ကမၻာေက်ာ္ ႐ုပ္ရွင္မင္းသား လီယိုနာဒိုဒီကာပရီ႐ုိ၏ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈအျမင္ႏွင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံအေျခအေန

(၁)

သည္ေန႔ ေရႊလက္ အိပ္ရာ ႏုိးေတာ့ ေနေတာင္အေတာ္ျမင့္ ေနၿပီ။ ေန႔စဥ္ျပဳက်င့္ေနက်အ တိုင္း သစ္ပင္၊ ပန္းပင္ေလးမ်ား ကို ေရေလာင္းသည္။ ငွက္ကေလး မ်ားကို အစာေကၽြးသည္။ ေဆာင္း တြင္းဟု ေခၚရမည့္ကာလ ျဖစ္ ေသာ္လည္း နံနက္ခင္းမွာႏွင္းကို မျမင္ရ။ ခ်မ္းေအးတဲ့ ေဆာင္းအရသာကိုလည္း ရွာမေတြ႔။ တစ္ခါ တေလ မိုးႀကီး ေလႀကီးေတာင္ က်ေရာက္လာတတ္သည္။ ထို႔ ေၾကာင့္ ေရႊလက္အေနျဖင့္ ယခုကာလကို ေႏြလား၊ မိုး လား၊ ေဆာင္းလား ခြဲမရေအာင္ျဖစ္မိသည္။ ေရႊလက္ကိုယ္တိုင္လည္း ေဆာင္းနံနက္ခင္းမွာ ေခၽြးဒီဒီးက်ေနသည္။ နံနက္ခင္း လုပ္စရာအလုပ္မ်ားၿပီး ေတာ့ ေခတၱအနားယူသည္။ သြားတိုက္၊ မ်က္ႏွာသစ္၊ ေျခလက္သန္႔စင္သည္။ ခ်စ္ဇနီးေလး ျပင္ေပးထားသည့္ ပဲျပဳတ္ႏွင့္ ထမင္းေၾကာ္ပူပူေလးစားသည္။ ၿပီးေတာ့ ေကာ္ဖီေသာက္၊ လက္ဖက္ရည္ၾကမ္း ေသာက္ရင္း ေအာင္ပင္လယ္ လူမႈ၀န္းက်င္မဂၢဇင္းမ်ားကို ဖတ္႐ႈေနမိသည္။ ထိုအခ်ိန္မွာ ေရႊလက္အလုပ္လုပ္သည့္ သတင္းစာတိုက္ မွာ သတင္းေထာက္လုပ္ခဲ့ဖူးသူ က ဖုန္းဆက္လာသည္။

‘‘ဆရာေရ…၊ အခု ေဆာင္းတြင္းႀကီးကလည္း မိုးတြင္းႀကီး က်ေနတာပဲ။ အခုအခ်ိန္ဆို ႏွင္း ေတြက်ၿပီး ခ်မ္းေနရမွာကို မိုးေတြ ပဲ ရြာေနတယ္။ အေႏြးထည္ အ သစ္ေလးနဲ႔ေတာင္ ႐ႈိးမထုတ္ရဘူး ဆရာရယ္။ ကၽြန္ေတာ့္တစ္သက္ ဒီလိုမျဖစ္ဖူးဘူး။ ဒါဆရာေျပာ ေျပာေနတဲ့ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲ မႈေၾကာင့္ မဟုတ္လား။ အဲဒီအေၾကာင္း ေလး ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္ ေလာက္ ေရးပါလားဆရာ’’တဲ့။ ေရႊလက္ ဖုန္းထဲမွာေတာ့ သူ႔ကို ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈ ႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး ေျပာျဖစ္သည္။ ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္လည္း ေရးပါဦးမည္ဟု ေျပာလိုက္သည္။ သူႏွင့္ဖုန္းေျပာၿပီးခ်ိန္တြင္ ေရႊလက္ေခါင္းထဲ ရာ

