ေရေလာဂ်စ္ႏွင့္ ယေန႔ျမန္မာ

‘‘ေရေလာဂ်စ္’’

သုံးမ်ဳိးသုံးစား ရွိပါသည္။

(၁)ေရသန္႔စင္ျခင္း၊ ေသာက္ေရျဖစ္ေစျခင္း နည္း ပညာ။ Waterlogic (တစ္လုံးစီ မဟုတ္၊ ဆက္ေရးထားေသာ Phrase စကားပုဒ္ျဖစ္၏)။

(၂) စီးပြားေရးပညာရပ္အရ သုံးစဲြၾကေသာ အယူအဆ(Con -ception)။ ၁၈ ရာစုဉာဏ္အ လင္းပြင့္ေခတ္၊ ႏုိင္ငံေရးရာစီးပြား ေရးပညာရပ္၏ လက္ဦးဆရာဟု ေျပာႏုိင္ေသာ အဒမ္စမစ္(Adam Smith)၏ ‘တုိင္းႏုိင္ငံတုိ႔၏ဓန’ (Wealth of Nations) ကတည္း က တန္ဖိုးစံႏွင့္ ေစ်းႏႈန္းသတ္မွတ္ ျခင္း (Value and Pricing)အပါ အ၀င္ Political Economy အရ ဖြင့္ဆိုခ်က္မ်ားမွ စတင္ခဲ့သည္။

(၃) စကားလုံးတုိ႔၏ပါ၀ါ ‘Words Power ’ႏွင့္ ျဖန္႔ထြက္ေတြး ျခင္း(Lateral Thinking) ကဲ့သို႔ စိတ္ကူးေဖာ္ေဆာင္၊ အုိင္ဒီယာ ထုတ္၍ လက္ေတြ႕အတြက္ အသုံးျပဳ၊ အသုံးခ်က်မ္းႏွင့္ စာမ်ားစြာ ေရးသားခဲ့ေသာ အက္ဒ္၀ါ့ဒ္ဒီဘို ႏုိး (Edward de Bono)၏ ယုတၱိ ေဗဒအုိင္ဒီယာ။ (Water Logic ဟု တစ္လုံးစီခဲြေရးထားပါသည္)။

ယခုအက်ဥ္းခ်ဳပ္ဖြင့္ဆို ႏႈိင္း ယွဥ္သုံးသပ္ေဆြးေႏြးၾကမည္က အမွတ္စဥ္(၃)ျဖစ္သည္။ သီးျခား ျပႆနာ(သို႔မဟုတ္) အေၾကာင္း ကိစၥတစ္ရပ္ကို ဘယ္လုိေတြးယူ စိတ္ကူးပုံေဖာ္အုိင္ဒီယာ ထုတ္၍ အေျဖရွာမလဲ ... ဆုိေသာ ေလာ ဂ်စ္နည္းလမ္းနည္းဗ်ဴဟာ တစ္ ရပ္ျဖစ္၏။ ႐ႈပ္ေထြးေသာ ျပႆ နာရပ္မ်ားကို ရင္ဆုိင္ရပါက မွန္ ကန္႐ိုးရွင္းသင့္ေတာ္ေသာ နည္း လမ္းရွာေဖြျခင္းဟုလည္း ဆိုႏုိင္ ပါသည္။ ‘‘ဦးေႏွာက္မုန္တုိင္ဆင္ ျခင္း’’ (Brain Storming) တစ္မ်ဳိးပါပဲဟု ထည့္သြင္းလုိက္ၾကသူ ေတြ ရွိပါ၏။ မွန္သင့္သေလာက္ မွန္ေသာ္လည္း ေလာဂ်စ္(Logic) ျဖစ္၍ ယုတၱိက်က် လက္ေတြ႕ဆန္ ေသာ နည္းဗ်ဴဟာရွာေဖြျခင္းဆုိ သည္က ပိုမွန္ပါသည္။ ဘယ္လုိ ခ်ဥ္းကပ္ပုံေဖာ္ဆုံးျဖတ္ ေဆာင္ ရြက္ၾကမည္လဲ .. ၿခံဳငုံေဆြးေႏြး ၾကည့္ၾကမည္။

