ေသဒဏ္အျပစ္ေပးမႈ ရိွသင့္၊ မရိွသင့္ႏွင့္ ျပည္သူ႔အသံ

လူသတ္မုဒိမ္း သက္ငယ္မုဒိမ္းမႈမ်ားကို ေသဒဏ္ေပးရန္ လႈပ္ရွားမႈတြင္ ပါဝင္ေနသူတစ္ဦးအား ေတြ႔႔ရစဥ္(ဓာတ္ပံု − စိုင္းေဇာ္)

၂၀၁၈ သုိ႔၀င္ေရာက္လာသည္မွာ ႏွစ္လပင္ေသခ်ာစြာမျပည့္ေသးေသာ္လည္း ထိတ္လန္႔ဖြယ္မႈခင္းႀကီးမ်ားက ျပည္သူမ်ားအၾကားစုိးရိမ္ပူပန္မႈမ်ားကို ျမင့္တက္ေစခဲ့သည္။ အထူးသျဖင့္ FDA ၀န္ထမ္းအမ်ိဳးသမီး အဓမၼျပဳက်င့္အသတ္ခံရျခင္း၊ ၿပီးခဲ့သည့္ရက္ပုိင္းအတြင္း ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕တည္း ႏွစ္ရက္ဆက္တိုက္ သက္ငယ္မုဒိမ္းႏွစ္မႈျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး မေကြးတိုင္းတြင္ HIV ေရာဂါပုိးရွိသူက (၆)ႏွစ္အရြယ္မိန္းကေလးငယ္ကုိ အဓမၼျပဳက်င့္မႈတို႔က ဆက္တိုက္ဆုိသလုိသတင္းမ်ား ေဖာ္ျပလာၿပီး လူထုၾကားမုဒိမ္းေကာင္မ်ားအား ေသဒဏ္ေပးေရးလႈပ္ရွားမႈမ်ားကုိ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕အခ်ိဳ႕က ဦးေဆာင္လႈပ္ရွားလာရာ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ေသဒဏ္ျပစ္ဒဏ္ေပးမႈရွိေသာ္လည္း အမွန္တကယ္ခ်မွတ္မႈနည္းပါးေနသည့္အေပၚ ေသဒဏ္အျပစ္ေပးမႈရွိသင့္၊ မရွိသင့္ႏွင့္ပတ္ သက္၍ ျပည္သူမ်ား၏အသံကုိ စုစည္းေဖာ္ျပလုိက္ပါသည္။


ဦးမုိးဟိန္း (တရားလႊတ္ေတာ္ေရွ႕ေန)
ေသဒဏ္ခ်မွတ္ေပးဖုိ႔ ေတာင္းဆုိေနၾကတာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ျမန္မာ ႏုိင္ငံဗုဒၶဘာသာကိုိးကြယ္မႈအေနအရဆုိရင္ လူတစ္ဦးေၾကာင့္တျခားလူ တစ္ဦးကုိ ေသဒဏ္ထုိက္ေစတယ္ဆုိတာမျဖစ္သင့္ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ လူမႈ ေရး႐ႈေထာင့္ကၾကည့္ရင္ လူတစ္ဦးရဲ႕ျပဳလုပ္မႈေၾကာင့္ တျခားလူတစ္ဦး (သုိ႔မဟုတ္)နစ္နာတဲ့မိသားစုမွာ ရရွိသြားတဲ့ဆုံး႐ႈံးနစ္နာမႈက ျပဳလုပ္သူ ေသသြားသည့္တိုင္ေအာင္ ျပန္လည္ကုစားမရႏုိင္တဲ့အထိ နစ္နာဆုံး႐ႈံးမႈ မ်ိဳးျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။ ဥပေဒ႐ႈေထာင့္ကၾကည့္ရမယ္ဆုိရင္ေတာ့ ေခတ္နဲ႔ေလ်ာ္ညီမႈမရွိတဲ့ဥပေဒေတြ၊ ျပစ္ဒဏ္ေတြကုိ အျမန္ဆုံးျပင္ဆင္သင့္ပါတယ္။ လက္ရွိကြၽန္ေတာ္တို႔ ႏုိင္ငံက လူတခ်ိဳ႕ကျပစ္မႈက်ဴးလြန္ရမွာ ၀န္မေလးၾကပါဘူး။ ေဒါသေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ ရန္ၿငိဳးေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ ဘာေၾကာင့္ပဲျဖစ္ပါေစ၊ လူတစ္ေယာက္ေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ လူတစ္စုေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ တျခားလူတစ္စု၊ တစ္ ေယာက္ကုိ အစားထုိးမရႏုိင္တဲ့ဆုံး႐ႈံးနစ္နာမႈ ဥပမာ မုဒိမ္း၊ လူသတ္မႈလုိအမႈမ်ိဳးမွာ က်ဴးလြန္တဲ့သူကုိထုိက္ သင့္တဲ့ျပစ္ဒဏ္ေပးရမွာမွန္ေသာ္လည္း ေနာင္အလားတူျပစ္မႈမ်ိဳးမျဖစ္ပြားေအာင္(တစ္နည္းေျပာရရင္ နည္း လာေအာင္၊ ျဖစ္ပြားမႈႏႏႈန္းက်ဆင္းလာေအာင္)ထိေရာက္တဲ့ ျပစ္ဒဏ္မ်ိဳးေပးရမွာအမွန္ပါပဲ။ ေနာက္တစ္ခု က ေသဒဏ္ခ်မွတ္တာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး မည္ကဲ့သုိ႔ေသာျပစ္မႈမ်ိဳးက်ဴးလြန္ခဲ့တယ္ဆုိတာ ဆုံးျဖတ္ရမွာျဖစ္ပါ တယ္။ လက္ရွိျပ႒ာန္းထားတဲ့ဥပေဒတခ်ိဳ႕မွာ တစ္သက္တစ္ကြၽန္း ဒါမွမဟုတ္ ေသဒဏ္ထုိက္တဲ့အမႈမ်ိဳးနဲ႔ လက္ရွိမ်က္ေမွာက္ကာလမွာ ျဖစ္ပြားေနတဲ့ျပစ္မႈေတြကုိယွဥ္တြဲၿပီး ေသဒဏ္ထုိက္တဲ့ဥပေဒအသစ္ေတြေရး ဆြဲၿပီး ျပ႒ာန္းလုိက္မယ္ဆုိရင္၊ ျပ႒ာန္းခ်က္အတိုင္းထိထိေရာက္ေရာက္အေရးယူေဆာင္ရြက္မယ္ဆုိရင္ ႏုိင္ငံတစ္၀န္းမွာ ျပစ္မႈႀကီးေတြျဖစ္ပြားႏႈန္းေသခ်ာေပါက္က်ဆင္းလာမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဆုိရင္ အျငင္းပြား ဖြယ္မရွိတဲ့ ျပစ္မႈေတြက်ဴးလြန္မယ္ဆုိရင္ ထိေရာက္တဲ့ျပစ္ဒဏ္ရွိေနတဲ့အတြက္ ေအးခ်မ္းလာမယ္လုိ႔ယူဆ မိပါတယ္။ အဲဒီေသဒဏ္ထုိက္ေစတဲ့ဥပေဒကုိ နည္းဥပေဒနဲ႔အတူျပန္႒ာန္းသင့္တယ္လုိ႔ထပ္မံအႀကံျပဳလုိ ပါတယ္။

