ထရန္႔၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေၾကာင့္ ဓားသြားေပၚသုိ႔ ေရာက္သြားေသာ အေရွ႕အလယ္ပုိင္းေဒသ

ေဒၚနယ္ထရန္႔၏ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို ဆန္႔က်င္ဆႏၵျပေသာ ပါလက္စတိုင္းလူမ်ိဳးမ်ားက အေမရိကန္အလံႏွင့္ အစၥေရးအလံတို႔ကို မီး႐ႈိ႕ေနစဥ္ MAHMUD HAMS / AFP

ေဂ်႐ုဆလင္ၿမိဳ႕ကုိ အစၥေရး ႏုိင္ငံၿမိဳ႕ေတာ္အျဖစ္ အသိအမွတ္ ျပဳၿပီး အေမရိကန္သံ႐ံုးကုိ ယင္း အထြတ္အျမတ္ထားရာၿမိဳ႕ဆီကုိ ေျပာင္းေရႊ႕ရန္ အေမရိကန္သမၼတ ေဒၚနယ္ထရန္႔၏ ေၾကညာခ်က္ ေၾကာင့္ အေရွ႕အလယ္ပုိင္းေဒသ အပါအဝင္ ကမၻာတစ္ဝန္းလႈပ္ လႈပ္ရြရြျဖစ္သြားေစခဲ့သည္။


၎၏ သတင္းစကားတြင္ ယင္းဆံုးျဖတ္ခ်က္က အေရွ႕အ လယ္ပုိင္းေဒသအတြက္ မည္သို႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဆာင္ၾကဥ္းေပးမည္ လဲဆုိသည္ကုိ ေသေသခ်ာခ်ာေဖာ္ ျပထားျခင္းမရိွ။ ၎သမၼတျဖစ္ လာရန္ မဲေပးခဲ့ေသာ ေထာက္ခံသူမ်ားႏွင့္ အစၥေရးဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ေနတန္ညာဟုတုိ႔ကုိ လုိဘျဖည့္ေပး ရန္ ရည္ရြယ္သည့္ လုပ္ရပ္ျဖစ္ပံု ေပၚသည္။

သုိ႔ေသာ္ကာလၾကာရွည္ခဲ့ သည့္ အေမရိကန္မူဝါဒကုိ ေျပာင္းလဲျခင္း၏ ရလဒ္အျဖစ္ အႏုတ္သေဘာေနာက္ဆက္တဲြ အေျခအ ေနမ်ား ျဖစ္ေပၚလာႏုိင္သည္။

အစၥေရးႏွင့္ ပါလက္စတုိင္း ၾကား ၿငိမ္းခ်မ္းေရးညိႇႏႈိင္းေဆြးေႏြး မႈမ်ားအတြင္း အေမရိကန္၏ ပါ ဝင္မႈအခန္းက႑သည္ လက္မခံႏုိင္ျဖစ္လာႏုိင္ၿပီး ေဒသတြင္းမၿငိမ္ မသက္ျဖစ္ကာ အဓိကအာရပ္ႏွင့္ မြတ္စလင္မဟာမိတ္မ်ားကို ဆံုး႐ႈံး ႏိုင္သည့္ အႏၲရာယ္ရိွေနသည္။

ယင္းကိစၥကုိ ယခင္အေမ ရိကန္သမၼတမ်ားက အဓိကမဲ ဆြယ္ကတိတစ္ခုအေနျဖင့္ ကတိ ျပဳခဲ့ေသာ္လည္း လက္ေတြ႕ ေဆာင္ရြက္ျခင္းမရိွခဲ့ဟု ထရန္႔ ကေျပာသည္။

ထရန္႔၏ ဆံုုးျဖတ္ခ်က္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ႏုိင္ငံတကာေခါင္း ေဆာင္မ်ား စုိးရိမ္ခဲ့ရၿပီး အစၥေရး ႏုိင္ငံဆုိင္ရာ အေမရိကန္သံအ မတ္အားလံုးနီးပါးကလည္း ယင္း ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို သေဘာမတူျဖစ္ ခဲ့သည္။

ထရန္႔၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္သည္ မသင့္ေလ်ာ္ေသာ၊ အႏၱရာယ္ရိွ ေသာ (သုိ႔မဟုတ္) ခြၽတ္ယြင္းမႈမ်ား စြာ ပါဝင္ေသာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ျဖစ္ေၾကာင္း အစၥေရးႏုိင္ငံဆုိင္ရာ အေမရိကန္သံအမတ္ေဟာင္းမ်ား က ေျပာသည္။

