အာရွေရႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္သူမ်ားေၾကာင့္ ေျပာင္းလဲလာေသာ ၾသစေၾတးလ်ဆင္ေျခဖံုးေဒသမ်ား

အိႏိၵယႏွင့္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံမ်ားမွ ေရႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္သူမ်ားေၾကာင့္ ၾသစေၾတးလ်ႏုိင္ငံ၏ ေရာႁပြမ္းေနေသာယဥ္ေက်းမႈသည္ သိသိသာသာေျပာင္းလဲလာသည္။ (ဓာတ္ပံု-AFP)

႐ံုးဖြင့္ရက္တစ္ရက္၏ ေန႔ လယ္ခင္းတြင္ တ႐ုတ္ဘဏ္၏ ဘဏ္ခြဲတစ္ခုေရွ႕၌ အမ်ိဳးသားမ်ား အုပ္စုလိုက္ထုိင္ၿပီး က်န္းက်ီဟု ေခၚေသာ တ႐ုတ္စစ္တုရင္ကစား ေနၾကသည္။

အနီးအနားတြင္ ေဒသတစ္ ဝန္းမွထြက္ေသာ လက္ဖက္ ေျခာက္ႏွင့္ ဆီတုိ႔ ေရာင္းခ်ေသာ အာရွစူပါမားကက္တစ္ခုနားတြင္ တ႐ုတ္ေခါက္ဆြဲဆုိင္မ်ားႏွင့္ အ သားကင္စားေသာက္ဆုိင္မ်ားရိွ ေနသည္။ စားသံုးသူအမ်ားစုအ ျပင္ အနီးအနားရိွ ရထားဘူတာ႐ံု သုိ႔ သြားလာေနသူမ်ားသည္ တ႐ုတ္ျပည္မႀကီးစကား (သို႔မ ဟုတ္) ေဟာင္ေကာင္သံုးတ႐ုတ္ စကားကုိ ေျပာဆိုေနသည္။

သို႔ေသာ္ လူအသြားအလာ မ်ားေသာ ယင္းေဒသသည္ ေဘ ဂ်င္းၿမိဳ႕ (သို႔မဟုတ္) ေဟာင္ ေကာင္မဟုတ္ဘဲ ၾသစေၾတးလ် ႏုိင္ငံ၏ ဆင္ေျခဖံုးေဒသ ဟက္စ္ ဗီလီျဖစ္ၿပီး ၾသစေၾတးလ်ႏုိင္ငံအ တြက္ သမုိင္းဝင္ပထမဆံုးေဒသ ျဖစ္လာႏုိင္သည္။ ဆစ္ဒနီၿမိဳ႕လယ္ မွ ၁၆ ကီလိုမီတာသာေဝးေသာ ယင္းဆင္ေျခဖံုးေဒသသည္ တ႐ုတ္ ဇာတိလူဦးေရအမ်ားစုရိွရာ ပထမ ဆံုးေသာ ၾသစေၾတးလ်ႏုိင္ငံ၏ ေဒသတစ္ခုျဖစ္လာဖြယ္ ရိွေန သည္။

၂၀၁၆ သန္းေခါင္စာရင္းအ ရ ဟက္စ္ဗီလီေဒသ၏ လူဦးေရ ၃၀,၀၀၀ ရိွေသာ ေဒသခံမ်ား၏ ၄၉ ဒသမ ၄ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ တ႐ုတ္မ်ိဳးႏြယ္မွ ဆင္းသက္လာသူမ်ား ျဖစ္ၿပီး ၾသစေၾတးလ်ဇာတိဖြား ၅ ရာခုိင္ႏႈန္းသာရိွေၾကာင္း သိရသည္။

ယင္းေဒသလူဦးေရ၏ ၄၁ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ တ႐ုတ္ျပည္မႀကီး (သို႔မဟုတ္) ေဟာင္ေကာင္တြင္ ေမြးဖြားသူမ်ားျဖစ္ၿပီး ၂၈ ရာခိုင္ ႏႈန္းသည္ ၾသစေၾတးလ်တြင္ ေမြးသူမ်ားျဖစ္ကာ ၇ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ နီေပါ၌ ေမြးဖြားသူမ်ားႏွင့္ ၂ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ အင္ဒုိနီးရွား၌ ေမြး ဖြားသူမ်ား ျဖစ္သည္။

