မုိးယြန္းႀကီးအင္းက ငွက္ႏွင့္လူျပႆနာ

ဓာတ္ပုံ−စုိင္းေဇာ္

ေရေလွာင္တမံရွိ သစ္သား ေရလႊဲတံခါးကုိ ဖြင့္လုိက္သည္ႏွင့္ တစ္ၿပိဳင္နက္ မုိးယြန္းႀကီးအင္းအ တြင္းမွ နီညိဳေရာင္ေရမ်ားသည္ စုိက္ပ်ိဳးၿပီးခါစသာရွိေသးသည့္ စပါးခင္းမ်ားဆီသုိ႔ တျဖည္းျဖည္း စီး၀င္သြားသည္။

စီး၀င္ေနသည့္ နီညိဳေရာင္ ေရမ်ားသည္ ေ၀ါၿမိဳ႕နယ္ေျမာက္ ပုိင္းရွိ စပါးပင္မ်ားကုိရွင္သန္ႀကီး ထြားရန္အက်ိဳးျပဳမည္မွာ အေသ အခ်ာပင္ျဖစ္သည္။ သုိ႔ေသာ္ စပါးခင္းအခ်ိဳ႕မွာမူ ရွင္သန္ႀကီး ထြားခ်ိန္မရရွိဘဲ ဖ်က္ဆီးျခင္းခံ ခဲ့ရသည္။

၂၀၀၅ ကစ၍ ကမၻာ့အေရး ႀကီးဆုံးေရတိမ္ေဒသအျဖစ္ စာ ရင္း၀င္ခဲ့ေသာ မုိးယြန္းႀကီးအင္း သည္ တာတမံတစ္ဖက္ပိတ္ေရ တိမ္အင္းျဖစ္သည္။ အင္း၏ ေျမာက္ဘက္တြင္ ဒုိက္ဦးၿမိဳ႕ နယ္ ႏွင့္ ေ၀ါၿမိဳ႕နယ္ရွိ ေလလံအင္း မ်ား၊ စပါးစုိက္ခင္းမ်ားႏွင့္ ထိစပ္ ေနၿပီး ေတာင္ဘက္ျခမ္းတြင္ ပဲခူး ၿမိဳ႕နယ္၏စပါးစုိက္ခင္းမ်ားႏွင့္ နယ္နိမိတ္ခ်င္းထိစပ္ေနသည္။

မုိးယြန္းႀကီးပတ္လည္တြင္ ဧကရစ္ေက်းရြာအုပ္စု၊ အင္း တိုင္စုေက်းရြာအုပ္စု၊ စုိင္ ျပည္စုေက်းရြာအုပ္စု၊ ကပင္စု ေက်းရြာအုပ္စု၊ ဖေလာက္ေက်း ရြာအုပ္စု၊ ကပ္လွ်က္ေက်းရြာအုပ္ စုတို႔ ထိစပ္ေနၿပီးစပါးစုိက္ခင္း ဧကေသာင္းခ်ီရွိေၾကာင္း ေ၀ါမဲ ဆႏၵနယ္ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ကုိယ္ စားလွယ္ဦးတင္ေထြးက ေျပာ သည္။

အင္းႏွင့္ထိစပ္ေနသည့္ စုိက္ပ်ိဳးေျမမ်ားသည္ ေရနက္ ကြင္းေဒသျဖစ္သျဖင့္ ကုန္းေျမ ေပၚေသာ ေဆာင္းဦးရာသီမွသာ ေႏြစပါးကုိ စုိက္ပ်ိဳးရသည္။ မုိး ယြန္းႀကီးအင္းဆီသုိ႔ ေဆာင္းခုိ ငွက္မ်ား၀င္ေရာက္လာခ်ိန္ႏွင့္ ေဒသတြင္း လယ္သမားမ်ားစပါး စုိက္ပ်ိဳးခ်ိန္မွာ ႏွစ္စဥ္တိုက္ဆိုင္ ေနသည္။ ေဆာင္းခုိငွက္မ်ားအ နက္ အခ်ိဳ႕ေသာမ်ိဳးစိတ္မ်ားသည္ စပါးပင္မ်ားကုိ ဖ်က္ဆီးေလ့မရွိ ေသာ္လည္း ဘဲမ်ိဳးႏြယ္၀င္ငွက္ မ်ားျဖစ္သည့္ စစၥလီ၊ ေရဘဲ အစရွိေသာငွက္မ်ားက စပါးပင္ မ်ားကုိ အုပ္စုလုိက္၀င္ေရာက္ ဖ်က္ဆီးၾကသည္ဟု ေဒသခံလယ္ သမားမ်ားက ေျပာသည္။