ထားထက္ထက္(အလွမယ္)
အဲဒါေတြကုိေတာ့ အားေပးတယ္။ အရင္ကေထာင္သုံးႏွစ္ေလာက္ ပဲက်တယ္။ ထားထက္တို႔လည္း ပြဲေတြလုပ္တယ္။ ဆုေတာင္းပြဲေတြ လုပ္တယ္။ အဲဒီအခါက်ေတာ့ အကုန္လုံးကသတိထားမိလာၿပီး ျပစ္ဒဏ္ ပုိႀကီးလာတယ္။ အဲဒါကထိေရာက္မႈရွိတယ္။ ပြဲေလးေတြလုပ္ေပးတာ၊ ျပည္သူလူထုကုိ အသိေပးတာမ်ိဳးလုပ္ေပးမွ ဒါမ်ိဳးေတြအမ်ားႀကီးရွိေန တာဆုိၿပီး သတိထားမိၾကတယ္။ စာထဲမွာဖတ္လုိက္ရတာကေတာ့ ေသ ဒဏ္ဆုိေပမယ့္ ေသဒဏ္မေပးဘူး။ ၿပီးရင္ အဲဒီလူေတြမွာ တခ်ိဳ႕လူေတြ က ေျခာက္ႏွစ္၊ ခုနစ္ႏွစ္နဲ႔ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္နဲ႔လြတ္လာၾကတယ္။ အဲဒီလုိမ်ိဳးထက္စာရင္ ေထာင္ဒဏ္ႏွစ္ ႏွစ္ဆယ္၊ သုံးဆယ္ကုိလြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္မေပးဘဲ အႀကီးဆုံးျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္တာမ်ိဳးလုိခ်င္တယ္။ ဘာျဖစ္ လုိ႔လဲဆုိေတာ့ အထဲ၀င္သြားၿပီး ျပန္ထြက္လာရင္အဲဒီလူေတြက ေနာက္တစ္ႀကိမ္ထပ္မလုပ္ဘူးလုိ႔ေျပာလုိ႔မရဘူး။