ပုပ္ရဟန္းမင္းႀကီးဖရန္စစ္ ကလည္း ထရန္႔၏ဆံုးျဖတ္ခ်က္ အေပၚ တုိက္႐ုိက္မဟုတ္ေသာ္ လည္းမ်ားစြာ စုိးရိမ္မိေၾကာင္း ေျပာၾကားသည္။

လက္ေတြ႕ ကိစၥတစ္ရပ္အ ေနျဖင့္ အေနာက္ေဂ်႐ုဆလင္ သည္ ၁၉၄၉ ကတည္းက အစၥေရးအစိုးရ၏ ထုိင္ခံုျဖစ္ခဲ့ၿပီး ပါလက္ စတုိင္းသားမ်ား၏ ႏုိင္ငံတည္ ေဆာက္ေရးအတြက္ ေျပာင္းလဲရန္မစဥ္းစား၍မရႏုိင္ေသာ ကိစၥတစ္ ခုျဖစ္သည္။

ကမၻာတစ္ဝန္းမွ ႏုိင္ငံေရး ေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ သံတမန္မ်ား သည္ ၎တို႔၏ သံ႐ံုးမ်ား တဲလ္အ ဗစ္ၿမိဳ႕တြင္ ဆက္ရိွေနေသာ္ျငား လည္း ေဂ်႐ုဆလင္သို႔ သြား ေရာက္ၿပီျဖစ္သည္။

ေဂ်႐ုဆလင္ကုိ အစၥေရး ႏုိင္ငံ၏ ၿမိဳ႕ေတာ္အျဖစ္ ထရန္႔က အသိအမွတ္ျပဳျခင္းသည္ အစစ္အ မွန္ကုိ အသိအမွတ္ျပဳျခင္းပင္ျဖစ္ သည္။

အေမရိကန္သမၼတမ်ားျဖစ္ ေသာ ဘီလ္ကလင္တန္၊ ေဂ်ာ့ခ်္ ဒဗလ်ဴဘုရ္ွႏွင့္ ဘားရက္အိုဘား မားတို႔သည္ ထရန္႔ကဲ့သို႔ပင္ အေမရိကန္သံ႐ံုးကုိ ေဂ်႐ုဆလင္သုိ႔ ေျပာင္းမည္ဟု မဲဆြယ္ကာလမ်ား အတြင္း ကတိျပဳခဲ့ေသာ္လည္း ယင္းကဲ့သုိ႔ လုပ္ရပ္မ်ိဳးအတြက္ ေနာက္ဆုတ္ေနခဲ့သည္။

ယခုအထိ ထရန္႔၏ ဆံုးျဖတ္ ခ်က္ကုိ ဥေရာပႏွင့္ အေရွ႕အ လယ္ပုိုင္းမွ ၿဗိတိန္၊ ျပင္သစ္၊ အီ ဂ်စ္ႏွင့္ ေဆာ္ဒီအာေရးဗီးယား အပါအဝင္ အဓိကမဟာမိတ္ႏုိင္ငံ အားလံုးက ပယ္ခ်ခဲ့သည္။ ယင္းအခ်က္ေၾကာင့္ အစၥေရး၏ အိမ္နီး ခ်င္းေဂ်ာ္ဒန္ႏုိင္ငံအေပၚတြင္ ဖိအားရိွလာေစမည္ျဖစ္သည္။ ေဂ်ာ္ဒန္ဘုရင္ အဗၺဒူလာ (၂)က၎ကုိယ္၎ေဂ်႐ုဆလင္ၿမိဳ႕ရိွ မြတ္စလင္တုိ႔အထြတ္အျမတ္ထား ရာ ေနရာမ်ားကုိ ကာကြယ္သူအ ျဖစ္ ႐ႈျမင္ထားသူျဖစ္သည္။

အီရန္အစိုးရက ေဂ်႐ုဆလင္ ျပႆနာကို အေသအခ်ာအသံုးခ် ႏုိင္ၿပီး အစၥေရးႏွင့္ ဆြန္နီမြတ္စ လင္အာရပ္ႏုိင္ငံမ်ားၾကား မဟာ မိတ္ျဖစ္မႈ ပိုအားေကာင္းေစေရး ပုိခက္ခဲႏုိင္သည္။ ပါလက္စတုိင္း ေခါင္းေဆာင္မ်ားကလည္း ထရန္႔၏ အစိုးရေဆာင္ရြက္ေနသည္ဟု ေျပာထားေသာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအစီ အစဥ္မ်ားအေပၚ သေဘာမက် ေသာ တုံ႔ျပန္မႈမ်ားရိွလာႏုိင္သည္။