‘‘ကြၽန္ေတာ္တို႔ စပါးစုိက္တဲ့ အခ်ိန္ဆုိ ငွက္ေတြကလာေတာ့ တာပဲ’’ ဟု ေ၀ါၿမိဳ႕နယ္ေတာင္ဖ ေလာက္ေက်းရြာေန ဦးခင္ေမာင္ ၫြန္႔က ေျပာသည္။

ရာဂဏန္းႏွင့္ခ်ီေသာ ငွက္ မ်ားသည္ စပါးခင္းမ်ားကုိညအ ခ်ိန္မွသာ လာေရာက္ဖ်က္ဆီး ျခင္းျဖစ္သည္။ သုိ႔ေသာ္လည္း ဖ်က္ဆီးခံရသည့္ စပါးခင္းဧက အေရအတြက္ကုိမူ လယ္သမား မ်ားႏွင့္ တာ၀န္ရွိသူမ်ားက အတိအက်ေျပာႏုိင္ျခင္း မရွိေပ။

စပါးပင္မ်ားဖ်က္ဆီးခံရသ ျဖင့္ အခ်ိဳ႕ေသာလယ္သမားမ်ား သည္ ငွက္မ်ားေသဆုံးေစရန္ အ ဆိပ္ခ်သတ္ျဖတ္ေၾကာင္း ဦး ခင္ေမာင္ၫြန္႔က ေျပာသည္။

‘‘ေဒသအေခၚ ထိေသလုိ႔ေခၚ တယ္။ စပါးေစ့ကုိေလွာ္ၿပီးေတာ့ အဆိပ္နဲ႔ေရာတာ။ ၿပီးေတာ့ ေရာ ၿပီးႀကဲ(ပ်ိဳးႀကဲ)တာလို႔ ေျပာၾက တယ္။ အဲဒီစပါးပင္က အပင္ ေပါက္ဖုိ႔အတြက္မဟုတ္ဘူး။ ငွက္ေသဖုိ႔’’ ဟု ေဒသခံရြာသား တစ္ဦးက ေျပာသည္။

ထုိ႔အျပင္ အခ်ိဳ႕ေသာလယ္ သမားမ်ားကမူ ငွက္ေထာင္စား သူမ်ားကုိ အကူအညီေတာင္း၍ ငွက္ေထာင္ေစေၾကာင္း ဦးတင္ ေထြးက ေျပာသည္။

‘‘ေထာင္စားတဲ့လူကုိ လယ္ သမားက အကူအညီေတာင္းလုိ႔ ေထာင္ေပးတာ။ သက္သက္ငွက္ ေရာင္းစားတဲ့လူေတြရွိတယ္။ ၀မ္း ဘဲအင္း(ပဲခူး)ဆုိရင္ ထိတယ္။ ငွက္ေတြက စားတယ္’’ ဟု  ၎ က ေျပာသည္။

မုိးယြန္းႀကီးအင္းႏွင့္ ေဆာင္းခုိ ငွက္မ်ား

၁၈၇၈ တြင္ ၿဗိတိသွ်အစုိးရ သည္ ပဲခူး-စစ္ေတာင္းတူးေျမာင္း အတြင္း ေႏြရာသီသစ္ေဖာင္မ်ား ေမွ်ာရာတြင္ ေရတြန္းအားတစ္ခု အျဖစ္အသုံးခ်ႏိုင္ရန္ လူလုပ္အား ျဖင့္ ေရေလွာင္တာတမံကုိျပဳလုပ္ ခဲ့ျခင္းကအစျပဳ၍ မုိးယြန္းႀကီး အင္း ျဖစ္ေပၚလာခဲ့သည္။