သီဥတုေျပာင္းလဲမႈေၾကာင့္ ထိခိုက္ ပ်က္စီးမႈမ်ား၊ ေဘးအႏၲရာယ္ေလ်ာ့ပါးေရး ေဆာင္ရြက္ေနမႈမ်ား စသျဖင့္အေၾကာင္းအရာမ်ားက ႀကီးစိုးလာသည္။ ထိုအေၾကာင္း အရာမ်ားႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး ေရႊ လက္ေဆာင္းပါးမ်ား ေရးခဲ့ဖူးပါ သည္။ သို႔ေသာ္ ျပည္သူမ်ားက သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး၊ ကမၻာႀကီးပူေႏြးလာမႈႏွင့္ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈမ်ားကို သိပ္စိတ္မ၀င္စားၾကေပ။ ေရႊလက္ကလည္း အႀကိမ္ႀကိမ္ေရးျပေနမိ သည္။


(၂)

‘‘ကမ႓ာႀကီးကို ညစ္ညမ္းေစတဲ့အရာေတြကို တိုက္ဖ်က္ေနၾက တဲ့ ကမၻာ့ေခါင္းေဆာင္ေတြကို အေထာက္အကူျပဳဖို႔၊ မ်ဳိးႏြယ္စုငယ္ေတြရဲ႔ ရပိုင္ခြင့္ေတြကို ေထာက္ခံေတာင္းဆိုေပးဖို႔၊ ကမၻာႀကီးပူေႏြးလာမႈကို အမ်ားဆံုးခံ စားေနၾကရတဲ့ ဆင္းရဲတဲ့လူသား သန္းေပါင္းမ်ားစြာကို ကူညီဖို႔၊ ယေန႔ႀကံဳေတြေနရတဲ့ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈျဖစ္စဥ္ကို မ်ဳိးႏြယ္စု အားလံုးရဲ႕ အေရးႀကီးဆံုးစိန္ေခၚမႈ တစ္ရပ္အေနနဲ႔ ရပ္ဆိုင္းသြားဖို႔ လိုပါတယ္’’ဟု ကမၻာေက်ာ္မင္း သားႀကီး လီယိုနာဒုိ ဒီကာပရီ႐ုိက ေျပာသည္။ ဒီကာပရီ႐ုိက The Revenant ဇာတ္ကားျဖင့္ ေအာ္စကာ ဆုခ်ီးျမႇင့္ခံရသည့္ အခမ္းအနားမွာ ေျပာၾကားခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ The Revenant ဇာတ္ကားကလည္း လူသားမ်ားႏွင့္ ကမၻာေျမၾကားတြင္ရွိေသာ ဆက္ႏႊယ္မႈသဘာ၀တရားမ်ားကို ေဖာ္ၫႊႊႊန္းထားသည့္ ဇာတ္ကားျဖစ္ သည္။ လီယိုနာဒိုဒီကာပရီ႐ုိသည္ ထိုစကားမ်ားကို သဘာ၀ပတ္၀န္း က်င္ ထိန္းသိမ္းေရး အခမ္းအနားမ်ားတြင္ လိုက္ေလ်ာညီေထြေျပာ သည့္ ပံုစံမ်ဳိးျဖင့္ေျပာခဲ့ျခင္း မ ဟုတ္ေပ။ သူကိုယ္တိုင္ကလည္း သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္း ေရးလုပ္ငန္းမ်ားတြင္ တက္ႂကြ စြာပါ၀င္ခဲ့သည္။ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈႏွင့္ဆက္ႏႊယ္သည့္ မွတ္တမ္း႐ုပ္ရွင္ မ်ားကိုလည္း ႐ုိက္ကူးခဲ့ သည္။ 

