ျမစ္ဆံုေဆာက္၊ မေဆာက္ႏွင့္ အနာဂတ္လွ်ပ္စစ္ထုတ္လုပ္ျဖန္႔ျဖဴးေရး

ကမၻာ့ဘဏ္အုပ္စုထဲမွာပါ တဲ့ International Finance Corporation -IFC (ႏိုင္ငံတကာ ေငြေၾကးအဖြဲ႕အစည္း)က ေရ အားလွ်ပ္စစ္ ထုတ္လုပ္ေရးဆိုင္ ရာ မဟာဗ်ဴဟာေျမာက္ ပတ္ဝန္း က်င္ေရးရာ ဆန္းစစ္ေလ့လာျခင္း ၂ႏွစ္တာ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၿပီး ေတြ႕ရွိ ခ်က္ေတြကို ထုတ္ျပန္ခဲ့ၿပီး ျဖစ္ပါ တယ္။ ဒီအစီရင္ခံစာအရ ေရ အားလွ်ပ္စစ္ ထုတ္လုပ္မႈေၾကာင့္ လူမႈပတ္ဝန္းက်င္ ထိခိုက္ႏုိင္ ေသာ အေျခအေနျပ High, Medium&Low ဆိုၿပီး ဇုန္သံုးဇုန္ ေလ့လာေတြ႕ရွိပါတယ္။ High က ထိခိုက္နစ္နာမႈျမင့္တဲ့ ဇုန္ျဖစ္ ၿပီး က်န္တာေတြကေတာ့ အသင့္ အတင့္ႏွင့္ နည္းပါးဇုန္ေတြျဖစ္ပါ တယ္။ ေမခ၊ မလိခ ျမန္မာျပည္ ေျမာက္ဖ်ား ျမစ္ဆံုဆည္ ခုနစ္ခု ေဆာက္မယ့္ ေနရာေဒသက ထိခိုက္မႈျမင့္တဲ့ ဇုန္ထဲမွာပါၿပီး ဆည္မေဆာက္သင့္ေၾကာင္း အႀကံျပဳထားပါတယ္။ ဒီေဒသ ဟာ ဧရာဝတီျမစ္ႀကီးရဲ႕ ၄၂ ရာခိုင္ႏႈန္း ေရေပးေဝရာေဒသႀကီး ျဖစ္ၿပီး ဒီျမစ္ဝွမ္းေဒသ ထိခိုက္ တာဟာ ျမစ္ဝကြၽန္းေပၚနဲ႔ ကမ္း႐ိုး တန္းေဒသေတြကိုပါ ထိခိုက္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ျမစ္ေအာက္ပိုင္းေဒသ စိုက္ ပ်ဳိးေရးအတြက္ ေရနဲ႔ ေျမဆီၾသ ဇာႂကြယ္ဝတဲ့ ႏုန္းေျမေတြ အဓိက ပို႔ခ်ရာျဖစ္ပါတယ္။ ခ်င္းတြင္းျမစ္ က ႏုန္းပို႔ခ်မႈဟာ ေအာက္ခံဘူမိ ေက်ာက္သားနဲ႔ ေျမထုဖြဲ႕စည္းပံု အရ သဲၾကမ္းေတြ ပို႔ခ်တာျဖစ္ၿပီး အဲဒီကက်တဲ့ ႏုန္းေတြက အသံုး မဝင္ စိုက္ပ်ဳိးေျမကို ပ်က္ေစေပ မယ့္ ေမခ၊ မလိခနဲ႔ ဆက္စပ္ ကုန္းျမင့္ေဒသကလာတဲ့ ႏုန္းဟာ စိုက္ပ်ဳိးေရးအတြက္ အသက္ပါ ပဲ။ ျမစ္ဆံုေအာက္မွာရွိတဲ့ ျမစ္ လက္တက္ေတြျဖစ္တဲ့ ေရႊလီ၊ ျမစ္ငယ္၊ မူး အစရွိတာေတြက ဆည္အသီးသီး ပိတ္ထားၿပီးသား ျဖစ္လို႔ ေမခ၊ မလိခက ပိုလို႔ ေတာင္ အေရးပါပါေသးတယ္။ ေရခ်ဳိငါးမ်ဳိးစိတ္ေတြ ေပါႂကြယ္ဝ မႈဟာ ျမန္မာအတြက္သာမက ကမၻာအတြက္ပါ အေရးႀကီးပါ တယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ ငါးလုပ္ငန္း ကို မွီခိုသူ သုံးသန္းရွိၿပီး အခ်ိန္ျပည့္လုပ္ကိုင္သူ ရွစ္သိန္းရွိပါတယ္။ ဒီျမစ္ဝွမ္းေဒသ ပ်က္စီးသြားရင္ ရာစုႏွစ္ခ်ီၿပီး ျပန္လည္ေကာင္းမြန္ လာေအာင္ အခ်ိန္ယူကုစားရပါ လိမ့္မယ္။ ဒီဆံုး႐ံႈးမႈေတြဟာ သိပ္ ႀကီးလြန္းလို႔ ေရအားလွ်ပ္စစ္ ထုတ္လုပ္ျခင္းမျပဳဖို႔ အႀကံျပဳတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါဆိုရင္ လွ်ပ္စစ္ဘယ္က ရမလဲ ေမးခြန္းကိုေျဖဖို႔ IFC က ထိခိုက္ႏိုင္ေျခ အသင့္အတင့္ႏွင့္ နည္းပါးႏိုင္တဲ့ ျမစ္ဝွမ္းေဒသေတြ မွာ နည္းပညာအဆင့္ေတြတုိးျမႇင့္ ၿပီး EIA (သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိခိုက္ႏိုင္မႈစစ္တမ္း)ေသေသ ခ်ာခ်ာလုပ္ၿပီး ထုတ္လုပ္ရင္ လွ်ပ္ စစ္ဓာတ္အာ မဂၢါဝပ္ ၁၂,၀၀၀ ေလာက္ ထုတ္ႏုိင္ပါတယ္လို႔ ေထာက္ျပပါတယ္။ လက္ရွိ ျမန္မာျပည္မွာ ထုတ္လုပ္ေနတဲ့ တပ္ဆင္လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား ထုတ္လုပ္မႈဟာ မဂၢါဝပ္ ၄,၀၀၀ ေလာက္ရွိပါတယ္။ မၾကာေသး ခင္က စြမ္းအင္ႏွင့္ လွ်ပ္စစ္ဝန္ႀကီး ဌာနရဲ႕ ကာလတို စီမံခ်က္နဲ႔ ၂၀၂၂ မတိုင္မီ ထုတ္လုပ္မယ့္ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား ပမာဏ မဂၢါ ဝပ္ ၃,၀၀၀ ေက်ာ္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေနာင္ငါးႏွစ္အတြင္း စုစုေပါင္း မဂၢါဝပ္ ၇,၀၀၀ ေလာက္ျဖစ္လာမွာပါ။

