မသန္စြမ္းမ်ားကိုလည္း မေမ့ေစလို

YBS ယာဥ္အသစ္မ်ားတြင္ မသန္စြမ္းသူမ်ားအတြက္ သီးျခားသတ္မွတ္ေပးသည့္ ထုိင္ခုံအခ်ဳိ႕ပါ၀င္ေသာ္လည္း ယာဥ္အမ်ားစုတြင္ မပါ၀င္ေသးေပ (ဓာတ္ပုံ−ေဂ်ေမာင္ေမာင္(အမရပူရ))

႐ုံးတက္ခ်ိန္ျဖစ္၍ဘတ္စ္ ကားေပၚတြင္  လူက်ပ္ ေနသည္။ ကားအ ေနာက္တံခါးမွ ဆင္းရမည္ျဖစ္ သည့္အတြက္ တံခါးသို႔ေရာက္ရန္ ကုိယ္တစ္ေစာင္းအေနအထား ျဖင့္ လူတိုးရမည္ျဖစ္သည္။ သူ သက္ျပင္းတိတ္တခိုး ခ်လိုက္ၿပီး အေရွ႕တံခါးမွပင္ ဆင္းခြင့္ျပဳရန္  ကားေမာင္းသူကို ခြင့္ေတာင္း လိုက္မိသည္။ သို႔ေသာ္ ကား ဆရာက ခြင့္မျပဳသျဖင့္ အမ်ား နည္းတူ ကားအလယ္ တံခါးမွပင္ ဆင္းခဲ့ရသည္။ သူ႔ကဲ့သို႔ ကိုယ္ အဂၤါမသန္စြမ္းသူတစ္ဦးအတြက္ အလယ္ လက္ကိုင္တန္းမပါသည့္ ဘတ္စ္ ကားေပၚတြင္ လူမ်ားကို တိုးေဝွ႔သြားရသည္မွာ လြယ္ကူ သည္ မဟုတ္ပါ။

အထက္ပါ အျဖစ္အပ်က္ကို ႀကံဳေတြ႕ခဲ့ရသူကေတာ့ သဃၤန္း ကြၽန္းၿမိဳ႕နယ္မွ ပုဇြန္ေတာင္ၿမိဳ႕ နယ္သို႔ YBS စီးကာ ႐ံုးတက္႐ံုး ဆင္းလုပ္ေနရသည့္ ေျခတစ္ဖက္ သိမ္ဝင္ေနသူ မဖူးျဖစ္သည္။

‘‘ကားဆရာကေျပာတယ္။ ဆင္းတာက ေရွ႕ကဆင္းရတာ မဟုတ္ဘူး။ ေနာက္ကဆင္းရတာ တဲ့။ ေရွ႕ကဆင္းခိုင္းရင္ ကြၽန္ ေတာ့္ကို ဖမ္းလိမ့္မယ္တဲ့။ ကြၽန္မ လည္း ဘာမွ ဆက္ေျပာခ်င္စိတ္ မရွိတာနဲ႔ ခက္ခက္ခဲခဲ အေနာက္ က ဆင္းခဲ့ရတယ္’’ဟု မဖူးက ေျပာသည္။

၎ ကိုယ္အဂၤါမသန္စြမ္း သူတစ္ဦးျဖစ္သည္ကို ကား ေမာင္းသူက သတိမျပဳလိုက္မိ ျခင္းျဖစ္မည္ဟု ေတြးလိုက္မိ ေၾကာင္း မဖူးကဆိုသည္။

ငယ္စဥ္က ေဆးထုိးမွားခဲ့ သျဖင့္ မဖူး၏ ေျခေထာက္တစ္ ဖက္ သိမ္ဝင္သြားျခင္းေၾကာင့္ လမ္းေလွ်ာက္ပါက လက္တစ္ ဖက္ကိုလႊဲယမ္း၍ အားယူရသည္။ ေလွ်ာက္လမ္းေနရာ က်ယ္က်ယ္ လိုအပ္သည့္ မဖူးအတြက္ YBS ကားတြင္ လူက်ပ္သည့္အခ်ိန္မ်ား ၌ ကားေပၚမွဆင္းရန္ သတ္မွတ္ ထားသည့္တံခါးသို႔ အေရာက္ သြားရန္မွာ မလြယ္ကူလွေပ။