ေဂ်႐ုဆလင္ (သို႔မဟုတ္)အ ေရွ႕အလယ္ပုိင္းေဒသ၏ အျခား ေနရာတစ္ခု၌ အၾကမ္းဖက္တိုက္ ခိုက္မႈ ျဖစ္ပြားခဲ့ပါက အစြန္း ေရာက္မ်ား ေခါင္းေထာင္လာမည္ ျဖစ္ၿပီး ယင္းအတြက္ ထရန္႔အျပစ္ တင္ခံရမည္ျဖစ္သည္။

ထရန္႔၏ ေၾကညာခ်က္က အေရွ႕ေဂ်႐ုဆလင္ကုိ အစၥေရးက ၎တုိ႔ပုိင္နက္ထဲ သြတ္သြင္းသိမ္း ပုိက္မႈကို တရားဝင္အသိအမွတ္ျပဳ ျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ ယင္းသိမ္းပုိက္ မႈကုိ ကုလသမဂၢလံုၿခံဳေရးေကာင္ စီ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ၂၄၂ တြင္ ႏုိင္ငံ တကာအသုိင္းအဝုိင္းက တညီ တၫြတ္တည္း ပယ္ခ်ခဲ့သည္။ ေၾကညာခ်က္ထြက္လာၿပီးေနာက္ ကုသလမဂၢသံအမတ္ နစ္ကီဟာ ေလက သမၼတထရန္႔သည္ ယင္း ေဒသကုိ မည္သူက ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ ဆံုးျဖတ္ခဲ့ျခင္းမဟုတ္ဟု ေျပာ ေသာ္လည္း လက္ေတြ႕အေျခအ ေနမွာ လ်စ္လ်ဴ႐ႈရန္ခက္ေန သည္။

ေဂ်႐ုဆလင္ကုိ အစၥေရးၿမိဳ႕ ေတာ္အျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳၿပီး အေမရိကန္သံ႐ံုးကို ေျပာင္းေရႊ႕မႈ က အစၥေရး-ပါလက္စတုိင္းၿငိမ္း ခ်မ္းေရးညိႇႏႈိင္းမႈမ်ားအေပၚ ထိ ခိုက္ေစမည္ျဖစ္သည္။ ယင္းလုပ္ ငန္းစဥ္သည္ အေမရိကန္အတြက္ ႐ုိးသားေသာ ဦးစားေပးကိစၥတစ္ခု လံုးဝမဟုတ္ဟု အမ်ားက သံသယ ရိွေနၾကသည္။

အဆိုးဆံုးအေျခအေနသည္ အစၥေရးစစ္ဘက္၏ သိမ္းပုိက္မႈ ႏွင့္ ပါလက္စတိုင္းေျမေပၚတြင္ အေျခခ်ေဆာက္လုပ္မႈမ်ား အရိွန္ ျမင့္တက္ဖြယ္ရိွျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ ယင္းအေနအထားျဖစ္လာပါက ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ကုိ ထိ ခိုက္ၿပီး လံုးဝဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္ သြားႏုိင္သည္။

သိမ္းပုိက္မႈမ်ား အရိွန္ျမင့္ တက္လာျခင္းေၾကာင့္ ပါလက္စ တုိင္းသားမ်ား၏ လြတ္လပ္စြာ လႈပ္ရွားသြားလာခြင့္၊ ရင္းျမစ္မ်ား သုိ႔ ဝင္ေရာက္သံုးစြဲခြင့္တို႔က့ဲသုိ႔ အေျခခံလူ႔အခြင့္အေရးမ်ား ဆယ္ စုႏွစ္မ်ားစြာ ဆံုး႐ႈံးေနမႈ ဆက္လက္ ျဖစ္ေပၚလာမည္ျဖစ္သည္။

ထရန႔္၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကုိ တုံ႔ျပန္သည့္အေနျဖင့္ ပါလက္စ တုိင္းေခါင္းေဆာင္မ်ားက သံုးရက္ဆႏၵျပရန္ ေျပာထားသည္။ ဂါဇာေဒသခံမ်ား၊ တူရကီလူမ်ဳိးမ်ားႏွင့္ ေဂ်ာ္ဒန္ႏုိင္ငံသားမ်ား လမ္းေပၚ ထြက္ဆႏၵျပခဲ့သည္။ ယင္းသည္ အယ္လ္အကာဆာဗလီ၌ သတၱဳရွာေဖြစက္တပ္ဆင္မႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ အစၥေရးႏွင့္ ပါလက္စတုိင္းၾကား မေျပလည္ျဖစ္ေနေသာ အေနအ ထား၌ တင္းမာမႈမ်ား အရိွန္ျမင့္တက္လာႏုိင္သည္။

