ဆီးရီးယားႏုိင္ငံရွိ လူသတ္ကြင္း

ေလေၾကာင္းတိုက္ခိုက္မႈမ်ားျဖစ္ပြားၿပီးေနာက္ ပ်က္စီးေနေသာ အေဆာက္အအံုမ်ားႏွင့္ ရွင္းလင္းေရးေဆာင္ရြက္ေနသူမ်ားကို ေတြ႕ရစဥ္ MOHAMMED BADRA / EPA

ဆီးရီးယားႏုိင္ငံမွ သူပုန္မ်ားထိန္း ခ်ဳပ္ထားေသာ အေရွ႕ေဂၚတာတြင္ ဆီးရီးယားအစိုးရတပ္ဖြဲ႕မ်ား၏ ေလးရက္ၾကာ လက္နက္ႀကီးမ်ား ျဖင့္ ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈမ်ားအ တြင္း အရပ္သား ၃၀၀ ေက်ာ္ ေသဆံုးခဲ့သည္ဟု သတင္းမ်ားက ေဖာ္ျပသည္။


ခန္႔မွန္းေျခ လူေလးသိန္း နီးပါး ေနထိုင္ေသာ ယင္းေဒသ သည္ ၂၀၁၃ မွစ၍ အစိုးရတပ္ႏွင့္ ၎တို႔ကို ေထာက္ခံေသာ တပ္ဖြဲ႕မ်ား၏ ဝိုင္းရံပိတ္ဆုိ႔မႈ ခံထားရ ေသာ ေဒသျဖစ္သည္။ ဒမတ္စကတ္ၿမိဳ႕အနီးမွ ေနာက္ဆံုးသူပုန္ အမာခံနယ္ေျမကို မၾကာမီထိုးစစ္ႀကီးတစ္ရပ္ ဆင္ႏႊဲေတာ့မည္ဟု အစိုးရေထာက္ခံေသာ မီဒီယာမ်ား က ေဖာ္ျပေနသည္။

ေလေၾကာင္းႏွင့္ လက္နက္ ႀကီးမ်ားျဖင့္ ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈ တရစပ္ျဖစ္ေပၚေနသျဖင့္ ယင္း ေဒသမွ အရပ္သားမ်ား အထူး သျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားႏွင့္ ကေလး ငယ္မ်ားသည္ ေျမေအာက္ ကတုတ္က်င္း၊ ဗံုးခိုက်င္းမ်ားတြင္ အကာအကြယ္ယူေနရၿပီး အမ်ား အားျဖင့္ အစာေရစာျပတ္လပ္မႈ ႏွင့္ မသန္႔ရွင္းမႈမ်ား ႀကံဳေနရ သည္။

‘‘အေပၚက တစ္စိတ္တစ္ပိုင္း ပ်က္စီးေနတဲ့ ေနအိမ္တစ္လံုးရဲ႕ ေျမတိုက္ခန္းထဲမွာ ကြၽန္မတို႔ေန တယ္’’ ဟု ကေလးသံုးေယာက္ မိခင္ (၂၈)ႏွစ္အရြယ္ေက်ာင္းသူ အာရွာက ေျပာျပသည္။ သူ၏ ခင္ ပြန္းသည္သည္ အလုပ္သြားရင္း တိုက္ခုိက္မႈႏွင့္ ႀကံဳေတြ႕ကာ ေသဆံုးသြားခဲ့သည္။ ‘‘ကြၽန္မ သမီးေလး ေနမေကာင္းဘူး။ သူ ေၾကာက္လြန္းလို႔ ေခါင္းကဆံပင္ ေတြ ကြၽတ္က်လာတယ္’’ဟု အာရွာက ေျပာျပသည္။

ေဂၚတာေဒသသည္ ဒမတ္ စကတ္ၿမိဳ႕၏ အေရွ႕၊ ေတာင္ႏွင့္ အေနာက္ဘက္တြင္ရွိေသာ စိုက္ ပ်ိဳးေရး အဓိကလုပ္ကိုင္သည့္ ေဒသကို ေခၚေဝၚေသာ နာမည္ ျဖစ္ၿပီး ၿမိဳ႕ေတာ္၏ ဆင္ေျခဖံုးႏွင့္ အတူ ဆက္စပ္ၿမိဳ႕နယ္ႏွင့္ ေက်း ရြာမ်ား ပါဝင္သည္။

ေဂၚတာေဒသတြင္ ေနထိုင္ သူမ်ားသည္ ၂၀၁၁ က သမၼတ ဘာရွာအယ္လ္အာဆတ္ကို ဆန္႔ က်င္ေသာ ဒီမိုကေရစီလုိလား သည္ ဆူပူအံုႂကြမႈတြင္ ၿငိမ္းခ်မ္း စြာ ပါဝင္ခဲ့သူမ်ားျဖစ္ၿပီး ဆူပူအံုႂကြ မႈက ျပည္တြင္းစစ္အျဖစ္ ေျပာင္းလဲခ်ိန္တြင္ သူပုန္အမာခံေဒသျဖစ္ လာခဲ့သည္။

