အမွတ္ရေစေသာ ၂၀၁၇ ႏိုင္ငံတကာ အျဖစ္အပ်က္မ်ား

ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံတြင္က်င္းပေသာ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲ ညစာစားပြဲတြင္ စကားလက္ဆံုက်ေနေသာ အေမရိကန္သမၼတ ေဒၚနယ္ထရန္႔ႏွင့္ ဖိလစ္ပိုင္သမၼတ ဒူတာတီ reuters

၂၀၁၇ကုန္ဆံုးရန္ နီးကပ္လာေနစဥ္ ကမၻာတစ္ဝန္း အျဖစ္အပ်က္မ်ားကိုလည္း ျပန္ ၾကည့္ေသာအခါ ယခင္ႏွစ္မ်ား ကဲ့သို႔ပင္ စိတ္ဝင္စားစရာမ်ား ျမင္ ေတြ႕ရသည္။


တ႐ုတ္သမၼတစီက်င္းပင္၏ ပိုးလမ္းမစီမံကိန္း၊ ဖိလစ္ပိုင္သမၼ တဒူတာတီ၏ မူးယစ္ေဆးႏွိမ္နင္း မႈႏွင့္ အေမရိကန္ဆက္ဆံေရး၊ အသက္အငယ္ဆံုး ျပင္သစ္သမၼ တျဖစ္လာေသာ မက္ကရြန္၊ အမႈ ရင္ဆိုင္ေနရစဥ္ ထိုင္းႏိုင္ငံမွဝန္ ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္း ယင္လပ္ထြက္ ေျပးမႈ၊ ဆိုးရြားရက္စက္လြန္းေသာ အိုင္အက္စ္အဖြဲ႕ကို ေခ်မႈန္းႏိုင္ ျခင္း စေသာအျဖစ္အပ်က္မ်ား သည္ စိတ္ဝင္စားမႈ အမ်ားဆံုးအ ျဖစ္ အပ်က္မ်ား ျဖစ္သည္။

ယင္းအျဖစ္အပ်က္မ်ား၏ ေနာက္ဆက္တြဲ အေျခအေနမ်ား ကို လာမည့္ႏွစ္အတြင္း ျမင္ေတြ႕ ရႏိုင္သည္။


ပိုးလမ္းမစီမံကိန္းဆက္စပ္အစည္းအေဝး က်င္းပေနစဥ္
LINTAO ZHANG / POOL / EPA

တ႐ုတ္သမၼတစီက်င္းပင္၏ ပုိးလမ္းမစီမံကိန္း

တ႐ုတ္ႏိုင္ငံကို ဗဟိုျပဳ၍ ယူ ေရးရွားႏိုင္ငံမ်ားၾကား ဆက္သြယ္ မႈႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈအေပၚ အာ႐ံုစုိက္ထားသည့္ ပိုးလမ္းမစီမံ ကိန္းကို တ႐ုတ္သမၼတစီက်င္းပင္ က စတင္အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေနၿပီး တ႐ုတ္ဗဟိုျပဳ စီးပြားေရး ကြန္ရက္ႏွင့္အတူ ကမၻာ့ေရးရာ ကိစၥရပ္မ်ားတြင္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံက ပိုမိုက်ယ္ျပန္႔ေသာ အခန္းက႑ တစ္ရပ္မွ ပါဝင္ရန္ ႀကံရြယ္ေန သည္။

ယင္းအစီအစဥ္ကို စတင္ခဲ့ သည္မွာ ၂၀၁၆ ကတည္းက ျဖစ္ ေသာ္လည္း ၂၀၁၇ မွ လက္ေတြ႕ အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈ စတင္ခဲ့ သည့္ တ႐ုတ္၏ စီးပြားေရးကြန္ ရက္အတြင္း ႏိုင္ငံ ၆၀ ကို ၿခံဳလႊမ္း ၍ အာရွႏွင့္ ဥေရာပကို ခ်ိတ္ဆက္ ၿပီး စီးပြားေရးလမ္းမႀကီး တည္ ေဆာက္ရန္ ႀကိဳးပမ္းျခင္းျဖစ္ သည္။

ယင္းစီမံကိန္းသည္ အေမရိ ကန္ဗဟိုျပဳ ကုန္သြယ္ေရး စီမံကိန္း မ်ားႏွင့္ ကြဲျပားေနၿပီး ေဘဂ်င္းအ စိုးရက အာရွပစိဖိတ္ေဒသမ်ား၊ ဗဟိုႏွင့္ အေရွ႕ဥေရာပေဒသမ်ား ကို ၿခံဳလႊမ္းၿပီး စီးပြားေရးလုပ္ငန္း မ်ား တြင္က်ယ္ေစရန္ စီစဥ္ေန သည္။