ယင္းမွာ လြန္ခဲ့ေသာ ၁၅ ႏွစ္ က ဟက္စ္ဗီလီေဒသလူဦးေရ၏ ၂၂ ဒသမ ၇ ရာခုိင္ႏႈန္းသည္ တ႐ုတ္(သို႔မဟုတ္) ေဟာင္ေကာင္တြင္ ေမြးဖြားသူမ်ားျဖစ္ၿပီး ထက္ဝက္မွာၾသစေၾတးလ်တြင္ ေမြးသူမ်ားျဖစ္ ခဲ့ေသာ အေျခအေနမွ သိသာစြာ ေျပာင္းလဲလာျခင္းျဖစ္သည္။

တ႐ုတ္စစ္တုရင္ ကစားပဲြ ကုိ ေဘးမွရပ္ၾကည့္ေနသည့္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံေတာင္ပုိင္း ကြမ္က်ိဳး ၿမိဳ႕ဇာတိ အသက္ (၆၆)ႏွစ္အရြယ္ မစၥတာဒန္နီခ်န္းက ဟက္စ္ဗီလီ ေဒသ၏ ေလဆိပ္ အသံုးဝင္မႈႏွင့္ ၿမိဳ႕လယ္သို႔ သြားရလြယ္ကူျခင္းေၾကာင့္ သေဘာက်မိသည္ဟု ေျပာသည္။ ဟက္စ္ဗီလီေဒသ သည္ အျခားေနရာမ်ားထက္ ကုန္ ပစၥည္းေစ်းသက္သာေၾကာင္း ၎ ကေျပာသည္။

ယခင္က စားေသာက္ဆုိင္ တြင္ အလုပ္လုပ္ခဲ့ၿပီး သားသမီး သံုးဦးရိွသည့္ ၁၉၇၀ က ဆစ္ဒနီ ၿမိဳ႕သို႔ ေျပာင္းေရႊ႕ေနထိုင္သူ မစၥတာဒန္နီခ်န္းသည္ လြန္ခဲ့ ေသာ ၁၁ ႏွစ္ကမွ ဟက္စ္ဗီလီ ေဒသသုိ႔ ေျပာင္းေရႊ႕ခဲ့သည္။

ၾသစေၾတးလ်ႏုိင္ငံ၏ ေရာ ႁပြမ္းေနေသာ ယဥ္ေက်းမႈသည္ မၾကာမီက ေရႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္မႈ လိႈင္းမ်ားေၾကာင့္ သိသာေသာ အေျပာင္းအလဲမ်ားျဖစ္ေပၚခဲ့ ေၾကာင္း ၿပီးခဲ့သည့္ႏွစ္သန္းေခါင္ စာရင္းက ျပသေနသည္။

ယင္းသန္းေခါင္စာရင္းအရ ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ ၂၆ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ ပင္လယ္ရပ္ျခား တြင္ ေမြးဖြားသူမ်ားျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပေနသျဖင့္ အျခားအဂၤလိပ္ စကားေျပာသည့္ အေမရိကန္၊ ၿဗိတိန္ႏွင့္ နယူးဇီလန္တုိ႔ထက္ အခ်ိဳးပုိျမင့္မားေနေၾကာင္း ေဖာ္ျပ ေနသည္။

အိႏိၵယႏွင့္ တ႐ုတ္ ေရႊ႕ ေျပာင္း ေနထိုင္သူမ်ားေၾကာင့္ ၾသစေၾတးလ်ႏုိင္ငံ၏ ေရာႁပြမ္းေန ေသာ ယဥ္ေက်းမႈသိသိသာသာ ေျပာင္းလဲလာသည္။ ယမန္ႏွစ္က အၿမဲတမ္းေျပာင္းေရႊ႕ေနထုိင္ခြင့္ ဗီဇာရရိွသူ ၁၈၃,၆၀၈ ဦးတြင္ ၂၁ ရာခုိင္ႏႈန္းသည္ အိႏိၵယမွျဖစ္ၿပီး ၁၅ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ တ႐ုတ္မွျဖစ္ ကာ ၉ ရာခိုုင္ႏႈန္းသည္ ၿဗိတိန္မွျဖစ္ ေၾကာင္း ဗဟိုအစိုးရ၏ စာရင္း ဇယားမ်ားအရ သိရသည္။

ဟက္စ္ဗီလီေဒသမွ ေခတၱ ကားစီးသြားလွ်င္ ေရာက္ႏုိင္သည့္ ဆင္ေျခဖံုးေဒသဟာရစ္ပက္တြင္ လည္း အလားတူဇာတ္လမ္းတစ္ခု ကို ျမင္ေတြ႕ရေသာ္လည္း အျခား ေသာ လူမ်ိဳးစုတစ္ခုျဖစ္ေနသည္။ ယင္းေဒသ၏ လူဦးေရ ၆,၀၀၀ ရိွ ေသာ ေဒသခံမ်ား၏ ၄၆ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ အိႏိၵယႏုိင္ငံတြင္ ေမြးဖြားသူ မ်ားျဖစ္သည္။