ေဒါက္တာျမင့္လြင္ (ကေလးအထူးကုဆရာ၀န္ႀကီး)
သက္ငယ္မုဒိမ္းမႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေသဒဏ္ေပးတာေကာင္းပါတယ္။ တစ္ခုရွိတာက ေသခ်ာဖုိ႔ေတာ့လုိတယ္။ တခ်ိဳ႕ေတြက်ဥပေဒကျပင္း ထန္ၿပီးေတာ့ ခုတုံးလုပ္တာမ်ိဳးရွိႏုိုင္တယ္။ အဲဒီႏွစ္ခုကုိ Balance ျဖစ္ ေအာင္လုပ္ၿပီး တကယ္ေသခ်ာတယ္ဆုိရင္ ေသဒဏ္၊ ဒါမွမဟုတ္ ျပင္း ထန္တဲ့အေရးယူမႈမ်ိဳးျပဳလုပ္သင့္တယ္။ ဒါမွလည္း လူေတြကမွတ္မွာ ေပါ့။ ဒီလုိေသဒဏ္ေပးတာက လတ္တေလာျပစ္ဒဏ္ေပါ့။ ေရရွည္ (long term)ကေတာ့ အဓိကပညာေပးတာေပါ့။ လူေတြရဲ႕စိတ္ပိုင္းဆိုင္ ရာခြၽတ္ယြင္းခ်က္၊ ေတြးေခၚစဥ္းစားႏုိင္တဲ့အသိဉာဏ္ေတြျမႇင့္ေပးရမွာေပါ့။ မူးယစ္ေဆးစြဲတဲ့ျပႆနာေတြ ကလည္း ဆက္ႏႊယ္ေနတာေပါ့။ လူတစ္ဦးခ်င္းရဲ႕ အသိဉာဏ္ႂကြယ္၀မႈလည္းပါတာေပါ့။ လူတိုင္းမျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ဖုိ႔က ပညာေပးမႈအပုိင္းလုိသလုိ လူေတြတစ္ဦးခ်င္းရဲ႕အသိဉာဏ္၊ ကုိယ္ခ်င္းစာတရား၊ ခံယူခ်က္၊ စိတ္ဓာတ္ေရးရာေကာင္းမြန္ေအာင္ ျမႇင့္တင္ေပးတာေတြလုပ္ေပးဖုိ႔ လုိအပ္တယ္လုိ႔ျမင္ပါတယ္။

ေဒၚလီလီႏုိင္ေက်ာ္ (လူသတ္မုဒိမ္းႏွင့္ သက္ငယ္မုဒိမ္းေသဒဏ္ေပးေရး လက္မွတ္ေကာက္ခံသည့္အဖြဲ႕ ဦးေဆာင္သူ)
ေသဒဏ္ကေပးကုိေပးသင့္ပါတယ္။ တစ္ေယာက္စ ႏွစ္ေယာက္စ သတ္ျပဖုိ႔လုိပါလိမ့္မယ္။ ၿပီးရင္ သူတို႔အင္မတန္ေၾကာက္သြားပါလိမ့္ မယ္။ ဟုိး ပေဒသရာဇ္ေခတ္ေတြမွာဆုိရင္ သူခုိးကုိလက္ျဖတ္၊ေရႊခုိး ခုိးတဲ့ေကာင္လက္ျဖတ္ဆုိရင္ သူလုပ္တဲ့အျပစ္ကနည္းနည္းေလး၊ သူခံရ မွာအဆမတန္ဆုိ မလုပ္ေတာ့ပါဘူး။ အဲဒီအတြက္လုပ္ေနတာပါ။ က်ဴး လြန္တဲ့အျပစ္ထက္ မမွ်တတဲ့အျပစ္ဒဏ္မ်ိဳးကုိခ်ရင္ ဒီလူေတြေၾကာက္ ပါလိမ့္မယ္။ လူ႔အခြင့္အေရးဆုိတဲ့ေခါင္မုိးေအာက္မွာ ကြၽန္မတို႔မိန္းမေတြကမ၀င္ရေတာ့ဘူးတဲ့လား။ လူ ခ်င္းတူတာေတာင္ ကြၽန္မတို႔မိန္းမသားေတြက အားႏြဲ႕တဲ့မိန္းမသားေတြ၊ အားႏြဲ႕တဲ့အတြက္ ခြန္အားဗလကုိ အားကုိးၿပီးေတာ့ လုပ္ေနတဲ့ေယာက်္ားသားေတြရွိေနတယ္။ တစ္မုိးေအာက္မွာ လူ႔အခြင့္အေရးဆုိတာေတာ့ လူတုိင္းရပ္တည္ေနၾကတာေပါ့။ အဲဒီရပ္တည္တဲ့အထဲမွာ ကြၽန္မတို႔မိန္းမသားေတြကေကာ မပါေတာ့ဘူး လား။ ေသဒဏ္မေပးဘူးဆုိရင္သူတို႔က  လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္နဲ႔ ျပန္လြတ္လာတာေတြရွိတဲ့အတြက္ မုဒိမ္း မႈေတြက ဒီထက္ဆထက္ပုိတုိးတိုးၿပီးေတာ့ ျဖစ္လာႏုိင္တယ္။ အင္ဒိုိနီးရွားႏုိင္ငံမွာ ေသဒဏ္ေပးလိုက္တဲ့အ တြက္ အစေဖ်ာက္သတ္ပစ္လုိက္တဲ့အမႈေတြအရမ္းမ်ားတယ္လုိ႔ သိထားပါတယ္။ သုိ႔ေသာ္လည္း အဲဒီလုိ မ်ိဳး ေသဒဏ္ကုိျပန္စဥ္းစားရတာရွိသလုိ အစ္မတုိ႔အိမ္နီးခ်င္းႏုိင္ငံေတြမွာလည္း အိႏၵိယမွာဆုိ လူလယ္ေကာင္ သတ္ပစ္ဖုိ႔အထိ အခြင့္အေရးရွိေနပါတယ္။ အစ္မတို႔တိုင္းျပည္က ဆင္းရဲမြဲေတပါတယ္။ လူေတြကအင္မ တန္ထိတ္လန္႔ေၾကာက္ရြံ႕ေနရတဲ့ဘ၀ ေရာက္ကုန္ၿပီ။ တိတိက်က်ခုိင္မာတဲ့ဥပေဒအကာအကြယ္လုိအပ္ပါ တယ္။ ဒါေပမဲ့ မုဒိမ္းမႈတိုင္းကုိ ေသဒဏ္ေတာင္းေနတာမဟုတ္ပါဘူး။ အၾကမ္းဖက္ၿပီးေတာ့ မုဒိမ္းက်င့္လူ သတ္တယ္၊ ကေလးေလးေတြကုိ မုဒိမ္းက်င့္ေနတယ္။ အဲဒီကိစၥကုိေသဒဏ္ေတာင္းတာပါ။ က်န္တာကေတာ့ ခုိးရာလုိက္ၿပီးေတာ့မွ မုဒိမ္းက်င့္ပါတယ္လုိ႔ေျပာတဲ့ဟာကုိေတာ့ ေသခ်ာစိစစ္ၾကေပါ့။ မုဒိမ္းမႈတိုင္းေတာ့ ေသဒဏ္မေတာင္းဆုိပါဘူး။ ခြဲျခားေတာင္းဆုိပါတယ္။