ဒီဘိုႏိုးရွာေဖြထုတ္ေဖာ္ခဲ့ သည္ အားလုံးက အေသးစိတ္က် က် ဦးေႏွာက္အလုပ္မ်ားခ်ည္း ပဲ ဟု ေျပာႏုိင္သည္။ ယခုေရေလာ ဂ်စ္က ျပႆနာ(မ်ား)ကို စနစ္တ က်ခ်ဥ္းကပ္အေျဖရွာရန္ အင္မ တန္ အသံုး၀င္လွသည္ဟု အမ်ားအျပား လက္ခံထားၾကသည္။ ကိစၥတစ္ရပ္ႏွင့္ ျပႆနာတစ္ရပ္ မတူညီၾကျငား ဆက္စပ္ေနတတ္ ပုံကိုလည္း ျမင္ၾကႏုိင္ၿပီးျဖစ္စဥ္ (Process) တစ္ခုလုံးကိုပါ ၿခံဳေတြ႕ ရွိႏုိင္ဖုိ႔ ျဖစ္သည္။ ‘ေရ’ ဆုိသည္က တစ္ေနရာမွာပဲ ‘တည္’ ေနလွ်င္ေရေသ။ အသုံးမ၀င္၊ မတည့္၊ မေကာင္း။ တစ္ေနရာမွ ေနာက္တစ္ေနရာသို႔ စီးဆင္းေနၿမဲျဖစ္သလုိ ေရရွင္ျဖစ္ေနမွလည္း ေရ၏ဂုဏ္သတၱိပိုရွိသည္။ ကိစၥမ်ားေျမာင္ လူတို႔ေဘာင္ ေလာကီကမၻာ၌လည္း ကိစၥတစ္ရပ္၊ ျပႆနာတစ္ရပ္သည္ သူ႔ခ်ည္းသက္သက္ တည္ရွိေနျခင္းမဟုတ္။ ေၾကာင္းက်ဳိးေတြ ‘ဆက္’ေန၏။ ကရြတ္ကင္းသဖြယ္အ၀ုိင္း‘ပတ္’ေန၏။ ဒါေတြကို စိတ္ကူးႀကံဆ၊ အုိင္ဒီယာထုတ္ နည္းလမ္းရွာ အေျဖရွာျခင္းသည္ ‘ေရ’ ၏ ဂုဏ္သတၱိလကၡဏာအမွန္ႏွင့္ ႏႈိင္းယွဥ္ျပႏုိင္ေသာ ‘စိတ္’ ျဖစ္သည္။ စနစ္တက် စိတ္ကူးမတတ္လွ်င္ ပ်ံ႕လြင့္မႈပဲျဖစ္ေပမည္။ ျပႆနာေတြကို စနစ္တက်စိတ္ျဖင့္ အရင္ခဲြျခမ္းစိတ္ျဖာျမင္ႏုိင္ၿပီး ယုတၱိက်က် နည္းလမ္းရွာ အေျဖထုတ္ေဆာင္ရြက္။ ဤသည္ပင္ ေရေလာဂ်စ္ပုံစံဟု အတိုခ်ဳပ္ေျပာ ႏုိင္ပါ၏။

နမူနာဥပမာတစ္ရပ္ ျပပါ မည္။

 အစဥ္အလာ ယုတၱိေဗဒ (Traditional Logic) ၌  A မွ B သို႔ သြားျခင္းကို စဥ္းစားသည္။ ဒါကထုံးစံ။ တင္းက်ပ္လွ၏။ ေရေလာ ဂ်စ္အ ရေတာ့ A မွ B သို႔ ေရြ႕သြားျခင္းအေပၚ စဥ္းစားပုံမွာျပန္႔ထြက္ သြား၏။ မတင္းက်ပ္ေတာ့။