ဟက္စ္ဗီလီေဒသႏွင့္ ဟာ ရစ္ပက္ေဒသတို႔၏ ေျပာင္းလဲ လာေသာ လကၡဏာမ်ားက ၾသစ ေၾတးလ်၏ ေျပာင္းလဲေနေသာ လူမ်ိဳးေရာႁပြမ္းမႈ ဇာတ္ေၾကာင္း ကို ေျပာျပေနသည့္ သေဘာျဖစ္ သည္။ တ႐ုတ္ႏွင့္ အိႏိၵယသည္ ၾသစေၾတးလ်သို႔ အဓိကေျပာင္း ေရႊ႕ေနထိုင္ရာ လူမ်ိဳးမ်ားျဖစ္ေန ၿပီး ၿဗိတိန္ႏုိင္ငံသို႔ ေျပာင္းေရႊ႕ေန ထိုင္မႈထက္ ပုိမ်ားေနသည္။

ၾသစေၾတးလ်ေရႊ႕ေျပာင္းေန ထိုင္မႈဆုိင္ရာ ကြၽမ္းက်င္သူ ဆစ္ဒ နီနည္းပညာတကၠသုိလ္ ပါေမာကၡ ေဂ်ာ့စ္ကိုလင္းက ဟက္စ္ဗီလီေဒ သ၏ တ႐ုတ္ဇာတိလူမ်ားစုလူထု သည္ ၾသစေၾတးလ်ႏုိင္ငံအတြက္ ပထမဆံုးေသာ အေျခအေနျဖစ္ ေသာ္လည္း ယင္းေဒသတြင္ ယဥ္ ေက်းမႈေရာႁပြမ္းေနေသးေသာ အ ခ်က္ကုိ ေထာက္ျပသည္။

ၾသစေၾတးလ်သည္ ပါကစၥ တန္၊ အိႏိၵယ(သို႔မဟုတ္) ကာရစ္ ဘီယံေဒသခံမ်ား အေရအတြက္ မ်ားသည့္ ၿဗိတိန္ႏုိင္ငံ၏ ဆင္ေျခဖံုးေဒသမ်ားကဲ့သို႔ (သုိ႔မဟုတ္) အ ေမရိကန္ႏုိင္ငံရိွ မီယာမီၿမိဳ႕ကဲ့သုိ႔မ ဟုတ္ဘဲ ေရႊ႕ေျပာင္းသူမ်ားလြန္း ေသာေဒသမ်ားမရိွဟု ၎ကေျပာ သည္။ မီယာမီတြင္ က်ဴးဘားဇာတိိေဒသခံအခ်ိဳးအစား မ်ားျပား သည္။

‘‘ၾသစေၾတးလ်မွာ တျခား ႏုိင္ငံအမ်ားႀကီးေတြလို မဟုတ္ဘဲ အုပ္စုတစ္အုပ္စုတည္းက ႀကီးစိုး ထားတဲ့ ေနရာမ်ိဳးမရိွပါဘူး’’ဟု ေဂ်ာ့စ္ကုိလင္းကေျပာသည္။

ဟက္စ္ဗီလီႏွင့္ ဟာရစ္ပက္ ေဒသတို႔ကဲ့သို႔ ေဒသမ်ားပင္လွ်င္ လူမ်ိဳးႏြယ္စု တစ္မ်ိဳးတည္းရွိေသာ ေဒသမဟုတ္ဘဲ လူမ်ိဳးေပါင္းစံုေန ထိုင္သည့္ ေဒသမ်ားျဖစ္ေသာ ေၾကာင့္ ပဋိပကၡ (သို႔မဟုတ္) အ ျခားျပႆနာမ်ား ရွိမည္ကို စိုးရိမ္ စရာမလိုဟု ပါေမာကၡေဂ်ာ့စ္ကို လင္းက ေျပာသည္။