ယင္းသို႔ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ ေရလမ္း၊ ကုန္းလမ္းဆိုင္ရာအေျခ ခံ အေဆာက္အအံုမ်ားအတြက္ လည္း စီမံကိန္းမ်ား အေကာင္အ ထည္ေဖာ္ရန္ ႀကိဳးပမ္းေနသည္။

တ႐ုတ္အစိုးရက ယင္းစီမံ ကိန္းသည္ ႏိုင္ငံအမ်ားအက်ိဳးစီး ပြားျဖစ္ထြန္းမည္ဟု ေျပာဆိုထား ၿပီး ေဒသတြင္းႏိုင္ငံမ်ား၏ ေထာက္ ခံမႈမ်ား ရရွိထားသည္။


မူးယစ္ေဆးဝါးႏွိမ္နင္းမႈတစ္ခုအတြင္း အိမ္တစ္အိမ္၌ ရွာေဖြေနစဥ္
MARK R. CRISTINO / EPA

ဖိလစ္ပိုင္သမၼတ ဒူတာတီ၊မူးယစ္ေဆးဝါးႏွိမ္နင္းမႈႏွင့္ အေမရိကန္ဆက္ဆံေရး

၂၀၁၆ ဇူလိုင္ ၁ ရက္က ႐ိုဒ ရီဂိုဒူတာတီ သမၼတျဖစ္လာၿပီး ေနာက္ပိုင္း ၎၏မူးယစ္ေဆးဝါး ႏွိမ္နင္းမႈမ်ားအတြင္း လူေပါင္း ေထာင္ခ်ီေသဆံုးခဲ့သည္။ ယင္း ျဖစ္ရပ္မ်ားအတြင္း ဖိလစ္ပိုင္ရဲ တပ္ဖြဲ႕သည္ ဥပေဒျပင္ပသတ္ ျဖတ္မႈမ်ား က်ဴးလြန္သည္ဟု လူ႔ အခြင့္အေရးအဖြဲ႕မ်ား၏ စြပ္စဲြမႈ၊ အေမရိကန္၏ ျပစ္တင္႐ႈတ္ခ် မႈမ်ားႏွင့္အတူ ကာလၾကာရွည္မ ဟာမိတ္ျဖစ္ခဲ့ေသာ အေမရိကန္ ႏွင့္ ဖိလစ္ပိုင္တို႔ၾကား ဆက္ဆံေရး ထိခိုက္ခဲ့သည္။

ဒူတာတီက အေမရိကန္ သမၼတ ဘားရက္အိုဘားမားကို ဆဲေရးတိုင္းထြာခဲ့ၿပီး ဖိလစ္ပိုင္ ႏိုင္ငံရွိ အေမရိကန္စစ္ဘက္တပ္ ဖြဲ႕ဝင္မ်ားကို ေမာင္းထုတ္မည္ဟု ေျပာဆိုခဲ့သည္။ ဒူတာတီသည္ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္အတြင္း တ႐ုတ္-ဖိလစ္ပိုင္ အျငင္းပြားမႈကို ဥေပကၡာျပဳကာ အေမရိကန္ကို ေက်ာခိုင္းရန္ႏွင့္ တ႐ုတ္ဘက္သို႔ တိမ္းၫြတ္ေသာ ေျခလွမ္းမ်ားအစ ပ်ိဳးလာခဲ့သည္။

ဒူတာတီက ၎၏မူးယစ္ ေဆးဝါး ႏွိမ္နင္းမႈမ်ားႏွင့္ပတ္ သက္၍ ကာကြယ္ေျပာဆိုခဲ့ၿပီး ၎သည္ ၿမိဳ႕ေတာ္ဝန္ ရာထူးတာဝန္ ယူစဥ္က မူးယစ္ေဆးဝါး ရာဇဝတ္ ေကာင္မ်ားကို ကိုယ္တိုင္ ႏွိမ္နင္းခဲ့ သည္ဟု လူသိရွင္ၾကား ေျပာဆိုခဲ့ သည္။

ဖိလစ္ပိုင္အစိုးရ၏ မူးယစ္ ေဆးဝါး ႏွိမ္နင္းမႈအတြင္း ေသ ဆံုးမႈမ်ားသည္ ရဲတပ္ဖြဲ႕၏ ဖမ္း ဆီးရန္ ႀကိဳးပမ္းမႈကို ခုခံမႈေၾကာင့္ ပစ္ခတ္ရသည္။ သို႔ေသာ္လည္း မည္သူမည္ဝါမွန္း မသိေသာ လူမ်ား၏ လက္ခ်က္ျဖင့္ ေသဆံုး သူမ်ားလည္း ရွိသည္။