အစဥ္အလာေလာဂ်စ္ - A B ကုိ သက္ေရာက္သည္။

ေရေလာဂ်စ္ -A ကို စဥ္း စားျခင္းသည္ B ကို ထပ္စဥ္းစား ဖို႔ ဆက္ဦးေဆာင္သြားသည္။ ထုိမွ C,D သို႔ ေရာက္ေစသည္။ ပုိုနက္နဲ က်ယ္ျပန္႔လာၿပီး နည္း လမ္းရွာေဖြခ်က္ထြက္ရွိသည္။

(A) သည္ မိမိရရွိေသာ ေပ်ာ္ရႊင္မႈ၊ ၀မ္းေျမာက္မႈဟုထား ပါ။ ထုိ(A)ေၾကာင့္ မိသားစု(B) ဆီ ေရြ႕လ်ားစဥ္းစားမိေစသည္။ (B)ျဖစ္ေသာ မိသားစုကိုပါ ေပ်ာ္ ရႊင္ေစလုိလာၿပီျဖစ္၍ အားလပ္ ရက္မွာ အပန္းေျဖခရီးထြက္မည္ ဟူေသာ (C) ကို ဆက္ေတြးျဖစ္ သည္။ အပန္းေျဖခရီး၊ ဘုရားဖူး သြားၾကမည္ဟူေသာ (C) ေၾကာင့္ သြားမည့္ေဒသမွ ဘုရားပုထိုးမ်ား၊ ေဒသခံစားေသာက္ဖြယ္ရာမ်ား ႏွင့္ ထြက္ကုန္မ်ားကို ဆက္စဥ္း စားသည္။ ဒါက (D) ျဖစ္လာ သည္။ A,B,C,D တို႔သည္ ယုတၱိ ေဗဒက်က် မဆက္စပ္ေနပါ။ ေတြးယူပုံေဖာ္စီးဆင္းျခင္းကို စုဖဲြ႕ လုိက္ျဖစ္ေစေသာ Form (ပုံစံ) တစ္ရပ္ျဖစ္၏။

ေျပာ၍မရေသာ ျပႆနာ အမ်ားစုသည္ ထုံးစံက်မ်ဥ္းေျဖာင့္ အတုိင္း ေတြး႐ုံျဖင့္ ေျဖရွင္းမရႏုိင္ ၾကတာ မ်ားပါသည္။ ေရေသလို ေလွႏွံဓားထစ္ မမွတ္ယူဘဲ ေရရွင္ လို စီးဆင္းေတြးေတာ ႀကံဆပုံ ေဖာ္ အုိင္ဒီယာထုတ္ၾကပါမွ ျဖစ္ လာႏုိင္ေသာ ကာလတရားထဲ ေရာက္ရွိေနၾကေသာေၾကာင့္ ျဖစ္စဥ္(Process) ကိုပါ ၿခံဳငုံျမင္ ထားဖုိ႔ အေရးႀကီး၏။

ေနာက္ထပ္ဥပေဒတစ္ရပ္ ယူၾကည့္ၾကပါမည္။

(A)ကားေလးက ပ်က္စီး၍ ခ်ဳံးခ်ဳံးက်လုနီးၿပီ။ ဆက္စဥ္းစား ၏။ --(B)

(B) ကားကိုအေတာ္ျပင္ရ မည္။ ဆက္စဥ္းစား၏။ --(C)

(C) ေရရွည္ဆက္သုံးဖို႔ဆုိပါ က ျပင္ဆင္စရိတ္အေတာ္မ်ား မည္။ ဆက္စဥ္းစား၏။ --(D)

(D) ကားသစ္ေလးတစ္စီး  တန္ဖိုးက ကားေဟာင္းျပင္စရိတ္ ထက္ ပိုနည္းမည္ (သို႔မဟုတ္) သိပ္မကြာ။ ဆက္စဥ္းစား၏။--(E)

(E) ကားသစ္၀ယ္- လဲ လုိက္တာက ကားေဟာင္းရ ျပင္ တာထက္ ပိုသင့္ေတာ္မည္။ ကား စုတ္ေလးေရာင္းလုိက္လွ်င္ ေငြအ တန္အသင့္ ထြက္လာဦးမည္။