ေနရာတစ္ခုမွ ေရႊ႕ေျပာင္းေန ထိုင္သူမ်ား ေနာက္တစ္ေနရာသို႔ ေျပာင္းၿပီး အသိုင္းအဝိုင္းအသစ္ တစ္ခုသို႔ ဝင္ေရာက္သည့္ ေရႊ႕ ေျပာင္းေနထိုင္မႈ ကြင္းဆက္သည္ တ႐ုတ္ႏွင့္အိႏၵိယႏိုင္ငံတို႔ ကဲသို႔ ေသာ ႏိုင္ငံမ်ားမွ ေရႊ႕ေျပာင္းေန ထိုင္မႈ လိႈင္းမ်ားအတြက္ ပံုမွန္ ဆက္ရွိေနသည္ဟု ေလ့လာသူမ်ား ကေျပာသည္။ ယင္းမွာဂရိႏွင့္ အီ တလီတို႔ကဲ့သို႔ေသာ ေနရာမ်ားမွ ယခင္ျဖစ္ေပၚခဲ့ေသာ ေရႊ႕ေျပာင္း ေနထိုင္မႈလႈိင္းမ်ားအတိုင္း ျဖစ္ သည္။ သို႔ေသာ္ အခ်ိန္ၾကာလာ သည့္ႏွင့္အမွ် ၾသစေၾတးလ်ရွိ ေရႊ႕ ေျပာင္းေနထိုင္သူမ်ားသည္ ေဒသ တစ္ဝန္းသို႔ ပ်ံ႕ႏွံ႔သြားသည္။

အေနာက္ပိုင္း ဆစ္ဒနီ တကၠ သိုလ္မွ လူမ်ိဳးႏြယ္စုႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈေပါင္းစံု ပညာရွင္ ပါေမာကၡအန္ အန္းက ဆစ္ဒနီၿမိဳ႕၏ တ႐ုတ္တန္း သည္ ႏိုင္ငံ၏ လူျဖဴၾသစေၾတးလ် မူဝါဒက်င့္သံုးေသာ ဆယ္စုႏွစ္ မ်ားစြာအတြင္း တ႐ုတ္ေရႊ႕ေျပာင္း ေနထိုင္သူမ်ားအတြက္ ခုိလႈံရာ ျဖစ္ခဲ့သည္ဟု ေျပာသည္။

ယင္းကာလသည္ ဥေရာပသား မဟုတ္သူမ်ား ေရႊ႕ေျပာင္းေန ထိုင္မႈကို ကာကြယ္ရန္ ရည္ရြယ္ သည့္ မူဝါဒမ်ား က်င့္သံုးေသာ ကာလျဖစ္သည္။

သို႔ေသာ္ ၁၉၇၀ ျပည့္ႏွစ္မ်ား အတြင္း ယင္းမူဝါဒကို ဖ်က္သိမ္း လိုက္ျခင္းႏွင့္ ယာဥ္ေက်းမႈေပါင္း စံု ခ်ဥ္းကပ္မႈဆီသို႔ ေရြ႕လ်ားမႈတို႔ ေၾကာင့္ တ႐ုတ္ေရႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္ သူမ်ားကို ၿမိဳ႕တစ္ဝန္းသို႔ ပ်ံ႕ႏွံ႔ေစခဲ့ သည္ဟု မစၥစ္အန္အန္းက ေျပာ ၾကားသည္။

ေလွမ်ားျဖင့္ လာေရာက္ သည့္ ခိုလႈံခြင့္ရရန္ ႀကိဳးစားသူမ်ား ကို ကမၻာေပၚတြင္ အျပင္းထန္ဆံုး တုံ႔ျပန္ေသာ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံျဖစ္ေန ေသာ္လည္း ၾသစေၾတးလ်သည္ အရည္အခ်င္းရွိ ေရႊ႕ေျပာင္းေန ထိုင္သူမ်ား အေရအတြက္ ပမာဏ အမ်ားအျပား ဝင္ေရာက္လာမႈကို ဆက္လက္ႀကိဳဆိုေနသည္။

ၾသစေၾတးလ်တြင္ သည္းခံမႈ အဆင့္ျမင့္မားေနေသာ္လည္း အာရွေရႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္သူမ်ားအေပၚ အဆင့္မျမင့္ေသာ လူမ်ိဳးေရး ခြဲျခားမႈအခ်ိဳ႕ရွိေနေၾကာင္း ပါေမာကၡ အန္အန္းက ေျပာသည္။ အလုပ္ေနရာမ်ား (သို႔မဟုတ္) ရာထူးတက္ေရး ႀကိဳးစားရာတြင္ ခြဲျခားဆက္ဆံခံရေၾကာင္း ေရႊ႕ေျပာင္းေနထုိင္သူအခ်ိဳ႕၏ ေျပာဆိုမႈမ်ားရွိသည္ကို ၎က ေထာက္ျပသည္။