ထို႔ျပင္ လီယိုနာဒုိ ဒီကာပရီ႐ုိက ‘‘ႏွစ္သန္းေပါင္းမ်ားစြာက မဟုတ္ခဲ့ရင္ေတာင္မွ ႏွစ္ေထာင္ေပါင္း မ်ားစြာ က စတင္ေျပာင္းလဲလာတဲ့ ရာသီဥတုကို အေကာင္းဘက္ ျပန္လည္ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲဖို႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ကာလမွာ ဒီရုပ္ရွင္ကို ရာသီဥတုဆိုင္ရာမွတ္တမ္း႐ုပ္ရွင္ေတြနဲ႔ တစ္ၿပိဳင္နက္ ႐ုိက္ကူးတင္ဆက္ရျခင္း ဟာ အမွန္တကယ္ ေၾကာက္ခမန္း လိလိ အေတြ႔အႀကံဳေတြကို ရရွိခဲ့ပါတယ္။ ဂရင္းလန္း (Greenland)က ေရခဲျပင္ေတြဟာ တျဖည္း ျဖည္း အရည္ေပ်ာ္က်ကုန္တာကို အံ့ၾသဖြယ္ေတြ႔ရပါတယ္။ အလားတူ အိႏိၵယႏုိင္ငံမွာလည္း မေမွ်ာ္လင့္ထားတဲ့ ေရႀကီး ေရလွ်ံမႈေတြ ေၾကာင့္ လယ္သမားေတြဟာ လယ္ေျမေတြ ယူက်ဳံးမရေအာင္ ဆံုး႐ႈံးသြားတာကိုလည္း ေတြ႔ျမင္ခဲ့ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကမၻာႀကီး ကို ပူေႏြးေစၿပီး ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈကို အဓိကဖန္တီးေနတဲ့ ႐ုပ္ႂကြင္းေလာင္စာသံုးစြဲမႈကို စြန္႔လႊတ္ၿပီး ျပန္ျပည့္ၿမဲေလာင္စာေတြ ကို သံုးစြဲၾကပါလို႔ တိုက္တြန္းခ်င္ ပါတယ္’’ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ထိုမွ်ပင္မကေသး လီယိုနာဒုိဒီကာပရီ႐ုိသည္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးကို ေဇာက္ခ်လုပ္ကိုင္ရန္ ႐ုပ္ရွင္ေလာကကို ခြဲခြာႏႈတ္ဆက္ရမလားလို႔ စဥ္းစားေနေၾကာင္း အင္တာဗ်ဴးတစ္ခုတြင္ ေျပာခဲ့ဖူးသည္။ သို႔ေသာ္လည္း မိတ္ေဆြတစ္ေယာက္၏ ‘‘႐ုပ္ရွင္သ႐ုပ္ေဆာင္အေနနဲ႔ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး လုပ္ ငန္းေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္တာ သာမန္လူတစ္ေယာက္ထက္ ပိုမိုက်ယ္၀န္းတဲ့ အခင္းအက်င္းနဲ႔ အသံပို က်ယ္တယ္’’ ဟူသည့္အႀကံျပဳခ်က္ကို သူက သေဘာက်ခဲ့သည္။ သူသည္ဇီ၀မ်ဳိးစံုမ်ဳိးကြဲမ်ားႏွင့္ ၿခိမ္းေျခာက္ခံ ေနရသည့္ ေဂဟစနစ္ကို ကာကြယ္ရန္ ‘လီယိုနာဒုိဒီကာပရီ႐ုိေဖာင္ေဒးရွင္း’ ကို ၁၉၈၈ ကတည္းကတည္ေထာင္ခဲ့သူျဖစ္သည္။ ထိုေဖာင္ေဒးရွင္းမွ တစ္ဆင့္‘႐ုပ္ႂကြင္း ေလာင္စာမ်ားအေပၚ အမွီအတြယ္ကင္းေသာ သန္႔စင္စြမ္းအင္’ဟူသည့္ စာတမ္းတစ္ေစာင္ကို လည္း ပါရီတြင္က်င္းပသည့္ ကမၻာ့ရာသီဥတုေျပာင္းလဲျခင္း ထိပ္သီးညီလာခံသို႔ ေပးပို႔ခဲ့သည္။ 