‘‘YBS က အေရွ႕ကတက္ၿပီး အေနာက္က ဆင္းရမွာျဖစ္လို႔ အလယ္ေလွ်ာက္လမ္းမွာ မသန္ စြမ္းေတြအတြက္ လက္ကိုင္တန္း ေတြ လုိအပ္ပါတယ္။ ကားေပၚ အတက္မွာေရာ၊ အဆင္းမွာေရာ လိုအပ္ပါတယ္။ ကြၽန္မဆင္းမယ့္ မွတ္တိုင္ေရာက္ခါနီး အေနာက္ ဘက္ကို လွမ္းၾကည့္မိတိုင္း အလယ္က လက္ကိုင္တန္းမပါ ေလွ်ာက္လမ္းထိလည္း လူတိုး သြားရမယ္ဆိုတာ သတိထား လိုက္မိရင္ ကြၽန္မ ေခြၽးပါျပန္ သြားတယ္’’ဟု မဖူးကေျပာသည္။

အစိုးရအေနျဖင့္ အမ်ားပိုင္ ယာဥ္ အသံုးျပဳသြားလာေနရသည့္ မသန္စြမ္းမ်ားႏွင့္ သက္ႀကီးရြယ္ အိုမ်ားအတြက္ ယာဥ္စီးနင္းသြား လာမႈ အဆင္ေျပေစရန္ ထည့္ သြင္းစဥ္းစားေပးေစလိုေၾကာင္း ၎ကဆိုသည္။

စနစ္သစ္၊ လမ္းေၾကာင္း သစ္မ်ားျဖင့္ ေျပာင္းလဲေျပးဆြဲေန သည့္ YBS ဘတ္စ္ကားမ်ားသည္ မသန္စြမ္းမ်ားအတြက္ အဆင္ မေျပသည့္အခ်က္မ်ား ပါဝင္ေန ေသးသည္ဟု မသန္စြမ္းသူမ်ားက ဆုိသည္။

YBS ကားမ်ားတြင္ ယာဥ္ ေနာက္လိုက္မ်ား မပါဝင္သည့္ အျပင္ အခ်ဳိ႕ကားမ်ားသည္ ရပ္ မည့္မွတ္တိုင္ကို အသိမေပး သျဖင့္ အၾကားအာ႐ံုခြၽတ္ယြင္းသူ မ်ားႏွင့္ အျမင္အာ႐ံု အားနည္းသူ မ်ားအတြက္ အခက္အခဲဲႀကံဳရ သည္။

‘‘တခ်ဳိ႕ကားေတြက မွတ္ တိုင္မေအာ္ဘူး။ အဲဒီေတာ့ သူမ်ားကို ေမးရတာေပါ့။ ၿပီး ေတာ့ ကားေပၚက ဆင္းမယ္ဆို ၿပီးေအာ္ေတာ့ ခလုတ္ႏွိပ္ေလ။ ပါးစပ္က ေအာ္လို႔မရဘူးလို႔ ကား ေမာင္းတဲ့သူက ျပန္ေအာ္တယ္။ ကားခလုတ္က ဘယ္နားမွာမွန္း လည္း မသိဘူးေလ။ ကြၽန္ေတာ္ လည္း ကြၽန္ေတာ္မျမင္ရဘူးဆို တာေတြ သူ႔ကိုရွင္းျပမေနေတာ့ ဘူး’’ဟု ကိုေဇာ္လင္းထြႏ္း (အလင္းေရာင္သာျမင္ရသည့္ အျမင္အာ႐ံုခြၽတ္ယြင္းသူ) က ေျပာသည္။

ကားစီးသည့္အခါ ကားရပ္ ကာ လူတင္သည့္အခ်ိန္ႏွင့္ ကား အခ်ဳိးအေကြ႕မ်ားကို မွတ္သား ထားေလ့ရွိေသာ္လည္း အေတြး မ်ားကာ သတိတစ္ခ်က္လြတ္သြား သည့္ေန႔ရက္မ်ားတြင္ အခက္အခဲ ရွိသည္ဟု ၎ကေျပာသည္။