ဒူတာတီက လက္ရွိႏွင့္ ယခင္ အရာရွိမ်ားကိုလည္း မူးယစ္ေဆး ဝါးႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္သည္ဟု ဆိုကာ စြပ္စဲြခဲ့သျဖင့္ ဖိလစ္ပိုင္အရာရွိ မ်ား ရဲတပ္ဖြဲ႕သို႔ ကိုယ္တုိင္လာ ေရာက္ေျဖရွင္းမႈမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ရ သည္။

သို႔ေသာ္ ဒူတာဘီသည္ ျပည္ တြင္း၌ ေထာက္ခံမႈမ်ား ရရွိထား သည္။


EPA

အသက္အငယ္ဆံုးျပင္သစ္သမၼတျဖစ္လာေသာ မက္ကရြန္

အီမန္ႏ်ဴရယ္ မက္ကရြန္ သည္ ၂၀၁၇ ေမလ ၁၄ ရက္က ဖရန္စစ္ေဟာ္လန္ဒီ၏ ေနရာကို ဆက္ခံေသာ အသက္အငယ္ဆံုး ျပင္သစ္သမၼတျဖစ္လာသည္။

၎သည္ လက္ယာစြန္းမ်ား ေခါင္းေဆာင္ေနခ်ိန္တြင္ လက္ ယာစြန္းေခါင္းေဆာင္မာရိန္းလီ ပင္းကို အႏိုင္ယူၿပီး ျပင္သစ္သမၼတ ျဖစ္လာသူျဖစ္သည္။

ဒီဇင္ဘာ ၂၁ ရက္က အသက္ (၄၀) ျပည့္ခဲ့ေသာ မက္ကရြန္သည္ လူခ်မ္းသာတစ္ဦးျဖစ္ၿပီး ေဝဖန္သူ မ်ားက ၎၏ခ်မ္းသာႂကြယ္ဝမႈ အေပၚ ေစာင္းေျမာင္းေျပာဆိုမႈ မ်ားႏွင့္ ရင္ဆိုင္ခဲ့ရသည္။

မက္ကရြန္သည္ ဥေရာပ သမဂၢမွ ၿဗိတိန္ထြက္ခြာေရး ညႇိႏႈိင္းမႈမ်ားႏွင့္အတူ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံတြင္ စီးပြားေရး ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးႏွင့္ အၾကမ္းဖက္ တိုက္ခိုက္မႈမ်ား ပ ေပ်ာက္ေရး ႀကိဳးပမ္းေနသည္။


တရား႐ံုးသို႔ ေရာက္ရွိလာေသာ ထိုင္းဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္း ယင္လပ္က ေထာက္ခံသူမ်ားအား ႏႈတ္ဆက္ေနစဥ္
EPA

အမႈရင္ဆိုင္ေနရစဥ္ထုိင္းႏိုင္ငံမွထြက္ေျပးသြားေသာ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္း ယင္လပ္

ဆန္စပါးအမေတာ္ေၾကး ဆိုင္ရာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ႏွင္ပတ္သက္ ၍ လ်စ္လ်ဴ႐ႈမႈအတြက္ အမႈရင္ ဆိုင္ေနရစဥ္ ထုိင္းဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ယင္လပ္ရွင္နာဝပ္ထရာသည္ ၾသ ဂုတ္ ၂၄ ရက္က ျပည္ပသို႔ ထြက္ ေျပးခဲ့သည္။

၎သည္ စင္ကာပူမွတစ္ ဆင့္ ၎၏အစ္ကိုဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ေဟာင္း သက္ဆင္ရွင္နာဝပ္ထရာ ရွိရာ ဒူဘိုင္းသို႔ ထြက္ေျပးခဲ့သည္ ဟု သတင္းထြက္ေနေသာ္လည္း ထိုင္းအာဏာပိုင္မ်ားက အတည္ ျပဳႏိုင္ျခင္း မရွိေသးေပ။