ႏွစ္ဖက္စလံုး ထိခိုက္ေသဆံုး  မႈမ်ားစြာ ျဖစ္ႏုိင္ေသာ တတိယ ေျမာက္ အစၥေရး-ပါလက္စတုိင္း စစ္ပြဲႀကီးတစ္ခုျဖစ္လာႏုိင္ေသာ အႏၲရာယ္လည္းရိွေနသည္။ အေမရိကန္ႏုိင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးဌာနက ယင္းေဒသသုိ႔ ခရီးသြားလာမႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ သတိေပးခ်က္ထုတ္ ျပန္ထားကာ ျဖစ္ေပၚလာႏုိင္သည့္ အေျခအေနမ်ားကို ေျဖရွင္းရန္ လည္း အေရးေပၚအဖဲြ႕တစ္ဖြဲ႕ဖဲြ႕ ထားသည္။

ယင္းကိစၥတြင္ ထရန္႔၏ ၾကားဝင္စြက္ဖက္ျခင္းသည္ အေမရိ ကန္ႏုိင္ငံျခားေရးမူဝါဒအတြက္ အလြန္အႏၲရာယ္ႀကီးသည့္ မြတ္စ လင္ႏွင့္ အာရပ္အဖြဲ႕ဝင္ ၅၇ ႏုိင္ငံ ပါဝင္သည့္ အစၥလာမ္မစ္ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ေရးအဖြဲ႕ OIC က ေဂ် ႐ုဆလင္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ အစၥေရး အာဏာပုိင္မ်ားအေပၚ တရားမဝင္ေသာ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားကုိ ျပစ္ တင္႐ႈတ္ခ်ၿပီး ႏုိင္ငံတကာၿငိမ္း ခ်မ္းေရးႏွင့္ လံုၿခံဳေရးအတြက္ အႏၲရာယ္ရိွႏုိင္ေၾကာင္း ေျပာ သည္။

အီဂ်စ္၊ တူရကီႏွင့္ ေဂ်ာ္ဒန္ တို႔အပါအဝင္ OIC အဖြဲ႕ဝင္ႏုိင္ငံ မ်ားသည္ အီရတ္ႏွင့္ ဆီးရီးယား တြင္ အုိင္အက္စ္အဖြဲ႕ကုိ တိုက္ ခိုက္မႈအတြင္း မဟာမိတ္မ်ားျဖစ္ ၿပီး အေမရိကန္စစ္ဘက္အေျခ စိုက္စခန္းမ်ားရိွရာ ႏုိင္ငံမ်ားျဖစ္ သျဖင့္ အေမရိကန္စစ္မႈထမ္းမ်ား အႏၲရာယ္ က်ေရာက္လာႏိုင္ သည္။

တူရကီသမၼတ အာဒုိဂန္က ေဂ်႐ုဆလင္ကုိ အသိအမွတ္ျပဳ ျခင္းသည္ မြတ္စလင္မ်ားအတြက္ ေနာက္ဆံုးစည္းျဖစ္ၿပီး အစၥေရးႏွင့္  သံတမန္ဆက္သြယ္ေရးျဖတ္ ေတာက္ႏုိင္သည္ဟု ေျပာထား သည္။ အျခားေသာ ႏုိင္ငံမ်ားက လည္း အလားတူတုံ႔ျပန္မႈမ်ားျပဳ လုပ္လာဖြယ္ရိွေနသည္။

အာရွႏွင့္ ဥေရာပရိွ အေမရိ ကန္မဟာမိတ္မ်ားကလည္း စုိးရိမ္ ေၾကာင္း ေဖာ္ျပၿပီး ျပင္သစ္ႏွင့္ ၿဗိတိန္အပါအဝင္ ရွစ္ႏုိင္ငံက ကု လသမဂၢအေရးေပၚအစည္းအ ေဝးက်င္းပရန္ ေတာင္းဆိုထား သည္။

ထရန္႔ဆံုးျဖတ္ခ်က္၏ စစ္ မွန္ေသာ သက္ေရာက္မႈကုိ သမုိင္း က အဆံုးအျဖတ္ေပးမည္ျဖစ္ ေသာ္လည္း မဲဆြယ္ကတိတည္ ေရးအတြက္ က်န္ကမၻာ့ႏုိင္ငံမ်ား ႏွင့္ ခဲြထြက္မႈသည္ အႏၲရာယ္ရိွ ေသာ လုပ္ရပ္တစ္ခုျဖစ္ေနသည္။

—Ref:CNN