ေနရာမ်ားကို အသိျဖင့္ မွတ္ သားထားသည့္ ကိုေဇာ္လင္းထြန္း သည္ မွတ္တိုင္မေရာက္ခင္ (သို႔ မဟုတ္) မွတ္တိုင္ကိုေက်ာ္၍ ကားရပ္သည့္အခါ ဘယ္ကိုသြား ရမည္မသိ ေဝေဝဝါးဝါးျဖစ္ရ သည့္အခါလည္း ရွိသည္ဟုဆို သည္။

‘‘အၾကားအာ႐ံု ခြၽတ္ယြင္းတဲ့ သူငယ္ခ်င္းဆိုရင္ မွတ္တိုင္ေက်ာ္ မွာ အရမ္းေၾကာက္တာ။ နားၾကပ္ တပ္ထားေတာ့ ၾကားရေပမယ့္ ေျပာတဲ့သူအသံပဲၾကားရတာ။ ေဘးအသံမၾကားရဘူး။ သူ႔ကိုဆို ႏွစ္ခါ သံုးခါေျပာရတယ္။ သူ႔ အတြက္ဆိုရင္လည္း ေရာက္မယ့္ မွတ္တိုင္ေအာ္ေပးတာ မရွိရင္ အေတာ္ခက္ခဲတယ္’’ဟု ကိုေဇာ္ လင္းထြန္းက ၎၏သူငယ္ခ်င္း အျဖစ္ကို ေျပာျပသည္။

အငွားယာဥ္ ေန႔တိုင္းမစီးႏုိင္ သျဖင့္ ဘတ္စ္ကားကိုသာ အား ထားကာ သြားလာေနရၿပီး မလံု ၿခံဳမႈ၊ စိတ္အားငယ္မႈမ်ား ခံစား ရေၾကာင္း ၎ကဆိုသည္။

မသန္စြမ္းသူမ်ားအတြက္ ထည့္သြင္းစဥ္းစားေပးသည့္ ႏိုင္ငံ မ်ားတြင္ ဝွီးခ်ဲအသံုးျပဳသူမ်ား အဆင္ေျပေစရန္ ကားမ်ားကို လူသြားလမ္းတြင္ ကပ္ရပ္ေပးျခင္း၊ ေရာက္မည့္မွတ္တိုင္ကို ေသခ်ာ စြာ ေအာ္ေပးျခင္း၊ စာတန္းထုိး ေပးျခင္းတို႔ ျပဳလုပ္ေပးေၾကာင္းကိုေဇာ္လင္းထြန္းက ေျပာသည္။

‘‘ကြၽန္မတို႔ေတာင္ တခ်ဳိ႕ကားေတြက လက္ကုိင္တန္းေတြကို ေသခ်ာမမီဘူး။ မသန္စြမ္းေတြ အတြက္ဆိုရင္ အေတာ္အဆင္ မေျပျဖစ္ႏုိင္တယ္’’ဟု ဘတ္စ္ ကားစီး ႐ံုးတက္ေလ့ရွိသည့္ မသႏၲာေအာင္က ေျပာသည္။

YBS ကားအသစ္မ်ားတြင္ မသန္စြမ္းမ်ား၊ ကိုယ္ဝန္ ေဆာင္မ်ား၊ သက္ႀကီးရြယ္အိုမ်ား အတြက္ သီးျခားသတ္မွတ္ေပး ထားၿပီး သာမန္ထိုင္ခံုမ်ားႏွင့္ အေရာင္ခြဲျခားထားသည့္ ထိုင္ခံု အခ်ဳိ႕ ပါဝင္သည္။

သို႔ေသာ္ ယင္းကဲ့သို႔ ထုိင္ခံု သီးျခားသတ္မွတ္ေပးသည္ကို မသိရွိသည့္အျပင္ ထုိင္ခံုဦးထား သူမ်ားသည္ မသန္စြမ္းမ်ားကို ေနရာမဖယ္ေပးသည့္အခါမ်ား လည္း ရွိသည္ဟု မဖူးကေျပာ သည္။