ေဒၚခုိင္ခုိင္လဲ့ (မြန္ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္၊တရားလႊတ္ေတာ္ေရွ႕ေန)
ကြၽန္မတစ္ခုေလာက္ရွင္းျပပါရေစ။ ေသဒဏ္ကုိတရား႐ုံးကခ်မွတ္ ေပမယ့္ ဖြဲ႕စည္းပုံအရ၊ က်င့္ထုံးေတြအရ ခုနစ္ရက္အတြင္းေသဒဏ္ပယ္ ဖ်က္ခြင့္၊ အတည္ျပဳခြင့္ကုိ သမၼတဆီကေန ဆုံးျဖတ္တာပါ။ ေနာက္ဆုံး ေသဒဏ္အမိန္႔ကုိ Confirm လုပ္တာသမၼတပါ။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ေသဒဏ္ ကုိ ခြင့္မျပဳတာမဟုတ္ပါဘူး။ တရား႐ုံးေတြက မေသမခ်င္းသတ္ေစလုိ႔ အမိန္႔ခ်ခဲ့တာေတြရွိပါတယ္။ မၾကာေသးမီက အမႈတခ်ိဳ႕ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ သမၼတဆီက Confirm ေတာင္းတ့ဲအခါ တစ္ကြၽန္းျဖစ္သြားတာမ်ိဳးေတြပါပဲ။ တကယ္ေတာ့ ေသဒဏ္ ကုိ ေျပာင္းလဲပစ္ႏုိင္တဲ့ပါ၀ါက သမၼတလက္ထဲမွာပါ။ ျပည္သူေတြ ေသဒဏ္ကုိေပါ့ေပါ့ေလးထင္မွာေၾကာက္ ပါတယ္။ ကြၽန္မတို႔ႏုိင္ငံမွာ ႀကိဳးဒဏ္၊ ႀကိဳးမိန္႔ရွိေသးတယ္။