‘‘တ႐ုတ္လူမ်ိဳး ဆရာဝန္ဒါမွ မဟုတ္ သြားဆရာဝန္တစ္ေယာက္ ရွိတာမ်ိဳးကို ၾသစေၾတးလ်သား ေတြ ေနသားက်မႈ ပိုမ်ားလာတယ္ လို႔ ကြၽန္မထင္တယ္။ ပညာတတ္ ေျမာက္မႈ ျမင့္မားသူေတြဟာ မတူ ညီတဲ့ ေနာက္ေၾကာင္းေတြရွိတဲ့ လူေတြကို ပိုၿပီးလက္သင့္ခံႏိုင္စြမ္း ရွိၾကပါတယ္။ ပညာတတ္ေျမာက္ မႈ နည္းတဲ့ လူေတြကေတာ့ ၿခိမ္း ေျခာက္ခံရတယ္လို႔ ခံစားရႏိုင္ တယ္ေလ’’ ဟု ပါေမာကၡအန္အန္း ကေျပာသည္။

ၾသစေၾတးလ်သို႔ ေလွျဖင့္ လာေရာက္ရန္ ႀကိဳးပမ္းသူမ်ားကို အာဏာပိုင္မ်ားက ၾကားျဖတ္ထိန္း သိမ္းကာ ပါပူးဝါးနယူးဂီနီႏွင့္ ေနာ္ ႐ူးကြၽန္းေပၚရွိ ေရႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္ သူမ်ား စင္တာတြင္ ထိန္းသိမ္းထား ၿပီး ၎တို႔အေနျဖင့္ ၾသစေၾတးလ် ႏိုင္ငံတြင္း အေျခခ်ေနထိုင္ခြင့္ရ ေရး အိပ္မက္သည္ ေလထဲအိမ္ ေဆာက္သလို ျဖစ္ေနသည္။

ၾသစေၾတးလ် အစိုးရက ယင္းဒုကၡသည္မ်ားကို အေမရိ ကန္ႏိုင္ငံရွိ ေတာင္အေမရိကန္ ဒုကၡသည္မ်ားႏွင့္ လွဲလွယ္ရန္ စီစဥ္ေနသည္။ ယင္းကဲ့သို႔ လူမ်ိဳး ေပါင္း ေနာက္ထပ္ပိုမ်ားလာႏိုင္ ေသာ ၾသစေၾတးလ်၏ ဒုတိယ အႀကီးဆံုး ၿမိဳ႕မဲလ္ဘုန္းတြင္ အိႏၵိ ယႏိုင္ငံသားမ်ားသည္ အႀကီးမား ဆံုးေသာ ႏိုင္ငံျခားဖြားလူမ်ိဳးစုျဖစ္ ေနၿပီး ယင္းၿမိဳ႕လူဦးေရ ၄ ဒသမ ၅ သန္းအနက္ ၄ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ ရွိေနသည္။

ၾသစေၾတးလ်အစိုးရ အဆက္ ဆက္က လူမႈေရး ျပႆနာမ်ားမ ျဖစ္ေစေရး ခြဲျခားမႈမရွိေသာ လူဝင္ မႈႀကီးၾကပ္ေရး စီမံကိန္းမ်ားျဖင့္ ကူ ညီေပးေနေၾကာင္း ဆစ္ဒနီနည္း ပညာတကၠသိုလ္ ပါေမာကၡ ေဂ်ာ့စ္ကိုလင္းက ဆိုသည္။

ေဒသဆိုင္ရာ ျပည္နယ္ႏွင့္  ဖက္ဒရယ္အစိုးရတို႔က က်န္းမာ ေရး၊ ပညာေရးႏွင့္ လူမႈဖူလံုေရး တို႔ကဲ့သို႔ အေျခခံဝန္ေဆာင္မႈမ်ား ကို လူေပါင္းစံုအလြယ္တကူ အသံုးျပဳခြင့္ရေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေပးေန သျဖင့္လည္း ၾသစေၾတးလ်သည္ ေရႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္သူမ်ား သ ေဘာက်သည့္ ႏိုင္ငံျဖစ္ေနသည္။

သို႔ေသာ္ ေရေၾကာင္းမွ၊ အ ထူးသျဖင့္ အိမ္နီးခ်င္း အင္ဒိုနီးရွားမွ ေလွမ်ားျဖင့္ လာေရာက္သူမ်ား မွာမူ ပါပူးဝါးနယူးဂီနီရွိ ခိုလႈံေရး စခန္းမ်ား၌ အဆံုးသတ္မႈႏွင့္ ႀကံဳ ေတြ႕ေနရသည္။

Ref:The Straits Times