မသန္စြမ္းသူမ်ား YBS စီး နင္းလိုက္ပါရာတြင္ အဆင္ေျပ ေစရန္ ကားအတက္အဆင္း ေလွ ကားမ်ားေအာက္တြင္ ဆင္ေျခ ေလွ်ာေလွကားပါဝင္ၿပီး ယင္း ေလွကားကို ကားေမာင္းသူက ခလုတ္ဖြင့္၍ အသြင္းအထုတ္ျပဳ လုပ္ေပးႏုိင္ေၾကာင္း ရန္ကုန္တိုင္း ေဒသႀကီး သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး ႀကီးၾကပ္ကြပ္ကဲမႈ အာဏာပိုင္ အဖြဲ႕ (YRTA) အတြင္းေရးမွဴး ေဒါက္တာေမာင္ေအာင္က သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲတြင္ ေျပာ ၾကားခဲ့ဖူးသည္။

သို႔ေသာ္ မသန္စြမ္းသူမ်ား အတြက္ YBS ယာဥ္မ်ားတြင္ ေဆာင္ရြက္မည့္ အေျခအေနႏွင့္ ပတ္သက္၍ YRTA တာဝန္ရွိသူ မ်ားထံ ထပ္မံ ဆက္သြယ္ေသာ္ လည္း မရရွိေပ။

YBS ယာဥ္လိုင္းမ်ားႏွင့္ ဘတ္စ္ကားမွတ္တိုင္မ်ားတြင္ မသန္စြမ္းသူမ်ာ အဆင္ေျပလြယ္ ကူစြာ စီးနင္းႏိုင္မည့္ နည္းစနစ္ မ်ား ထည့္သြင္းသြားမည္ဟု လွ်ပ္စစ္၊ စက္မႈလက္မႈႏွင့္ လမ္းပန္းဆက္သြယ္ေရးဝန္ႀကီး ေဒၚနီလာေက်ာ္က ေမလ ၁၇ ရက္က ျပဳလုပ္သည့္ ရန္ကုန္ တိုင္း လႊတ္ေတာ္အစည္းအေဝး တြင္ သဃၤန္းကြၽန္းၿမိဳ႕နယ္ လႊတ္ ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးေနဘုန္း လတ္၏ ေမးျမန္းခ်က္ကို ေျဖ ၾကားထားသည္။

‘‘ကားကို စီစဥ္ေပးတဲ့သူေတြ က သူတို႔အေနနဲ႔ စဥ္းစားၿပီး လုပ္ တာဆိုေတာ့ အေကာင္းဆံုးလုပ္ ေနေပမယ့္လည္း မသန္စြမ္းသူ ေတြက အက်ဳံးမဝင္သလိုျဖစ္ သြားတယ္။ ႏိုင္ငံတကာလို အဆင့္ျမင့္ေအာင္ လုပ္ေပးဖို႔ဆို တာထက္ အဆင္ေျပေအာင္ လုပ္ ေပးေစခ်င္တယ္။ မွတ္တိုင္ေအာ္ ေပးတာ၊ ဘယ္ေရာက္ေတာ့မယ္ ဆိုတာ စာတန္းထုိးေပးတာမ်ဳိး ေတြ လုပ္ေပးေစခ်င္တယ္’’ဟု ဧဒင္မသန္စြမ္းသက္ငယ္မ်ား ျပဳ စုရာရိပ္ၿမံဳ သင္တန္းေက်ာင္းအုပ္ ဦးထာအုပ္က ေျပာသည္။

၂၀၁၄ ျမန္မာႏိုင္ငံ လူဦးေရ ႏွင့္ အိမ္အေၾကာင္းအရာ သန္း ေခါင္စာရင္း ေဖာ္ျပခ်က္မ်ားအရ မသန္စြမ္းဦးေရသည္ ျမန္မာ ႏိုင္ငံလူဦးေရ၏ ၄ ဒသမ ၆ ရာခိုင္ ႏႈန္း (သုံးသန္းခုနစ္သိန္းေက်ာ္)ရွိသည္။ကိုယ္အဂၤါ မသန္စြမ္း သူ တစ္ဦးျဖစ္သည့္ ကိုေကာင္း ထက္ႏိုင္က ‘‘ကြၽန္ေတာ္ဆိုရင္ အရပ္ပုေတာ့ ကားရပ္တဲ့ခလုတ္ ကိုႏွိပ္ဖို႔ အဆင္မေျပဘူး။ ၿပီး ေတာ့ လက္ကိုင္တန္းအျမင့္ႀကီး ေတြ ထား တာ   အဆင္မေျပဘူး။ ေဘးလက္ကိုင္ေတြကလည္း ကိုင္ရတာ အဆင္မေျပတဲ့အခါ ေတြရွိတယ္’’ ဟု ေျပာသည္။