ဦးေက်ာ္ေဇယ် (ဧရာ၀တီတုိင္းအတြင္း အမ်ိဳးသမီးႏွင့္ ကေလးသူငယ္ အေရး ဥပေဒအေထာက္အကူေပး တရားလႊတ္ေတာ္ေရွ႕ေန)
မုဒိမ္းမႈေတြ ေသဒဏ္ေပးမလားဆုိေတာ့ ကြၽန္ေတာ့္အေနနဲ႔ကေတာ့ အဲဒါက အဟန္႔အတားတစ္ခုအေနနဲ႔ပဲ ျဖစ္လိမ့္မယ္။ အခုသက္ငယ္မုဒိမ္း ေတြကုိ ျပစ္ဒဏ္ႏွစ္ ႏွစ္ဆယ္ေပးေနတယ္။ ေသဒဏ္သာေပးခဲ့မယ္ဆုိရင္ အဲဒီတရားခံအေနနဲ႔ သက္ငယ္မုဒိမ္းကုိ မုဒိမ္းက်င့္ၿပီးေတာ့ တစ္ခါတည္း မသတ္ထားခဲ့ႏုိင္ဘူးလား။ အဲဒါမ်ိဳးေတြ ကြၽန္ေတာ္တို႔ေဆြးေႏြးျဖစ္တယ္။ ကြၽန္ေတာ့္အေတြ႕အႀကံဳအရဆုိ သက္ငယ္မုဒိမ္းက ဆင္းရဲမြဲေတမႈ ေၾကာင့္လို႔ေျပာခ်င္တယ္။ အသိပညာမ်ားမ်ားေပးၿပီး လူမႈအဆင့္အတန္းကုိ ျမႇင့္ဖုိ႔လုိတယ္။ အလုပ္အကုိင္ အခြင့္အလမ္းေတြရဖုိ႔နဲ႔ မိသားစုဘ၀လုံၿခံဳေအာင္လုပ္ေပးဖုိ႔လိုတယ္။ ေသဒဏ္ေပးလုိက္လုိ႔ မုဒိမ္းမႈေတြ၊ သက္ငယ္မုဒိမ္းေတြ ေလ်ာ့နည္းသြားမလားဆုိတာက ဒီဟာကုိ ကြၽန္ေတာ့္္တစ္ေယာက္တည္းအေနနဲ႔က ေတာ့ ဒါက Major (အဓိကေလ်ာ့က်မယ္လုိ႔ေတာ့မထင္)ျဖစ္မွာမဟုတ္ဘူး။

ဦးေအးလႈိင္ဦး (မေကြးတိုင္းေဒသႀကီးလႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္၊မင္းတုန္းၿမိဳ႕နယ္)
သက္ငယ္မုဒိမ္းမႈေတြကုိ ေသဒဏ္ေပးပါဆုိတာကုိမူအားျဖင့္လက္ ခံတယ္လု႔ိေျပာခ်င္ပါတယ္။ ဒီလႈပ္ရွားမႈကုိဦးေဆာင္သူေတြက သက္ ငယ္မုဒိမ္းမႈက်ဴးလြန္သူေတြကုိ ထိေရာက္တဲ့ျပစ္ဒဏ္က်ခံေစခ်င္တာ ျဖစ္မယ္။ ဒါ့ထက္အဓိကက်တာကေတာ့ တရားစီရင္ေရးဆုိတဲ့အပုိင္းမွာ ဒီလုိသက္ငယ္မုဒိမ္းမႈေတြကုိ ျမန္ဆန္တဲ့စစ္ေဆးမႈ၊ ထိေရာက္တဲ့ျပစ္ဒဏ္ ခ်မွတ္မႈေတြကုိ ပုိျဖစ္ေစခ်င္တယ္။ ေသဒဏ္ရွိသင့္ပါတယ္။ တျခားႏုိင္ငံ ေတြမွာလည္း ရွိၾကတာပဲ။ တခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံေတြဆုိရင္ လူျမင္ကြင္းမွာေသဒဏ္ေပးတာမ်ိဳးေတာင္ရွိတယ္။ ျမန္မာ ႏုိင္ငံကေတာ့ ဒီမုိကေရစီႏုိင္ငံျဖစ္ေပမယ့္ ေသဒဏ္ကေတာ့ရွိေနသင့္ေသးတယ္။ တျခားဒီမုိကေရစီႏုိင္ငံေတြ မွာလည္း ရွိေသးတယ္။ ထိေရာက္တဲ့ျပစ္ဒဏ္ရွိမွ တရားဥပေဒစုိးမုိးေရးဆုိတာျဖစ္လာမွာ။

မိအိမြန္ (ကေလးမိခင္)
သက္ငယ္မုဒိမ္းသမားေတြကုိ စံျပအေနနဲ႔ေသဒဏ္ေပးခိုင္းေစခ်င္ တယ္။ ေသဒဏ္လုိ႔ျပစ္ဒဏ္ထုတ္လုိက္မယ္ဆုိရင္ လုပ္ခ်င္တဲ့စိတ္ရွိရင္ ေတာင္ လုပ္ဖုိ႔ခက္သြားမယ္ေလ။ ျပစ္ဒဏ္ကႀကီးတာကုိး။ အခုက ထိ ထိေရာက္ေရာက္ေသဒဏ္လည္းမေပးေတာ့ လူေတြက ေၾကာက္စိတ္ မရွိေတာ့ လုပ္ရဲတာေပါ့။ အခုက ပြင့္လင္းျမင္သာတဲ့ေခတ္ေရာက္လုိ႔ သာ သက္ငယ္မုဒိမ္းမႈေတြလူေတြသိတာ။ အရင္ကဆုိ ကြၽန္မတို႔မုဒုံၿမိဳ႕ နယ္မွာ ေရာ္ဘာၿခံပုိင္ရွင္လူႀကီးက သူတို႔အိမ္မွာအငွားလုပ္တဲ့ (၁၆)ႏွစ္ အရြယ္မိန္းကေလးကုိ သူ႔အိမ္ေနာက္ေဖးမွာပဲ အခါခါအဓမၼက်င့္တာ၊ ေကာင္မေလးကုိယ္၀န္ရၿပီးတရားစြဲတာ ေတာင္ ပိုက္ဆံရွိေတာ့ အကုန္ပုိက္ဆံနဲ႔လုိက္ဖုံးလုိက္ေတာ့ ဘာအေရးယူမႈမွေတာင္မရွိလုိက္ဘူး။ အခုက် ေတာ့ေတာ္ေတာ္ေလးပြင့္လင္းျမင္သာရွိလာေတာ့ မႈခင္းျဖစ္တာနဲ႔ သတင္းျပန္႔ေတာ့ အရင္ကလုိေတာ့မဟုတ္ ဘူးေပါ့။ ကြၽန္မကေတာ့ ေသဒဏ္ခ်ခုိင္းေစခ်င္တယ္။ ကေလးေတြေရွ႕ေရးအတြက္က အဲဒီလုိမွ စိတ္ေအးႏုိင္ မွာ။ သက္ငယ္မုဒိမ္းနဲ႔ လူသတ္မုဒိမ္းေတြကုိ ေသဒဏ္ေပးဖုိ႔ကမ္ပိန္းလုပ္ၿပီးလက္မွတ္ေတြလုိက္ေကာက္ေန တာလည္း ေကာက္သင့္တယ္။ အမွန္က လႊတ္ေတာ္ကေတာင္ ဆုံးျဖတ္ၿပီးတဲ့ကိစၥျဖစ္ရမွာ။