လက္ရွိအခ်ိန္တြင္ အင္းေရ အနက္သည္ သုံးေပေက်ာ္သာရွိ ၿပီး ေရလႊဲေခ်ာင္း႐ုိး၀မ်ား၌သာ ၁၀ ေပခန္႔ရွိိသည္။

မုိးယြန္းႀကီးအင္းတြင္ ေဒသ တြင္းငွက္မ်ိဳးစိတ္ေပါင္း ၁၅၅ မ်ိဳး ႏွစ္စဥ္လာေရာက္ေဆာင္းခုိၾက သည္။ ဌာေနငွက္မဟုတ္ေသာ ေဆာင္းခုိငွက္ ၆၅ မ်ိဳးသည္ ႐ုရွား ႏုိင္ငံအပါအ၀င္ ရာသီဥတုလြန္ကဲ စြာေအးသည့္ႏုိင္ငံမ်ားမွ ေရာက္ ရွိလာျခင္းျဖစ္သည္။

ႏွစ္စဥ္ေအာက္တိုဘာမွမတ္ လကုန္အထိ ငွက္မ်ားေဆာင္း ခုိေလ့ရွိသည္။

မုိးယြန္းႀကီးေဒသတြင္ ေရ ေပ်ာ္ငွက္မ်ား ေဆာင္းခုိရသည့္ အေၾကာင္းရင္းသည္ အစာေရစာ ေပါမ်ားျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ စတုရန္းမုိင္ ၄၀ က်ယ္၀န္းသည့္ ေရတိမ္အင္းေဒသ၌ ေဆာင္းခုိ ငွက္မ်ားအတြက္ အစာေရစာအ ျဖစ္ ငါးမ်ိဳးစိတ္ေပါင္း ၃၀ ႏွင့္ ဖား မ်ိဳးစိတ္ရွစ္မ်ိဳးရွိေၾကာင္း သစ္ ေတာဦးစီးဌာနက ထုတ္ျပန္ထား သည္။

ကိန္းဂဏန္းမ်ားအရ ႏွစ္စဥ္ ေဆာင္းခုိငွက္ႏွစ္ေသာင္းခန္႔ သည္ မုိးယြန္းႀကီးအင္းအတြင္း ေျခာက္လခန္႔ေနထုိင္က်က္စား ၾကသည္။

ရာသီအလုိက္ႏုိင္ငံေပါင္းစုံ တြင္ က်က္စားေနသည့္ ေဆာင္းခုိ ငွက္မ်ားသည္ ကမၻာ့ေျမာက္ဘက္ ျခမ္းကစတင္၍ ကမၻာ့ေတာင္ ဘက္ျခမ္းသုိ႔ ေရႊ႕ေျပာင္းသြားလာ ေနျခင္းျဖစ္သည္။ ၎တို႔သည္ တစ္ေနရာမွတစ္ေနရာသုိ႔ ေရႊ႕ ေျပာင္းသြားလာႏုိင္ရန္ စားက်က္ ေျမတစ္ခုခုတြင္ ခရီးတစ္ေထာက္ နားကာ အစာေရစာကုိ ျဖည့္တင္း ၾကသည္။

အထူးသျဖင့္ ေရေပ်ာ္ ေဆာင္းခုိငွက္မ်ားသည္ ပဲခူးႏွင့္ မႏၲေလးတိုင္း၊ ကခ်င္ႏွင့္ ရွမ္း ျပည္နယ္ရွိ အင္း၊ အုိင္ႏွင့္ ျမစ္ မ်ားတြင္ ခရီးတစ္ေထာက္နားၾက သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ႏွင့္ မုိင္ ၇၀ ခန္႔သာကြာေ၀းသည့္ မုိးယြန္းႀကီးအင္းသုိ႔ ငွက္ၾကည့္ ၀ါသနာရွင္မ်ားေန႔စဥ္၀င္ထြက္ သြားလာမႈတိုးလာခဲ့သည္။

ခရီးသြားလာေရာက္မႈတိုး လာေသာ္လည္း မုိးယြန္းႀကီးအင္း သုိ႔ ေဆာင္းခုိရန္လာသည့္ငွက္ မ်ားမွာ တစ္ႏွစ္ထက္တစ္ႏွစ္ ေလ်ာ့နည္းလာခဲ့သည္။