(>)ကို ပိုမ်ားပိုႀကီးသည္ဟု သခ်ၤာနည္းအရ ယူသည္ျဖစ္၍ ဤသိ႔ုထြက္လာ၏။ A>B, B>C, C>A, D>C, E>A ..... ျပႆနာ (A)ကို အုိင္ဒီယာေတြးေခၚပုံထုတ္ ယူျခင္း (စီးဆင္းျခင္း Flow) ေၾကာင့္ နည္းလမ္းအသြယ္သြယ္ ထဲမွ အေျဖ(E) က ျပန္သက္ ေရာက္ေစပါ၏။

ထပ္ျဖန္႔ေတြးရွာေဖြထုတ္ယူျခင္း

ႏုိင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ ႏိုင္ငံ ေရးရာ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး အဓိ ကေလာကီေဒါက္တုိင္ႀကီး သုံး ရပ္လုံး၏ ျပႆနာအေထြေထြ အသေခ်ၤအနႏၲသည္ တစ္ကမၻာ လုံးမွာ တစ္ႏုိင္ငံခ်င္းစီ သာမက လူတစ္ဦး မိသားစုတစ္စုခ်င္းစီ မွာပါ ရွိၿမဲဆိုျခင္းသည္ ဓမၼတာနိ ယာမ။ ေရွာင္လဲႊ၍ မျဖစ္ႏုိင္။ ေလာကီလူသားတုိင္း ေတြ႕ႀကံဳေနၾကရၿမဲထုံးစံ။ ႀကီးေသး၊ နိမ့္ျမင့္၊ က်ဥ္းက်ယ္ပဲ ကြားျခားပါမည္။

ေရွ႕မွာ ျပခဲ့ေသာ ပထမဥပ မာသည္ လူတစ္ဦး၊ ရာထူးတိုး၊ လစာတိုး၊ ၀င္ေငြတုိး၍ ေပ်ာ္ရႊင္ မႈတစ္ရပ္မွစသည္။ ေရေလာဂ်စ္  က စီးဆင္းဆက္ေတြးေစသည္။ သည္အတုိင္းဆို ဤဥပမာထဲကလူသည္ လူပီသူသူျဖစ္ၿပီးသားဟု ယူရမည္။ ေ၀့လည္ေကာက္က်စ္ ညစ္ပတ္တတ္သူမဟုတ္။ သူ႔အ တြက္ (D) ျဖစ္ေစရန္ (A) ကစ၏။ အေသးစိတ္ အစီအစဥ္ ေတြ ဆဲြရေတာ့မည္။ မိသားစု အားလပ္ရက္ဘုရားဖူး။ (B) ႏွင့္ (C)။ ကား၊ ရထား၊ ေလယာဥ္၊ ကုန္က်မည့္ေငြေၾကးပမာဏ၊ ရက္စဲြအခ်ိန္ဇယား၊ သြားမည့္ေန ရာ၊ တည္းခိုမည့္ေနရာ၊ ၀င္လည္ ပတ္မည့္ လမ္းခုလတ္အခ်ိန္ႏွင့္ ေနရာအံ၀င္ခြင္က်ေစေရး၊ လမ္း မွာျဖတ္သြားမည့္၊ ၀င္မည့္ဖူးမည့္ ဘုရားမ်ား(ေလယာဥ္ျဖင့္ တုိက္ ႐ုိက္သြားျပန္ တစ္ေနရာတည္း မဟုတ္လွ်င္)၊ မိသားစုဦးေရအရ ယူသြားမည့္ ၀န္စည္စလယ္၊ ဘယ္အတြက္ ဘယ္ေလာက္သုံး မည့္ခန္႔မွန္းေျခစာရင္း၊ အပို ေဆာင္းေငြေၾကး ...စသျဖင့္ မ်ား စြာေသာ အခ်က္အလက္ေတြရွိ ေပမည္၊ ပါ၀င္ေပမည္။ ဒါမွ (D) ၿပီးေျမာက္ၿပီး (A) ကို သက္ ေရာက္မႈတုံ႔ျပန္မည္၊ ပိုႀကီးမား ေစမည္။ D>A ျဖစ္ျခင္းသည္ ပို ေကာင္း၏။