ထို႔အျပင္ သူသည္ ပုပ္ရဟန္းမင္းႀကီး၏ ဗာတီကန္ၿမိဳ႔ေတာ္ တြင္ ပုပ္ရဟန္းမင္းႀကီး ဖရန္စစ္ ႏွင့္ ေတြ႔ဆံုကာ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈကို ရပ္တန္႔သြားေအာင္ မည္ကဲ့သို႔ေသာ နည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ ေဆာင္ရြက္သင့္သည္ကို ေဆြးေႏြးခဲ့သည္။ လီယိုနာဒုိဒီကာပရီ႐ုိ၏ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈအေပၚ အျမင္ႏွင့္ ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားကို စတင္ဖတ္မိကတည္းက ၾကက္သီးမ်ားပင္ ထမိခဲ့သည္။ ေရႊလက္ ခ်စ္ခင္ႏွစ္သက္သည့္ ကမၻာေက်ာ္မင္းသားတစ္ဦးက ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈ တားဆီးေရး၊ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးမ်ားကို တြန္းတြန္းတိုက္တိုက္ လုပ္ေနေၾကာင္းသိရေတာ့ အံ့ၾသ၀မ္းသာမိသည္။ ေရႊလက္တို႔ ျမန္မာႏုိင္ငံက နာမည္ေက်ာ္ ႐ုပ္ရွင္သ႐ုပ္ ေဆာင္မ်ားလည္း ထိုကဲ့သို႔ လုပ္ေဆာင္ၾကမည္ဆိုလွ်င္ ဘယ္ ေလာက္ေကာင္း လိုက္မလဲဟု ပင္ စိတ္ကူးယဥ္လိုက္မိေသးသည္။

(၃)

 

ကမၻာ့ရာသီဥတုေျပာင္းလဲ ျခင္းကို ၁၉၈၀ က စတင္ခံစားခဲ့ၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ေတာ့ ၁၉၇၈ က တည္းက စတင္ခံစားခဲ့ရေၾကာင္း မွတ္သားခဲ့ရသည္။ ၁၉၈၀ မွ ၁၉၉၈ ကာလမ်ားသည္ ျမန္မာႏုိင္ငံအတြက္ ျပင္းထန္သည့္ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈကာလမ်ား ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ေရႊလက္တို႔ ျမန္မာျပည္သူမ်ား ဘာမွ်မသိခဲ့ၾက ပါ။ ထိုကာလတြင္ ကမ႓ာ့ရာသီဥ တု ေျပာင္းလဲမႈေၾကာင့္ ကမ႓ာ့ႏုိင္ ငံမ်ားတြင္ မုန္တိုင္းတိုက္၊ ေရႀကီး၊ ငလ်င္လႈပ္၊ ေျမၿပိဳ၊ အပူခ်ိန္ ျပင္းထန္စသျဖင့္ သဘာ၀ေဘး အႏၱရာယ္မ်ား လြန္လြန္ကဲကဲ ျဖစ္ေနသည္။ လူမ်ားသိန္းေသာင္း ခ်ီ ေသဆံုးခဲ့ၾကသည္။ ထိုအခ်ိန္ထိ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး ထူး ထူးျခားျခား ျဖစ္စဥ္မ်ား မျဖစ္ခဲ့ ဟု ယူဆရသည္။ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ကမ႓ာႀကီးပူေႏြးလာမႈႏွင့္ ရာသီဥ တုေျပာင္းလဲမႈအပါအ၀င္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးအ ေၾကာင္း ေျပာဆိုမႈမ်ား မရွိသ ေလာက္ နည္းခဲ့သည္။

၂၀၀၈ တြင္ေတာ့ နာဂစ္မုန္တိုင္းက ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ပ်က္စီးေနၿပီး ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲေနၿပီျဖစ္ ေၾကာင္း သက္ေသျပလိုက္သည္။ ျမန္မာျပည္သူ တစ္သိန္းေလး ေသာင္းခန္႔ ေသဆံုးခဲ့ၿပီး ဘ၀ ေပါင္းမ်ားစြာလည္း အိုးမဲ့၊ အိမ္မဲ့၊အနာဂတ္မဲ့ ခဲ့ရသည္။ ထိုအခါမွ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ သဘာ၀ပတ္ ၀န္းက်င္ ပ်က္စီးမႈေၾကာင့္ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲေနၿပီဟု ပညာရွင္ မ်ား၊ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားက ေျပာ