ထုိသုိ႔ျဖစ္ရျခင္းသည္ မူရင္း လာရာေဒသမွ ငွက္၀င္ေရာက္ မႈနည္းပါးျခင္းေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ ႏုိင္သည္ဟု ျမန္မာငွက္ႏွင့္သဘာ ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးအ သင္းဥကၠ႒ ေဒါက္တာသိန္း ေအာင္က ေျပာသည္။

‘‘၂၀၁၂ ခုႏွစ္ေလာက္က ငွက္ၾကည့္ဖုိ႔သြားရင္ ကမ္းေျခ (အင္းအစပ္)ကေနေတာင္ ျမင္ ေနရတာ။ အေ၀းႀကီး(အင္းထဲအ ထိ)သြားစရာမလုိဘူး။ အခုဆုိ အင္းအလယ္မွာရွိတဲ့ သဘာ၀ဒုိက္ဖတ္ေတြဆီသြားၾကည့္မွပဲ ျမင္ရ ေတာ့တယ္’’ ဟု ငွက္ၾကည့္လမ္းၫႊန္ ဦးရဲမင္းေအာင္က ေျပာ သည္။

ေဆာင္းခုိငွက္နည္းပါးလာျခင္း

အေၾကာင္းရင္း

ေဆာင္းခုိငွက္မ်ားနည္းပါး လာျခင္းသည္ အထက္တြင္ေဖာ္ျပ သကဲ့သုိ႔အဆိပ္ခ်သတ္ျဖတ္ခံရ ျခင္း၊ မူရင္းေဒသမွ ငွက္မ်ားလာ ေရာက္မႈနည္းပါးျခင္းအျပင္ အ ျခားအေၾကာင္းအရာမ်ားလည္းရွိ ေနသည္။

ေဆာင္းခုိငွက္မ်ားကုိ အ ေၾကာင္းျပဳ၍ အေမရိကန္၊ အဂၤလန္စသည့္ႏုိင္ငံမ်ားမွ ငွက္ ၾကည့္၀ါသနာရွင္မ်ား၊ သုေတသ နပညာရွင္မ်ားႏွစ္စဥ္လာေရာက္ ၾကသည္။

၂၀၁၆ အတြင္း မုိးယြန္းႀကီး အင္းေဒသသုိ႔ ခရီးသြားဧည့္သည္ ႏွစ္ေသာင္းခန္႔၀င္ေရာက္ခဲ့သည္။ ခရီးသြား၀င္ေရာက္မႈတြင္ ႏုိင္ငံ ျခားဧည့္သည္ ၅ ရာခုိင္ႏႈန္းခန္႔ပါ ၀င္ေၾကာင္း မုိးယြန္းႀကီးအင္းအ ပန္းေျဖစခန္း လုပ္ကုိင္ခြင့္ရရွိ ထားသည့္ ေရႊျပည္ေအးကုမၸဏီ စီအီးအုိဦးဥကၠာမ်ိဳးက ေျပာ သည္။ ခရီးသြား၀င္ေရာက္မႈႏႈန္း တိုးတက္လာျခင္းသည္ ေဒသ တြင္းစီးပြားေရးကုိ တစ္ဖက္တစ္ လမ္းမွ အေထာက္အကူျဖစ္ေစ ေသာ္လည္း ေဆာင္းခုိငွက္မ်ားအ တြက္ အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ေစ သည္ဟု ဦးရဲမင္းေအာင္က ေျပာ သည္။

