ သည္။ ယင္းသည္ အစိုးရအဖြဲ႕ထဲတြင္ နန္ဂက္ဝါအေပၚ ေထာက္ခံသူမ်ားကို ရွင္းထုတ္ႏုိင္ေရးအ တြက္ ဂေရ႕စ္၏ တြန္းအားေပးေစ ခုိင္းမႈ ျဖစ္ႏုိင္ေၾကာင္း ေဝဖန္မႈ မ်ားလည္း ရွိေနသည္။

အံ့ဩစရာတစ္ခုမွာ မူဂါဘီကိုယ္တိုင္က ၎၏ အ႐ိုက္အရာ ဆက္ခံေစမႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ ကိုယ္တိုင္ပါဝင္ သေဘာထားေပးျခင္း မ်ိဳးမရွိဘဲ လက္ေရွာင္ေနျခင္းျဖစ္ သည္။ မူဂါဘီသည္ ဇနီးျဖစ္သူကို ေထာက္ခံကူညီေနသည့္တိုင္ နန္ဂက္ဝါကို တိုက္႐ိုက္က်က် ဖိႏွိပ္မႈ မရွိေခ်။ ထို႔အျပင္ ရန္ေစာင္ေန သည့္ အုပ္စုႏွစ္ခု၏ ရင္ဆိုင္တိုက္ ပြဲႏွင့္ ခပ္ကင္းကင္းေနလိုဟန္ လည္း ရွိေနသည္။ သို႔ေသာ္ နန္ဂက္ဝါသည္ မူဂါဘီကို ျဖဳတ္ခ်ၿပီး အာဏာသိမ္းရန္ ႀကံစည္ေနသည္ဟု ဂေရ႕စ္က စြပ္စြဲလာျခင္းမွာမူ လြန္ကဲသည့္ ေျခလွမ္းတစ္ရပ္ဟု ဆို ႏုိင္သည္။

ဂေရ႕စ္၏ မိန္႔ခြန္းထဲတြင္ နန္ ဂက္ဝါ၏ အမည္ကို ၫႊန္းဆိုျခင္း မရွိသည့္တိုင္ မည္သည့္ရည္ရြယ္ ခ်က္ျဖင့္ ေျပာခဲ့ေၾကာင္း ထင္ရွားစြာ ေပၚလြင္ေနသည္။ နန္ဂက္ဝါ သည္ ဂေရ႕စ္ႏွင့္ ခါးခါးသီးသီး မုန္းတီးမႈမ်ိဳး ရွိေနသည့္တိုင္ မူဂါဘီႏွင့္ႏွစ္ေပါင္း (၄၀) ေက်ာ္ လက္တြဲခဲ့ သည့္ ႏုိင္ငံေရးမဟာမိတ္တစ္ဦး အျဖစ္ သစၥာရွိရွိ ရပ္တည္ခဲ့သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ နန္ဂက္ဝါက မူဂါဘီကိုဖယ္ရွားၿပီး အာဏာသိမ္းမည့္ သေဘာမ်ိဳး ဂေရ႕စ္က စြပ္စြဲခဲ့ျခင္းမွာ ေဘာင္ေက်ာ္ေနသလို ပါတီတြင္းရွိ ၾကားေနအုပ္စု၏ အျမင္ကို လည္း ႐ိုက္ခတ္ႏုိင္ေၾကာင္း ေလ့ လာသူမ်ားက သံုးသပ္ခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္ နန္ဂက္ဝါ ကိုယ္တိုင္လည္း သြယ္ဝိုက္စြပ္စြဲမႈမ်ားႏွင့္ကင္းခဲ့သည္ မဟုတ္ေခ်။ ၿပီးခဲ့သည့္ဩဂုတ္လက ၎႐ုတ္တရက္ ေနထိုင္မေကာင္းေသာေၾကာင့္ ေတာင္အာဖရိကသို႔ အေရးေပၚေဆး႐ံုတင္ပို႔ကုသမႈ ခံယူခဲ့ရသည္။ ထိုသို႔ ေနထိုင္မေကာင္းျဖစ္ ရျခင္းမွာ မိမိကို တစ္စံုတစ္ဦးက အဆိပ္ခတ္၍ျဖစ္ေၾကာင္း နန္ဂက္ဝါက ထုတ္ေဖာ္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ အဆုိပါ စြပ္စြဲမႈကလည္း ဂေရ႕စ္၏ ေဒါသကို ဆြလိုက္သည့္ႏွယ္ ျဖစ္ သြားေစသည္။

မူဂါဘီသည္ ၎၏ပါတီ ထိပ္ပိုင္းအရာရွိမ်ားကို လူထုေရွ႕ ေမွာက္တြင္ အျပန္အလွန္ ထိုးႏွက္ေဝဖန္မႈမ်ား မျပဳရန္ ျပင္းျပင္းထန္ ထန္ ၾကပ္မတ္တားျမစ္ဖူးသည္။ ထိုအေျခအေနက ပါတီ၏ စည္း လံုးမႈကို ယုတ္ေလ်ာ့ေစသည္ဟု မူဂါဘီက မွတ္ခ်က္ေပးခဲ့ဖူးသည္။ သို႔ေသာ္ လက္ရွိအခ်ိန္တြင္မူ အသက္ရလာခဲ့သည္ႏွင့္အတူ သမၼတႀကီးအေနျဖင့္ မာန္လည္း အတန္ငယ္က်လာၿပီဟု ယံုၾကည္ ရသည္။ ဂေရ႕စ္ႏွင့္ နန္ဂက္ဝါတို႔၏ စကားလံုးတုိက္ပြဲမ်ားကို ထိထိေရာက္ေရာက္ ၾကားဝင္ဟန္႔တားမႈ မရွိေတာ့ေခ်။

‘‘လူသိရွင္ၾကား ေစာ္ကား အပုပ္ခ်တယ္ဆိုတာက ရွက္ဖုိ႔ေကာင္းပါတယ္။ က်ဳပ္တို႔ပါတီ ဟာ ဒီလို နည္းလမ္းမ်ိဳးကို အေျခခံ တည္ေထာင္ထားတာ မဟုတ္ဘူး။ ၿပီးေတာ့ အတြင္းပိုင္းမွာ ၿပိဳကြဲေနရင္ ျပင္ပအေမွာင့္ ပေယာဂေတြကအခြင့္အေရး ယူသြားလိမ့္မယ္’’ဟု မူဂါဘီက ဆိုသည္။ သုိ႔ေသာ္ လက္ ရွိတြင္မူ ၎၏ ေနရာကို ဆက္ခံရန္ အားၿပိဳင္သည့္ တုိက္ပြဲမွာ ဖံုးဖိ ထား၍ မရေလာက္ေအာင္ အရွိန္ေကာင္းစ ျပဳလာၿပီျဖစ္ သည္။     


ဂေရ႕စ္မူဂါဘီႏွင့္ အီမာဆင္နန္ဂက္ဝါ
AFP

—Ref:News24, BBC