ဆိုၿပီး ထိန္းသိမ္းေရးလုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ေဆာင္ရန္ တိုက္တြန္းခဲ့ၾကသည္။ ထိုအခ်ိန္မွစၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈသည္ သိသိသာသာ လြန္လြန္ကဲကဲ ျဖစ္လာခဲ့သည္။ ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ ျပင္းထန္သည့္ ရာသီဥတုဒဏ္ကိုတိုက္႐ုိက္ အဆိုးဆံုး ခံစားရေသာ ကမၻာ့ႏုိင္ငံမ်ားအနက္ ဒုတိယေနရာတြင္ ရပ္တည္ေနခဲ့ ရသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ျမန္မာႏုိင္ငံ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈႏွင့္ပတ္ သက္ၿပီး လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ား သည္ အားရစရာမရွိခဲ့ေပ။ ႏုိင္ငံ ေတာ္အစိုးရကလည္း ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈ တိုက္ဖ်က္ေရးအတြက္ ကမၻာ့ႏုိင္ငံမ်ားႏွင့္အတူ သေဘာတူလက္မွတ္ထိုးသည္။ ေဆြးေႏြး ေဟာေျပာပြဲမ်ား၊ ျပပြဲၿပိဳင္ပြဲမ်ား က်င္းပသည္။ စီမံခ်က္မ်ားေရးဆြဲသည္။ ထိုသို႔လုပ္ေဆာင္ေနရင္း ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ မိုးမ်ားၿပီး  ေရႀကီးေရလွ်ံ ျဖစ္သည္။ အပူခ်ိန္လြန္ကဲၿပီး ေသာက္သံုးေရျပတ္လပ္ မႈျဖစ္သည္။ ထိုသို႔ျဖင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ရာသီဥတုေဖာက္ျပန္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားသည္ သိသိသာသာ လြန္လြန္ကဲကဲ ျဖစ္ပြားေနေတာ့သည္။
 

 
 
လက္ရွိအစိုးရအဖြဲ႔ သယံဇာတႏွင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး၀န္ႀကီးဌာန ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီးကေတာ့ ျပင္းထန္သည့္ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲ မႈပံုစံကို တံု႔ျပန္ႏုိင္ရန္ ျမန္မာရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈအစီအစဥ္ကို အီးယူ၊ ကုလသမဂၢအဖြဲ႕အစည္း မ်ား၏အကူအညီျဖင့္ ၂၀၁၃ မွ စတင္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေၾကာင္း၊ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈကို ရင္ဆိုင္တံု႔ျပန္ရန္ႏွင့္ စဥ္ဆက္မျပတ္ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈကို အေထာက္အကူျပဳေဖာ္ေဆာင္ႏုိင္မည့္ လမ္းၫႊန္၊ မူေဘာင္အျဖစ္ ျမန္မာႏုိင္ငံအမ်ဳိး သားအဆင့္ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈ ဆိုင္ရာ မူ၀ါဒ၊ မဟာဗ်ဴဟာႏွင့္ လုပ္ငန္းအစီအစဥ္မ်ားကို ေရးဆြဲ ခဲ့ၿပီး အေခ်ာသပ္လုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ေဆာင္ေနေၾကာင္း ၿပီးခဲ့သည့္ ေအာက္တိုဘာ ၂၆ ရက္တြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ ေခတ္အဆက္ဆက္ကတည္းက ေကာင္းမြန္ထူးျခားသည့္ စီမံခ်က္မ်ား၊ မူ၀ါဒမ်ား၊ မဟာဗ်ဴဟာမ်ားကို ေရးဆြဲခဲ့ပါသည္။ သို႔ေသာ္  ျမန္မာႏုိင္ငံအတြက္ေတာ့ သိပ္ထူးျခားေကာင္းမြန္မႈ မရွိခဲ့ေပ။ ထို႔ေၾကာင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံအမ်ဳိးသားအဆင့္ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈ ဆိုင္ရာ မူ၀ါဒ၊ မဟာဗ်ဴဟာႏွင့္ လုပ္ငန္းအစီအစဥ္မ်ားကို ေရးဆြဲထုတ္ျပန္ၿပီးလွ်င္လည္း ထိထိေရာက္ေရာက္လိုက္ပါေဆာင္ရြက္ရန္ လိုပါသည္။ သို႔မွသာ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈကို တိုက္ဖ်က္ႏုိင္ၿပီးသဘာ၀ေဘးအႏၲရာယ္မ်ားလည္းေလ်ာ့ပါးသက္သာလာမည္ ျဖစ္သည္။  

 

 
(ေဖာ္ျပပါ ေဆာင္းပါးသည္ စာေရးသူ၏ အာေဘာ္သာျဖစ္ပါသည္)