‘‘စက္ေလွေတြေၾကာင့္ ငွက္ ေတြလန္႔တာမ်ိဳးေပါ့’’ ဟု ဦးရဲမင္း ေအာင္က ေျပာသည္။

ေရတိမ္အင္းေဒသအတြင္း ရွိ ေဂဟစနစ္ကုိေရရွည္ထိန္းသိမ္း ေစာင့္ေရွာက္ႏုိင္ရန္ သဘာ၀လြန္ ငါးဖမ္းျခင္း(ဥပမာ-က်ဥ္စက္သုံး ငါးဖမ္းသည့္စနစ္)၊ ေဆာင္းခုိ ငွက္မ်ားကုိ ဖမ္းဆီးျခင္းႏွင့္ သတ္ ျဖတ္ျခင္းမ်ားရွိလာသျဖင့္ ထုိသုိ႔ ျပဳလုပ္ပါက ဥပေဒအရအေရးယူ မည္ဟု မုိးယြန္းႀကီးအင္းေဘးမ့ဲ ေတာအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး႐ုံးက ေဒသ တြင္းေနထုိင္သူမ်ားကုိ သတိေပး ေၾကညာထားသည္။

‘‘ေဒသအေခၚ ဘီလား (အင္းဆက္တစ္မ်ိဳး) ေထာင္တယ္ ဆုိတာရွိတယ္။ အဲဒီပုိက္ေတြထဲ မွာ ငွက္ေတြမိေနတာကုိ ကြၽန္ ေတာ္တို႔ျမင္ခဲ့ရတယ္။ ငွက္တစ္ ေကာင္ဆိုရင္ မ်ိဳးသုဥ္းလုနီးပါး အႏၲရာယ္ရွိတဲ့မ်ိဳးစိတ္စာရင္းထဲ မွာပါေနတယ္’’ ဟု ဦးရဲမင္း ေအာင္က ေျပာသည္။

ေတာင္သူနဲ႔ ေဆာင္းခုိငွက္ၾကား ပဋိပကၡဘယ္လုိေျဖရွင္းမလဲ

ေဆာင္းခုိငွက္မ်ားသည္ အင္းေရအနည္းငယ္က်ဆင္း သြားသည့္ ဇန္န၀ါရီႏွင့္ ေဖေဖာ္၀ါ ရီတြင္ အမ်ိဳးအစားစုံလင္စြာ လာ ေရာက္ေလ့ရွိသည္။ ေဆာင္းခုိ ငွက္မ်ား အစုံအလင္ေရာက္ရွိ လာခ်ိန္တြင္ ေဒသတြင္းရွိ စုိက္ပ်ိဳး စပါးမ်ားဖ်က္ဆီးခံရမည္ကုိ ေတာင္သူမ်ားက စုိးရိမ္ေနသည္။

ငွက္မ်ိဳးစိတ္အခ်ိဳ႕သည္ စုိက္ပ်ိဳးခင္းမ်ားအတြင္းရွိ စပါး ဖ်က္ပုိးမ်ားကုိ အစာေရစာအျဖစ္ အသုံးျပဳ၍ လယ္သမားမ်ားကုိျပန္ လည္အက်ိဳးျပဳေသာ္လည္း စပါး ခင္းမ်ားကုိ ဖ်က္ဆီးသည့္ငွက္မ်ိဳး စိတ္အခ်ိဳ႕ေၾကာင့္ လယ္သမား မ်ား စိတ္ေသာကေရာက္ရသည္။

‘‘ညဆုိ ဒီမွာလာၾကည့္ တစ္ ကြင္းလုံးမီးေတြကုိ ထိန္လုိ႔၊ ငွက္ ေတြကုိေစာင့္ၿပီး ေျခာက္ေနရ တာ။ သူတို႔က မီးေရာင္ရွိရင္ေတာ့ မလာေတာ့ဘူး။ ဘက္ထရီမီး ေတြ၊ေရနံဆီမီးေတြနဲ႔ ဒီလုိပဲ ည ဘက္ငွက္ေတြကုိေျခာက္ေနရ တယ္’’ ဟု ဦးခင္ေမာင္ၫြန္႔က ေျပာသည္။

ငွက္မ်ား၏ အႏၲရာယ္ကုိ မီး ေရာင္သုံး၍ ေျခာက္လွန္႔ေနျခင္း ျဖင့္ ရွားပါးတိရစၧာန္စာရင္း၀င္ မ်ားျဖစ္သည့္ ေရေပ်ာ္ငွက္မ်ား မ်ိဳးသုဥ္းေပ်ာက္ကြယ္မည္မဟုတ္ေသာ္လည္း မေက်နပ္ခ်က္မ်ား ႏွင့္အတူ အဆိပ္ခ်သတ္ျဖတ္ျခင္း ေၾကာင့္ မုိးယြန္းႀကီးအင္းအတြင္း လာေရာက္နားခုိသည့္ ေဆာင္း ခုိငွက္မ်ား မ်ိဳးသုဥ္းရန္ စုိးရိမ္ေန ရၿပီျဖစ္သည္။