၂၀၁၂ တြင္ အစိုးရတပ္ဖြဲ႕ မ်ားက ေဂၚတာေဒသတခ်ိဳ႕ကို စတင္ဝိုင္းထားခဲ့သည္။ ၂၀၁၃ တြင္ အစိုးရတပ္ဖြဲ႕မ်ားသည္ ဆာ ရင္အဆိပ္ျဖည့္ထားေသာ ဒံုးက်ည္မ်ားကို သူပုန္မ်ား ထိန္းခ်ဳပ္ထား ရာ ေနရာအမ်ားအျပားသို႔ ပစ္ လႊတ္ခဲ့ၿပီး လူေပါင္းရာႏွင့္ခ်ီ၍ ေသဆံုးေစခဲ့သည္ဟု အေနာက္ ႏုိင္ငံမ်ားက စြပ္စြဲသည္။ သို႔ေသာ္ ယင္းကို မစၥတာအာဆတ္က ျငင္းဆုိၿပီး သူပုန္မ်ားကို အျပစ္တင္ခဲ့ သည္။

လြန္ခဲ့ေသာ သံုးႏွစ္အတြင္း သမၼတ အာဆတ္ႏွင့္ ၎၏ မဟာမိတ္မ်ားျဖစ္ေသာ ႐ုရွားႏွင့္ အီရန္က စစ္ပြဲတြင္ အသာစီးရလာခဲ့ သည္ႏွင့္အမွ် ၎တုိ႔က ေဂၚတာ ေဒသကို ျပန္လည္ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ ပို၍ စိတ္အားထက္သန္လာခဲ့ၿပီး ဝိုင္းရံပိတ္ဆုိ႔မႈမ်ားကို ပို၍တင္း က်ပ္ကာ လူသားခ်င္း စာနာ ေထာက္ထားမႈ အကူအညီေပး ျခင္းမ်ားကို ကန္႔သတ္ခဲ့သည္။ ဗံုးႀကဲတိုက္ခိုက္မႈမ်ားကို ပို၍ တိုးျမႇင့္သည္။

အစာအငတ္ထားၿပီး လက္ နက္ခ်ေစေရး နည္းဗ်ဴဟာကို ကုလသမဂၢက ႐ႈတ္ခ်ေျပာဆုိခဲ့ ေသာ္လည္း ဆီးရီးယားအစိုးရက ယင္းဗ်ဴဟာကို ဆက္လက္က်င့္ သံုးေနသည္။ ၂၀၁၆ ေႏွာင္းပိုင္း တြင္ အေနာက္ေဂၚတာေဒသမွ သူပုန္မ်ား ေနာက္ဆံုးထိန္းခ်ဳပ္ ထားသည့္ ၿမိဳ႕နယ္မ်ား အ႐ႈံးေပး သြားခဲ့ေသာ္လည္း အေရွ႕ေဂၚတာေဒသက ဆက္လက္ေထာက္ ခံေနသည္။

အေရွ႕ေဂၚတာေဒသႏွင့္ အ နီးအနားအစိုးရ ထိန္းခ်ဳပ္ထား ေသာ ခ႐ိုင္ေဒသမ်ားကို တရား မဝင္ဆက္သြယ္ထားေသာ လိုဏ္ ေခါင္းမ်ားမွတစ္ဆင့္ ထိုေဒသမ်ား တြင္ လူမ်ားလိုအပ္ေသာ အစာေရ စာမ်ား ရရွိေနခဲ့သည္။ ထို႔အျပင္ အစိုးရတပ္ဖြဲ႕မ်ားႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္ လုပ္ေဆာင္ေသာ ကုန္သည္မ်ားမွ တစ္ဆင့္ စားေသာက္စရာမ်ား ရရွိ ေနခဲ့သည္။

ၿပီးခဲ့သည့္ႏွစ္က အစိုးရက လိုဏ္ေခါင္းမ်ားကို ပိတ္ပစ္ၿပီး ကုန္သည္မ်ား ဝင္ထြက္မႈကို ကန္႔သတ္ခဲ့သည္။ စက္တင္ဘာမွ ႏိုဝင္ဘာလကုန္အထိ မည္သည့္ကုန္တင္ ကားကိုမွ် အေရွ႕ေဂၚတာေဒသသုိ႔ ဝင္ထြက္ခြင့္မျပဳခဲ့ေပ။