‘‘ေခတ္အဆက္ဆက္မွာ အဆင္မေျပခဲ့ပါဘူး။ ပလက္ ေဖာင္းေတြက သြားလာဖုိ႔ အဆင္ မေျပဘူး။ ကားေတြစီးဖို႔ အဆင္ မေျပဘူး။ ၾကာေတာ့ လူျမင္ကြင္း ထဲမွာ မသန္စြမ္းေတြက ေပ်ာက္ သလိုေတာင္ ျဖစ္ေနတယ္။ ကား လက္ကိုင္တန္းျမင့္ေတာ့ လက္ နည္းနည္းတိုတဲ့ ကြၽန္ေတာ့္ ကေလးေတြဆို ကားကိုစီးဖို႔ အဆင္မေျပဘူး’’ဟု ေရႊမင္းသား ေဖာင္ေဒးရွင္းဥကၠ႒ ဦးျမတ္သူဝင္း က ေျပာသည္။

YBS ကားသစ္မ်ား စတင္ ေဖာ္ေဆာင္ေနသည့္ လုပ္ငန္းစဥ္ ကာလအတြင္း ရန္ကုန္တိုင္းအစိုး ရအဖြဲ႕ တာဝန္ရွိသူမ်ားႏွင့္ သြား ေရာက္ေတြ႕ဆံုကာ မသန္စြမ္းသူ မ်ားအတြက္ အဆင္ေျပေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေပးရန္ တင္ျပခဲ့ေသာ္ လည္း တိက်ေသခ်ာသည့္ အေျဖ ကို မရရွိခဲ့ေၾကာင္း ၎ကဆို သည္။

‘‘မသန္စြမ္းေတြအတြက္ ကေတာ့ အခက္အခဲေတာ့ရွိမယ္။ ကြၽန္ေတာ္ထင္တယ္။ ဘတ္စ္ ကားစီးတဲ့ မသန္စြမ္းဦးေရက နည္းေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဘက္က သီးသီးသန္႔သန္႔ လုပ္ထားေပးဖုိ႔ အခက္အခဲရွိတယ္။ သီးသန္႔ကား ဆြဲေပးဖို႔လည္း အဆင္မေျပဘူး’’ဟု Power Eleven ယာဥ္လိုင္း ကုမၸဏီ အုပ္ခ်ဳပ္မႈဒါ႐ိုက္တာ ကိုတ႐ုတ္ေလးက ေျပာသည္။

လက္ရွိတြင္ YBS ယာဥ္ လိုင္းမ်ားအနက္ ခံုအျပည့္သာ လူတင္သည့္ နံပါတ္ (၂၁) YBS အထူးကားအခ်ဳိ႕သာ မသန္စြမ္း သူမ်ားအတြက္ အတန္အသင့္ အဆင္ေျပႏိုင္ေၾကာင္း YBS စီးနင္းသူတစ္ဦးက ေျပာသည္။

ကားေပၚတြင္ မီးသတ္ေဆး ဘူး ပါဝင္မႈရွိ၊ မရွိ၊ ကားေမာင္းသူ ကိုုင္ေဆာင္သည့္ လိုင္စင္ မွန္ကန္မႈရွိ၊ မရွိ ေရွာင္တခင္ စစ္ေဆးမႈမ်ား ရွိသလို မသန္စြမ္း သူမ်ားႏွင့္ သက္ႀကီးရြယ္အိုမ်ား စီးနင္းရာတြင္ အဆင္ေျပမႈ ရွိ၊ မရွိ စစ္ေဆးေပးေစခ်င္သည္ဟု မဖူးက ဆိုသည္။