အနာဂတ္လွ်ပ္စစ္ လိုအပ္ ခ်က္ကို ခန္႔မွန္းတဲ့ေနရာမွာ စီး ပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳးမႈႏႈန္း ပံုမွန္ တစ္ႏွစ္ ၈ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိတယ္လို႔ ယူဆရင္ (လက္ရွိက GDP က ၆ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ဦးသိန္းစိန္လက္ထက္ အျမင့္ဆံုး ၈ ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္) ၂၀၃၀ျပည့္ႏွစ္မွာ လွ်ပ္စစ္လိုအပ္ခ်က္က မဂၢါ ဝပ္ ၁၅,၀၀၀ ပတ္လည္ေလာက္ မွာပဲ ရွိႏိုင္တယ္လို႔ ခန္႔မွန္းပါ တယ္။ ထုိင္းႏိုင္ငံရဲ႕ ႏွစ္ ၃၀ အတြင္း အမွန္တကယ္ ဓာတ္ အားတိုးတက္သံုးစြဲမႈက တစ္ႏွစ္ မဂၢါဝပ္ ၈၀၀ေလာက္ပဲ ရွိတယ္ဆုိ တာ ေတြ႕ႏိုင္မွာမို႔ ေနာင္ ၁၂ ႏွစ္ အတြင္း စုစုေပါင္းလိုအပ္ခ်က္က ၁၅,၀၀၀ မဂၢါဝပ္ေလာက္ပဲ ရွိႏိုင္ တယ္ဆိုတာ သိပ္မမွားႏိုင္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ လက္ရွိအစီအစဥ္အရ ကို မဂၢါဝပ္ ၇,၀၀၀ ေလာက္ ၂၀၂၂ ေလာက္မွာ ထုတ္လုပ္ၿပီး ျဖစ္မွာမို႔ ၂၀၃၀ လိုအပ္ခ်က္ကို ျဖည့္ဖို႔ မဂၢါဝပ္ ၈,၀၀၀ ေလာက္ ထပ္မံတိုးခ်ဲ႕ ထုတ္လုပ္ဖို႔ပဲ လိုမွာ ပါ။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ IFC ကလုပ္ တဲ့ ေလ့လာဆန္းစစ္မႈအရ လူမႈ ပတ္ဝန္းက်င္ ထိခိုက္မႈအနည္းဆံုး အေနအထားန႔ဲ ေနာက္ထပ္ မဂၢါ ဝပ္ ၁၂,၀၀၀ ေလာက္ ထုတ္ႏုိင္ တဲ့ ဇုန္ေတြ တစ္နည္းအားျဖင့္ ျမစ္ဝွမ္းေဒသေတြ ေဖာ္ထုတ္ေပး တာဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံ လွ်ပ္စစ္ က႑ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးအတြက္ အလြန္အေရးပါ အသံုးဝင္ပါ တယ္။အစိုးရအေနနဲ႔ အခုလို ႏိုင္ငံတကာ IFC လို အဖြဲ႕အစည္းက ေထာက္ခံေပးထားတဲ့ အစီအစဥ္ အတိုင္း ဒီဇုန္ေတြမွာ ေရအားလွ်ပ္ စစ္ ထုတ္လုပ္ဖို႔ ႏိုင္ငံတကာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြကို ေကာင္း ေကာင္းႀကီး ဖိတ္ေခၚလို႔ရသြားပါ ၿပီ။ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား ထုတ္တာ ဟာ က်ိန္းေသေပါက္ အျမတ္ အစြန္းမ်ားတာမို႔ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံ လိုသူ ေပါပါတယ္။ ခုလို ေလ့လာ ဆန္းစစ္ခ်က္ ထုတ္ေပးလိုက္ ေတာ့ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြအတြက္ အားသာခ်က္သံုးခု ရေစပါတယ္။ (၁) ေရအားလွ်ပ္စစ္ တည္ ေဆာက္မႈေၾကာင့္ ႀကံဳေတြ႕ႏိုင္တဲ့ Risk ဆံုး႐ံႈးႏိုင္ေျခ နည္းသြားလို႔ ရယ္၊ (၂) ဘယ္ေနရာမွာ ဘယ္ ေလာက္ပမာဏ၊ ဘယ္ေလာက္ ၾကာၾကာ လွ်ပ္စစ္ထုတ္လုပ္ ေရာင္းခ်ႏိုင္မယ္ဆိုတဲ့ အာမခံ ခ်က္ ရရွိႏိုင္မႈရယ္၊ (၃) IFC ကမကထလုပ္တဲ့ စူးစမ္းေလ့လာ မႈျဖစ္တာေၾကာင့္ Bankability လို႔ေခၚတဲ့ ဘဏ္ေခ်းေငြရႏိုင္မႈ အခြင့္အလမ္းမ်ားတာရယ္တို႔ ေၾကာင့္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