မုိးယြန္းႀကီးအင္းဧရိယာ တြင္ ငွက္ဖမ္းျခင္းမရွိေသာ္လည္း အင္းပတ္၀န္းက်င္၌ ငွက္ဖမ္းျခင္း ရွိေနၿပီး ငွက္ေရာင္းခ်ျခင္းမ်ား လည္းရွိေနေၾကာင္း၊ စပါးပ်က္စီး ျခင္းကုိ အေၾကာင္းျပဳ၍ ငွက္ဖမ္း ကာ ေရာင္းသည့္ေစ်းကြက္ရွိေန ေၾကာင္း သားငွက္ထိန္းသိမ္းေရး အဖြဲ႕ (ျမန္မာႏုိင္ငံအစီအစဥ္)မွ ငွက္ပညာရွင္ဦးသက္ေဇာ္္ႏိုင္က ေျပာသည္။

‘‘ေရႊေမာေဓာဘုရားမွာ ၾကည့္ေလ။ ငွက္ေရာင္းတဲ့ေစ်း ကြက္ကရွိေနတာကုိး’’ ဟု ၎က ဆုိသည္။

အျခားႏုိင္ငံမ်ားတြင္ အ လားတူျပႆနာမ်ိဳးရွိေသာ္လည္း ငွက္မသတ္ေၾကာင္း၊ ငွက္စား၍ စပါးပ်က္စီးသည္ဆုိသည့္လယ္ သမားမ်ား၏ အျမင္ေျပာင္းေစရန္ ေဘးမဲ့ေတာ၀န္ထမ္းမ်ားက စည္း ႐ုံးေဟာေျပာပြဲမ်ား လိုက္လံ ေဆာင္ရြက္ေၾကာင္း ဦးသက္ ေဇာ္ႏုိင္က ေျပာသည္။

‘‘ေဆာင္းခိုငွက္ေတြ ကုိယ္ တို႔ႏိုင္ငံ၀င္လာလုိ႔ ကုိယ့္ႏုိင္ငံမွာ ငွက္မ်ိဳးစိတ္ေတြပုိအမ်ိဳးအစာစုံ တယ္။ အေရအတြက္ပုိမ်ားသြား တယ္။ ေဆာင္းခုိငွက္လာၾကည့္ တဲ့ ႏုိင္ငံျခားသားဧည့္သည္လာ တယ္။ ေဒသခံေတြ၀င္ေငြတိုးလာ တယ္။ လူေတြကုိ တစ္ဖက္တစ္ လမ္းက အက်ိဳးျပဳတယ္’’ ဟု ၎ က ေျပာသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ငွက္ဖမ္း သူမ်ားကုိ ေျဖရွင္းေပးရာ၌ ၎ တို႔၏ စား၀တ္ေနေရးကုိ အျခား နည္းလမ္းျဖင့္ေျဖရွင္းျခင္းျဖစ္ ေၾကာင္း ဦးသက္ေဇာ္ႏုိင္က ေျပာ သည္။

‘‘ဥပမာပင္လယ္ကမ္းစပ္နီး တဲ့လူေတြဆုိရင္ ေလွေတြ၊ ပိုက္ ေတြ၀ယ္ေပးတယ္’’ ဟု ၎ကေျဖ ရွင္းခဲ့ပုံကုိ ဥပမာေပးေျပာၾကား သည္။

ထုိသုိ႔ ေျဖရွင္းခဲ့သလုိ မုိး ယြန္းႀကီးအင္းရွိ ေဆာင္းခိုငွက္ မ်ားႏွင့္ ေတာင္သူမ်ားၾကား ျပႆနာကုိလည္း အေလးထား ေျဖရွင္းရန္ ေဒသတြင္းေတာင္သူ မ်ားက လုိလားေနသည္။