သက္ဆင္သည္လည္း ၂၀၀၈ က အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈအတြက္ ေထာင္ဒဏ္ကို ေရွာင္ရွားရန္ ျပည္ပသို႔ ထြက္ေျပးခဲ့သည္။ စစ္ တပ္အာဏာသိမ္းမႈ အႀကိမ္မ်ား စြာ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ထိုင္းႏိုင္ငံတြင္ ႏိုင္ငံေရးေလာကကို ရွင္နာဝပ္ ထရာ မိသားစုက ႏွစ္မ်ားစြာၾကာ ႀကီးစိုးထားၿပီး ၎တို႔သည္ အထူး သျဖင့္ ေက်းလက္ေနျပည္သူ မ်ား၏ ေထာက္ခံမႈကို ရရွိခဲ့သူမ်ား ျဖစ္သည္။

ထိုင္းႏိုင္ငံ၏ လက္ရွိစစ္အစိုး ရ အႀကီးအကဲဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ပရာ ယြတ္ခ်န္အိုခ်ာက ၂၀၁၈ ႏိုုဝင္ ဘာတြင္ အေထြေထြေရြးေကာက္ ပြဲ က်င္းပမည္ဟု ေၾကညာထား သည္။

ထို႔အျပင္ ထုိင္းႏိုင္ငံ၏ ဘုရင္အေျပာင္းအလဲ ျဖစ္မႈအတြင္း ဘု ရင္ႀကီး ဘူမိိေဘာ နတ္ရြာစံသြား ၿပီးေနာက္ သားျဖစ္သူမင္းသား ဗာဂ်ီရာေလာင္ကြန္က ထီးနန္း ဆက္ခံခဲ့သည္။


အိုင္အက္စ္အဖြဲ႕ကို အႏိုင္ရေၾကာင္းေၾကညာၿပီး အီရတ္အလံကိုကိုင္ေျမႇာက္ေနေသာ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ အယ္လ္အဘာဒီက
reuters

ဆိုးရြားရက္စက္လြန္းေသာ အိုင္ အက္စ္အဖြဲ႕ကို ေခ်မႈန္းႏိုင္ျခင္း

အစၥလာမ္မစ္ႏိုင္ငံေတာ္ ထူ ေထာင္ရန္ ရည္မွန္းမႈႏွင့္အတူ အီ ရတ္ႏွင့္ ဆီးရီးယားႏိုင္ငံရွိ ေဒသ မ်ားစြာကို သိမ္းပိုက္ၿပီး ရက္စက္ မႈမ်ား က်ဴးလြန္ခဲ့ေသာ အိုင္အက္စ္အဖြဲ႕ကို ေခ်မႈန္းႏိုင္ၿပီဟု ၂၀၁၇ ႏိုဝင္ဘာက အီရတ္ႏွင့္ အီရန္ ေခါင္းေဆာင္မ်ားက ေၾကညာ သည္။

အိုင္အက္စ္အဖြဲ႕သည္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံသားမ်ား၊ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ သားမ်ား အပါအဝင္ လူမ်ားစြာကို ေခါင္းျဖတ္သတ္ျခင္း၊ ဘာသာျခား မ်ားကို သတ္ျဖတ္ျခင္း အပါအဝင္ သမိုင္းဝင္ေနရာမ်ားကို ဖ်က္ဆီး ျခင္းစေသာ ဆိုးရြားရက္စက္လြန္း သည့္ ျပစ္မႈမ်ား က်ဴးလြန္ခဲ့သည္။

ထို႔အျပင္ ၎တို႔အဖြဲ႕၏ဝါဒ ျဖန္႔မႈေၾကာင့္ အစြန္းေရာက္ဝါဒ မ်ား ျပန္႔ပြားလာမႈႏွင့္အတူ ဥေရာ ပႏိုင္ငံႀကီးမ်ားတြင္ အၾကမ္းဖက္ တိုက္ခိုက္မႈမ်ား ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။

အိုင္အက္စ္အဖြဲ႕ကို ေခ်မႈန္း ႏိုင္ၿပီဟု ဆိုေသာ္လည္း ယင္းအ ဖြဲ႕သည္ အျခားတစ္ေနရာတြင္ ထပ္ မံ ေပၚေပါက္လာႏိုင္သည္ဟု ေလ့လာသူမ်ားႏွင့္ အီရတ္အရာရွိ မ်ားက သတိေပးထားသည္။

၎တို႔၏ အေပါင္းအပါ စစ္ေသြးႂကြမ်ားက ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံ မာရာဝီၿမိဳ႕ ေဒသမ်ားကို သိမ္း ပိုက္ခဲ့ၿပီး ဖိလစ္ပိုင္စစ္တပ္က လႏွင့္ခ်ီ၍ ေခ်မႈန္းခဲ့ရကာ လူ႔အ သက္ေပါင္းမ်ားစြာ ဆံုး႐ႈံးခဲ့သည္။