မသႏၲာၿဖိဳး (ကေလးမိခင္)
ကြၽန္မအေနနဲ႔ကေတာ့ သက္ငယ္မုဒိမ္းမႈေတြကုိ ေသဒဏ္တကယ္ ေပးသင့္တယ္လုိ႔ျမင္မိပါတယ္။ ေသဒဏ္ျပစ္ဒဏ္ေပးရင္ဘယ္လုိသက္ ေရာက္မႈေတြရွိမလဲဆုိေတာ့ တတ္ႏုိင္သမွ်အမႈေတြနည္းသြားမယ္လုိ႔ ေတာ့ ျမင္မိပါတယ္။ ေသဒဏ္ဟာ ျပႆနာေတြကုိတကယ္ပဲေျဖရွင္း ႏုိင္မယ့္နည္းလမ္းတစ္ခုလုိ႔ ယံုၾကည္လားဆုိရင္ေတာ့ မလုပ္ၾကည့္ရေသး တဲ့အရာတစ္ခုကုိ ဘယ္လုိမွေတာ့ တပ္အပ္ႀကီးေျပာလုိ႔မရပါဘူး။ ဒီအ တိုင္းအမႈတစ္ခုကုိ ျပစ္ဒဏ္ေလွ်ာ့ေပါ့ေပးတာထက္စာရင္ႀကီးေလးတဲ့ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္တာက အမႈေတြေလ်ာ့နည္းသြားမယ္ဆုိတာအေတြးေတာ့ရွိတာေပါ့ေနာ္။ ဒီလုိေသဒဏ္မွ မေပးရင္ ေနာက္ပုိင္းျပစ္မႈေတြပုိမ်ားလာမယ္လုိ႔ေတာ့ ျမင္မိပါတယ္။

စုိးျပည့္ျပည့္စံ (သ႐ုပ္ေဆာင္၊ အဆုိေတာ္)
လတ္တေလာမုဒိမ္းမႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အမ်ိဳးသမီးေတြေရာ၊ အစ္ကုိ ေတြ၊ ေမာင္ေတြေရာ ဦးေဆာင္လႈပ္ရွားေနတာကုိေတြ႕တယ္။ အဲဒီအ တြက္ အရမ္း၀မ္းသာတယ္။ စုိးျပည့္ကုိယ္တိုင္လည္း မိန္းကေလးျဖစ္တဲ့ အတြက္ ဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးအားလုံးေတာင္းဆုိေနတာကုိ ေက်နပ္ တယ္။ ေသဒဏ္ေပးတဲ့အခါက်ရင္ ဘယ္လုိသက္ေရာက္မႈရွိမလဲဆုိေတာ့ စမ္းသပ္ခ်င္တဲ့သူေတြရွိတယ္။ အမ်ားစုက အေျခခံလူတန္းစားမွာျဖစ္ ေနတဲ့အတြက္ သူတို႔ေတြပုိဒုကၡေရာက္တယ္။ ေသဒဏ္မေပးရင္ ဒီလုိ ကိစၥေတြႀကံဳရတာ အရမ္းမ်ားလာမယ္။ ေထာင္ထဲ၀င္လည္း ခုနစ္ႏွစ္လား၊ ဘယ္ႏွႏွစ္လဲ။ က်ၿပီးရင္ ျပန္ ထြက္လာမွာပဲဆုိတဲ့ စိတ္နဲ႔ ပညာမတတ္၊ ဦးေႏွာက္မရွိတဲ့ တဏွာ႐ူးႏွာဘူးေတြအရမ္းမ်ားတယ္။ အဲဒီေတာ့ ထိထိေရာက္ေရာက္အျပစ္ေပးတာရယ္၊ ေသဒဏ္ေပးတာရယ္ကုိေတာင္းဆုိခ်င္တယ္။ ေသဒဏ္ျပစ္ဒဏ္မရွိ ရင္ ဒီကိစၥက တစ္သက္လုံးၿပီးေတာ့မွာမဟုတ္ဘူး။ ေသဒဏ္ေပးတာက ျပႆနာကုိေျဖရွင္းႏုိင္မယ့္နည္း လမ္းေကာင္းလုိ႔ယုံၾကည္တယ္။ အကယ္၍အဲဒီေသဒဏ္မရွိရင္ေတာ့ တစ္ႏုိင္ငံလုံးမွာရွိတဲ့မိန္းကေလးေတြ ဘ၀က လုံး၀လုံၿခံဳမႈရွိမွာမဟုတ္ဘူး။ ေသဒဏ္ေပးမွ အားလုံးကမလုပ္ရဲမွာ။