 ဆုံးျဖတ္ခ်က္မွန္မွန္ခ်ႏုိင္ သူ၊ ခပ္ထက္ထက္ ပုဂၢိဳလ္ဆုိလွ်င္ ဘာၿပီးဘာ၊ ဘယ္ၿပီးဘယ္ဟု ဆက္တုိက္ေတြးဆဆုံးျဖတ္ ေဆာင္ရြက္သြားႏုိင္မည္။ အဲ... ဘုရားဖူးမဟုတ္၊ ျပည္ပတစ္ႏုိင္ငံ အလည္အပတ္ဆိုလွ်င္ တစ္မ်ဳိး ထပ္စဥ္းစားၾကရေပေတာ့မည္။ ပတ္စ္ပို႔၊ ဗီဇာေတြ၊ Tour ကုမၸဏီ ႏွင့္လား၊ Package ႏွင့္လား၊ ကိုယ့္ဘာသာစီစဥ္မည္လား ....။

ဒုတိယဥပမာကေတာ့ ျပ ႆနာဘက္ပိုယိမ္းသည္။ ဤဥပ မာမွာလည္း အေသးစိတ္ေတြ ႀကံ ဆံစိတ္ကူးၿပီးစီစဥ္ေဆာင္ရြက္ရ ေပမည္။ ၀ပ္ေရွာ့သြားရမည္။ ကားေဟာင္းျပင္စရိတ္အေသး စိတ္ညႇိႏႈိင္း တြက္ခ်က္ရမည္။ ကား ပဲြစား(သို႔မဟုတ္) ကုမၸဏီ တစ္ခုခုႏွင့္ ဆက္သြယ္ရမည္။ ကားေဟာင္းေရာင္းဖို႔၊ ကားသစ္ ကို လက္ငင္းလား အရစ္က်လား၊ ဘယ္လုိ၀ယ္ရင္ ေကာင္းမည္လဲ။ လက္ထဲရွိ ပုိက္ဆံဘယ္ေလာက္ စိုက္ရမည္လဲ။ လတ္တေလာ ဘယ္ေလာက္သုံးမည္လဲ၊ ဘာ ကား၀ယ္မလဲ ဘာေမာ္ဒယ္ႏွင့္ ဘာအေရာင္လဲ  ..စသျဖင့္ေတြ။

ေပ်ာ္စရာ ဥပမာတစ္ရပ္ႏွင့္ ျပႆနာတစ္ရပ္ကို ႐ုိး႐ုိးေလး နမူနာယူၾကည့္ၾကျခင္းျဖစ္ၿပီး စီးဆင္းႀကံဆ ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ ေဆာင္ရြက္ျခင္း ေရေလာဂ်စ္နည္းလမ္းက ‘ျဖန္႔ၾကက္ၾကည့္ျမင္ၿခံဳငုံ နားလည္မႈ၊ ဉာဏ္ပညာ’ ဆီအထိ ယူေဆာင္ရေနပါ၏။

လမ္းေဘးေစ်းသည္၊သာမန္ မိသားစု၊ ရပ္ရြာတစ္ခု၊ အသိုက္ အၿမံဳတစ္ရပ္မွသည္ ႏုိင္ငံ့အစိုးရ ဆီအထိ ‘တာ’ သြားပါသည္။ စိတ္အလုပ္ျဖစ္၍ ႏုိင္ငံ့ေခါင္းေဆာင္ (မ်ား) မွသည္ မိသာစုတစ္ခုကို ဦးေဆာင္ေနရသူ(မ်ား)အထိ က်င့္သုံးႏုိင္ပါသည္။ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းမ်ားမွာလည္း CEO မွ သည္ သန္႔ရွင္းေရး၀န္ထမ္းအထိ အလုပ္ပို‘တြင္’ ေစႏုိင္သည္။ လူမႈ ပိုင္း၌ CSO , CBO ေတြ၏ ေခါင္း ေဆာင္(မ်ား)မွသည္ ရပ္ကြက္၊ ေက်းရြာလမ္းတစ္လမ္း၏ ကာလ သားေခါင္းမ်ားဆီအထိ အသုံး ျပဳႏုိင္ပါ၏။