အစိုးရအတြက္လည္း ဒီ အစီရင္ခံစာေတြ႕ရွိခ်က္က လြန္ စြာ အသံုးဝင္ပါတယ္။ လွ်ပ္စစ္ ထုတ္ႏိုင္မယ့္ေနရာေတြ ကြဲကြဲ ျပားျပား သိလာတာမို႔ ဒီေနရာေတြ က ထြက္လာမယ့္ လွ်ပ္စစ္ေတြကို ဘယ္လို သြယ္တန္းျဖန္႔ျဖဴး အသံုး ျပဳမလဲကို စနစ္တက် အစီအစဥ္ ေရးဆြဲရတာ ပိုလြယ္ကူသြားေစပါ တယ္။ ဒီလွ်ပ္စစ္ေတြကို မဟာ ဓာတ္အားလိုင္းနဲ႔ပဲ အကုန္အက် ခံ သြယ္တန္းမလား (ဒါမွမဟုတ္) Decentralized Grid ေဒသ အလိုက္ ဓာတ္အားသြယ္တန္း ျဖန္႔ျဖဴးမလား အစရွိတဲ့ နည္း ဗ်ဴ ဟာခ်လို႔ ရသြားပါတယ္။ Decentralized Grid ဆိုရင္ အစိုးရ ရင္းႏွီးစရာမလိုဘဲ ပုဂၢလိ က ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံေငြ ဘယ္လိုဖိတ္ ေခၚမလဲ၊ ဥပေဒအရ အစိုးရ လက္ဝါးႀကီးအုပ္ထားတာကို ဘယ္လိုေျဖေလွ်ာ့မလဲ စဥ္းစား ႏုိင္ပါတယ္။ နည္းပညာအရ လည္း လွ်ပ္စစ္ဆံုး႐ံႈးမႈ နည္းေစ တဲ့ High Voltage Direct Current (HVDC) လို နည္းပညာ သံုး Grid လိုင္းေတြ ဘယ္လုိထည့္ သြင္း အသံုးျပဳမလဲ ေရြးခ်ယ္လို႔ရ သြားပါတယ္။ ေရအားလွ်ပ္စစ္ ဟာ ေဝးလံေခါင္ဖ်ား တစ္ေနရာ စီမွာ တည္ေဆာက္ၾကေတာ့ အသံုးျပဳတဲ့သူေတြဆီ ဆံုး႐ံႈးမႈ နည္းနည္းနဲ႔ ျမန္ျမန္ေရာက္ဖို႔ HVDC လိုဟာ မ်ဳိးေတြလိုပါတယ္။ ဒါေတြက ေစ်းႀကီးလြန္းလို႔ အစိုးရ တတ္ႏုိင္ ပါ့မလားလို႔ စဥ္းစား စရာရွိပါတယ္။ ဖြံ႕ၿဖိဳးလာတဲ့ လွ်ပ္စစ္ နည္းပညာအနာဂတ္ကို ၾကည့္ရင္ ေတာ့ HVDC အတြက္ စတင္ရင္း ႏွီးျမႇဳပ္ႏွံတာက မမွား ပါဘူး။ Renewable Energy (ျပန္ျပည့္ ၿမဲစြမ္းအင္)ေတြျဖစ္တဲ့ Solar, Wind Energy (ေနစြမ္း အင္၊ ေလစြမ္းအင္)ေတြ တိုးခ်ဲ႕ သံုးမယ္ဆုိရင္ HVDC က ေရြး ခ်ယ္ရမယ့္ ကိစၥပါပဲ။