မေနာင္းေနာင္ (ကေလးမိခင္)
ေသဒဏ္ျပစ္ဒဏ္ကအတုိင္းအတာတစ္ခုအထိ သက္ေရာက္ႏုိင္ မယ္လုိ႔ထင္ပါတယ္။ ေသဒဏ္ရွိၿပီးတကယ္ပဲက်င့္သုံးမယ္ဆုိရင္ေတာ့ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူေတြအတြက္ ႀကီးမားတဲ့အဟန္႔အတားတစ္ခုေတာ့ ျဖစ္ သြားႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အလုံးစုံပေပ်ာက္ဖုိ႔ဆုိရင္ေတာ့ တျခားအခ်က္ ေတြလည္းရွိဖုိ႔ လုိဦးမယ္ထင္ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ေသဒဏ္ျပစ္ဒဏ္ထားရွိ တာက သက္ဆိုင္ရာႏုိင္ငံအေျခအေန၊ မႈခင္းျဖစ္ပြားမႈအေျခအေနအေပၚ မူတည္မယ္လုိ႔ထင္ပါတယ္။ မႈခင္းနည္းပါးတ့ဲႏုိင္ငံမွာေတာ့ မလုိအပ္ေပ မယ့္ မႈခင္းျမင့္မားတဲ့ႏုိင္ငံအတြက္ေတာ့ လုိအပ္တယ္လုိ႔ထင္ပါတယ္။ ကုိယ့္တစ္ဦးတည္းအျမင္ေျပာရရင္ ေတာ့ ဒီမွာေတာ့ ေသဒဏ္ျပစ္ဒဏ္ရွိသင့္ေသးတယ္လုိ႔ျမင္ပါတယ္။ ေသဒဏ္ဟာျပႆနာေတြကုိ အျပည့္အ၀ေျဖရွင္းေပးႏုိင္မယ့္နည္းလမ္းလုိ႔ေတာ့မထင္မိပါဘူး။ ဘာလုိ႔လဲဆုိေတာ့ ဒီလုိမႈခင္းျဖစ္ေနရတာဟာ ပညာေရးအဆင့္အတန္း၊ ႏုိင္ငံရဲ႕ဆင္းရဲခ်မ္းသာအေျခအေန၊ ယဥ္ေက်းမႈအဆင့္အတန္း၊ ဘာသာေရးအဆုံးအမ စတာေတြနဲ႔လည္း ပတ္သက္ေနလိမ့္မယ္လုိ႔ျမင္ပါတယ္။ ဒီလုိ (သက္ငယ္မုဒိမ္း၊ လူသတ္မုဒိမ္း)မႈခင္းေတြက်ဆင္းပေပ်ာက္ဖုိ႔ဆုိရင္ ကမၻာ့ႏုိင္ငံေတြမွာ က်င့္သုံးတဲ့ဥပေဒေတြကုိလည္းေလ့လာၿပီးကုိယ့္ႏုိင္ငံနဲ႔ ကိုက္ညီတာေတြကုိ ျပ႒ာန္းက်င့္သုံးသင့္ပါတယ္။ ဒါက ကြၽမ္းက်င္သူေတြ၊ တာ၀န္ရွိသူေတြလုပ္ၾကဖုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။