ေပ်ာ္ရႊင္မႈ ပထမဥပမာအရ ၾကည့္ပါက ႐ုိးသားေျဖာင့္မတ္ ထက္ျမက္သူ(မ်ား)ေတာ့ျဖစ္ၾကရ ေပမည္။ ျပႆနာမ်ားဘက္က ၾကည့္ပါက ရင္ဆုိင္ေျဖရွင္းရဲ ေသာ၊ ဉာဏ္ႀကီးသူ၊ အနည္းဆုံး Common Sense ရွိသူေတာ့ျဖစ္ ၾကရေပမည္။ မွ်တ၍ အဂတိ ကင္းၾကရေပမည္။

ယေန႔ျမန္မာလို အကူးအ ေျပာင္းအေပၚ ေမးတင္ခါစကာလ မွာပင္ ျပႆနာေပါင္းအနႏၲျဖင့္ ႀကံဳေတြ႕ရင္ဆုိင္ေနရခ်ိန္၌ ျမန္ မာ့လူ႔အ၀န္းအ၀ိုင္း (တုိင္းရင္း သား၊ ႏုိင္ငံသားအားလုံးပါ၀င္ ေသာ) ျမန္မာ့ကြန္ျမဴနတီတြင္ ‘ေရေလာဂ်စ္’ လုိနည္းလမ္းမ်ဳိး ေတြးဆေဖာ္ထုတ္ဆုံးျဖတ္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ၾကသူမ်ား အမ်ား အျပားလုိအပ္ေနပါ၏။ စိတ္ေန သေဘာထား (Moral ႏွင့္ Conceptual) ပိုင္း၊ ေဆာင္ရြက္ မႈ၊ တာ၀န္ခံယူမႈႏွင့္ ဉာဏ္ပညာ (Effort, Implement and Wisdom) ပိုင္း၊ အ၀န္းအ၀ိုင္း အတြက္ ေရွ႕အနာဂတ္အတြက္ ပစၥဳပၸန္တည့္တည့္ ယတိျပတ္ဆႏၵ ျပဳ ေရွ႕တိုးေဆာင္ရြက္၊ မွားလွ်င္ ျပင္၊ အမွန္ကိုလက္ခံရဲ၊ ျပႆနာ ကို ျမင္ေအာင္ၾကည့္၊ နည္းလမ္း ႀကံဆရွာေဖြ၊ ေဆာင္ရြက္ရင္ဆုိင္ ေက်ာ္လႊားရဲေသာ ‘သတၱိ’ပုိင္း မ်ား လုိအပ္ခ်က္ႀကီးမားပါ၏။

လူတစ္ဦးခ်င္း၊ တစ္မိသား စုခ်င္းမွသည္ တစ္ႏုိင္ငံလုံးဆီအ ထိ ျဖန္႔ထြက္ေတြးႏုိင္၊ ဆုံးျဖတ္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ၾကပါ၏။ ယတိ ျပတ္ေျပာရလွ်င္ေတာ့ စိတ္အ လုပ္ျဖစ္၍ လူလုပ္သည့္ ကိစၥ၊ အေၾကာင္းအရာေတြပဲျဖစ္ရာ အနည္းႏွင့္ အမ်ား ‘ပိုမိုေကာင္းမြန္ ေသာ’ (Betterness) ဆီကို ရည္ ရြယ္လွ်င္ ရကိုရႏုိင္ၾကပါသည္။

(ေဖာ္ျပပါ ေဆာင္းပါးသည္ စာေရးသူ၏ အာေဘာ္သာျဖစ္ပါသည္)

Top News