IFC က လုပ္ေဆာင္တဲ့ အကဲျဖတ္ ဆန္းစစ္ေလ့လာမႈမွာ လွ်ပ္စစ္ဝန္ႀကီးဌာနေရာ၊ ပတ္ ဝန္းက်င္ဌာနေရာ ပူးေပါင္းပါဝင္ တာမို႔ ဒီအစီရင္ခံစာ တင္ျပတဲ့ အတိုင္း အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္သြားၾကမွာပါ။ ေရးဆြဲ ထားတဲ့ 2014 Energy Master Plan (၂၀၁၄ စြမ္းအင္မဟာစီမံ ကိန္း) ကိုလည္း ဒီကေတြ႕ရွိခ်က္ ေတြ ထည့္သြင္းလို႔ ျပဳျပင္ေရးဆြဲ သြားမယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ဒီ အတုိင္း အေကာင္အထည္ေဖာ္ သြားႏိုင္မယ္ဆိုရင္ နတ္လူသာဓု ေခၚပါမယ္။

ဒီတစ္ခါ တ႐ုတ္ျပည္က မိတ္ေဆြေတြ ေတြ႕တဲ့အခါ စီးပြား ေရးအတြက္ ဒီေလာက္အေရးႀကီး တဲ့ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားထုတ္လုပ္ ဖို႔ ငါတို႔ လာရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံတာ မင္းတို႔ျမန္မာေတြက ဘာလို႔ ခါး ခါးသီးသီး ျငင္းဆန္ရတာလဲလို႔ ေမးရင္ ျမစ္ဆံုမလုပ္လည္း မီး ရႏိုင္မယ့္နည္းေတြ ရွိလို႔ပါလို႔ ယဥ္ယဥ္ေက်းေက်းပဲ ေျဖလိုက္ပါ မယ္။ ျမစ္ဆံုလုပ္မွ လူမႈပတ္ဝန္း က်င္ ဆံုး႐ံႈးမႈေတြမ်ားၿပီး တ႐ုတ္နဲ႔ ျမန္မာ အိမ္နီးနားခ်င္း ဆက္ဆံ ေရးေတြ ပ်က္ျပားမွာ မလိုလားလို႔ အနာျပည္မတည္ခင္မွာဘဲ အနာ ကိုလွီးထုတ္လိုက္ရတာပါကြာလို႔ ရွင္းျပလိုက္ပါမယ္။

ကိုင္း...ျမစ္ဆံုေလာ္ဘီေတြ ေရ လွ်ပ္စစ္ရမွ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ မယ္ဆိုၿပီး ေၾကာ္ျငာထုိး မဲဆြယ္၊ ျပည္သူ ေထာက္ခံမဲရေအာင္ လုပ္တဲ့နည္း အလုပ္မျဖစ္ေလာက္ ေတာ့ဘူး။ Communication Strategy ေလးေျပာင္းဖို႔ ငွားထား တဲ့ အေမရိကန္ PR Firm (လူထု ဆက္ဆံေရး အႀကံေပးကုမၸဏီ)ကို ေျပာလိုက္ပါဦးကြာ။ အေမရိ ကန္ေတြ ေတာင္းသမွ်ေငြေပးေန မယ့္အစား ႐ိုး႐ိုးသားသား အမွန္ တကယ္ ကုန္က်စရိတ္ ျပဳစုထား ၿပီး ျပန္ရရပါလို၏လို႔ပဲ ဆု ေတာင္းပါ။

(ေဖာ္ျပပါ ေဆာင္းပါးသည္ စာေရး

သူ၏ အာေဘာ္သာျဖစ္ပါသည္)

Top News