ဦးေအာင္မ်ိဳးမင္း (အမႈေဆာင္ဒါ႐ုိက္တာ၊ Equality Myanmar)
ေသဒဏ္ထက္စာရင္ ေလွ်ာ့ရက္မရွိအျမင့္ဆုံးျပစ္ဒဏ္ဆုိရင္ပုိ ေကာင္းပါမယ္။ ေသဒဏ္ေပးျခင္းကုိလက္မခံသင့္ဘူး။ လူတစ္ေယာက္ ရဲ႕အသက္ကုိ တရားဥပေဒအရျဖစ္ေစ သတ္ျဖတ္ျခင္းမျပဳသင့္ဘူး၊ လူ သားျဖစ္တဲ့အတြက္ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သည့္တိုင္ေအာင္ ေသဒဏ္မေပးသင့္ ဘူးဆုိၿပီး အယူအဆေတြအားေကာင္းလာေနပါၿပီ။ တစ္ဖက္မွာၾကည့္ ေတာ့လည္း ဒီလုိသက္ငယ္မုဒိမ္းေတြက ဆုိးရြားတဲ့ျပစ္မႈ၊ ျပစ္ဒဏ္ေတြ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ျပင္းျပင္းထန္ထန္အေရးယူသင့္တယ္ဆုိတဲ့ခံစားခ်က္ ေတြကုိ နားလည္ပါတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံဟာ လက္ရွိမွာေတာ့ ICCPR မထုိးေသးဘူး။ ေနာက္ဆက္တြဲေသဒဏ္ ေပးမႈဖ်က္သိမ္းေရးစာခ်ဳပ္ကုိလည္း မထုိးေသးပါဘူး။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဆီမွာ အားနည္းတာက ေသဒဏ္ေပး သည့္တိုင္ေအာင္ ေလွ်ာ့ရက္ေတြေလွ်ာ့ေပးတာေတြရွိတယ္။ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ေတြရွိတယ္။ ဒီေတာ့ ေသဒဏ္ေပးခံရတဲ့သူေတြက ေစာေစာလြတ္လာၾကတယ္။ ျပင္းျပင္းထန္ထန္မခံၾကရဘူး။ ဒါေၾကာင့္တစ္ ဖက္ကလည္း ေသဒဏ္မေပးေပမယ့္ အျမင့္ဆုံးျပစ္ဒဏ္ေပးသင့္တယ္။ ဒါေပမဲ့ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္၊ ေလွ်ာ့ ရက္ခံစားခြင့္လုံး၀မခံစားရဘူးဆုိရင္ အဆင္ေျပမယ္ထင္တယ္။ အခုသက္ငယ္မုဒိမ္း၊လူသတ္မုဒိမ္းေတြေသ ဒဏ္ေပးေရးလႈပ္ရွားမႈေတြက ခံစားခ်က္ေတြအေျခခံၿပီးေပၚလာတာကုိ နားလည္သေဘာေပါက္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့တစ္ဖက္မွာလည္း ကုိယ္ေပးလုိက္တဲ့ျပစ္ဒဏ္ေၾကာင့္ တျခားလူအျပစ္တင္တာမခံရေအာင္သတိ ထားဖုိ႔လည္း လုိအပ္ပါတယ္။

ေဒၚခင္ေစာေ၀ (ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္၊ရခုိင္အမ်ိဳးသားပါတီ)
လူမမည္ေလးေတြကုိ ရက္ရက္စက္စက္အဲဒီလုိ(မုဒိမ္းက်င့္)လုပ္ တာေတြကိုၾကားရတာ ေတာ္ေတာ္ေလးစိတ္မေကာင္းဘူး။ ေျပာခ်င္တာ ကေတာ့ သက္ငယ္မုဒိမ္းမႈကုိလုံး၀လက္မခံႏုိင္ဘူး။ မသိနားမလည္တဲ့ ကေလးေတြေဆး႐ုံေရာက္တဲ့အထိျဖစ္ေနတာေတြကုိ ရင္နာနာန႔ဲဒီအ တိုုင္းၾကည့္ေနရတယ္။ တကယ္ဆုိရင္ ျဖစ္ေစခ်င္တာက ႏုိင္ငံျခားေတြ မွာဆုိရင္ ဥပမာေထာင္ဒဏ္ႏွစ္တစ္ရာေက်ာ္ဆုိတာမ်ိဳးခ်မွတ္တာေတြ႕ တယ္။ တျခားျပစ္ဒဏ္ေတြလည္း အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိပါတယ္။ ေလာေလာဆယ္မွာေတာ့ ေထာင္ဒဏ္အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ အထိခ်တာမ်ိဳးေတြ႕ရတယ္။ တကယ့္ကုိ ျပစ္ဒဏ္ႀကီးႀကီးေပးေစခ်င္တယ္။ ေသဒဏ္နဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ကေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ တကယ္မသတ္ေတာ့တာၾကာၿပီလုိ႔ ေျပာၾကတဲ့အတြက္ အဲဒါကုိျပန္ေလ့လာေနတယ္။ ဒါေပ မဲ့လူတိုင္းက ထင္ေနၾကတာက ေသဒဏ္ခ်မွတ္ၿပီးေတာ့ နမူနာျပလုိက္မယ္ဆုိရင္ ဒီလုိျပစ္မႈေတြနည္းနည္း ေလ်ာ့သြားမယ္ဆုိတာမ်ိဳးရွိၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း ေသဒဏ္ေပးတုိင္း ဒီမုဒိမ္းမႈေတြရပ္သြားမလားဆိုတာ ကေတာ့ စဥ္းစားစရာတစ္ခ်က္ရွိတယ္။ အခုဆုိရင္ ဒီသက္ငယ္မုဒိမ္းမႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ပညာေပးမႈေတြေတာ္ ေတာ္လုပ္လာၾကတာ ႀကိဳဆုိတယ္။

More in Interview Section