ဒီဇင္ဘာတြင္ ကုန္ပစၥည္း ေပးပို႔မႈ အကန္႔အသတ္ျဖင့္ ျပန္ လည္ခြင့္ျပဳခဲ့ေသာ္လည္း ကန္႔ သတ္မႈမ်ားေၾကာင့္ စားနပ္ရိကၡာ ရွားပါးကာ ေဈးႏႈန္းမ်ား အလြန္ ျမင့္မားၿပီး စားနပ္ရိကၡာျပတ္လပ္ မႈႏွင့္အတူ လူေသဆံုးမႈ ျဖစ္ေပၚခဲ့ ေၾကာင္း သတင္းမ်ား ထြက္ေပၚခဲ့ သည္။

ဒီဇင္ဘာႏွင့္ ဇန္နဝါရီတြင္ လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထား ေရးအဖြဲ႕မ်ားက စားနပ္ရိကၡာႏွင့္ ေဆးဝါးမ်ား ေပးပို႔မႈကို အစိုးရက တားဆီးခဲ့သည္။ ေဖေဖာ္ဝါရီ လလယ္တြင္ နာရွာကီယာၿမိဳ႕သို႔ လူ ၇,၂၀၀ အတြက္ အေထာက္ အပံ့မ်ား သယ္ေဆာင္သြားေသာ ယာဥ္တန္းကို ခြင့္ျပဳခဲ့သည္။

‘‘တခ်ိဳ႕ကုန္သည္ေတြ ရွိပါ တယ္။ အဲဒီကုန္သည္ေတြက ဂ်ံဳ၊ ဆန္နဲ႔ သၾကားေတြလာၾကတာေတြ ရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ အခုေတာ့ အဲဒီ လူေတြကိုလည္း အေရွ႕ေဂၚတာ ကို ဝင္ထြက္ခြင့္မျပဳေတာ့ဘူး’’ဟု ကေလးငယ္ႏွစ္ဦး၏ ဖခင္ အသက္(၂၉)ႏွစ္အရြယ္ ဘြဲ႕ရ မူအက္က ေျပာျပသည္။

ယေန႔ဆိုလွ်င္ အေရွ႕ေဂၚ တာတြင္ ေပါင္မုန္႔တစ္လံုးတန္ဖိုး သည္ အျခားေနရာမ်ားမွာထက္ ၂၂ ဆေဈးႀကီးေနသည္။ အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့မႈမွာလည္း ယခင္က မျဖစ္ဖူးေသာ ပမာဏအထိ ေရာက္ရွိေနသည္။ အသက္ (၅) ႏွစ္ေအာက္ ကေလးငယ္ ၁၂ ရာခုိင္ႏႈန္းခန္႔ သည္ အာဟာရအလြန္ခ်ိဳ႕တဲ့ေန သည္။

အစာေရစာမရရွိသျဖင့္ ယင္းေဒသမွ လူမ်ားသည္ ရက္ေပါင္း မ်ားစြာ အစာမစားဘဲ ေနၾကရ သည္။ သုိ႔မဟုတ္ အနည္းအက်ဥ္း သာ စား၍ အသက္ဆက္ေနကာ အခ်ိဳ႕ကလည္း စားသံုး၍မရေသာ အသီးအရြက္မ်ားကို စားသံုးေန သည္ဟု လူသားခ်င္း စာနာ ေထာက္ထားမႈ သတင္းမ်ားရရွိရန္ ယင္းေဒသမွ လူမ်ားႏွင့္ ဆက္ သြယ္ထားေသာ Reach Initiative အဖြဲ႕၏ အဆုိအရ သိရသည္။ 

‘‘ကြၽန္ေတာ့္ရဲ႕ (၃)ႏွစ္အရြယ္ သားအတြက္ ေပါင္မုန္႔ဖုတ္တယ္။ ကြၽန္ေတာ့္ရဲ႕ ႏို႔စို႔အရြယ္သမီးအ တြက္ ႏြားတစ္ေကာင္ရွာထား တယ္’’ဟု မူအက္က ေျပာၾကားၿပီး ၎သည္ ပညာတတ္တစ္ဦးျဖစ္၍ ေငြေၾကးရွာေဖြႏုိင္ေသာ္လည္း အျခားမိသားစုမ်ားမွာ ထိုသို႔ မလုပ္ေဆာင္ႏိုင္ဟု မူအက္က ဆက္ လက္ေျပာသည္။

အာရွာသည္ အလုပ္အကိုင္ မရွိဘဲ သူအျပင္ထြက္မရွာႏုိင္ ေသာေန႔ဆိုလွ်င္ စားစရာလည္း မဝယ္ႏုိင္ေပ။ သူ၏ အေဖႏွင့္ အစ္ကိုလည္း ေသဆံုးခဲ့ၿပီျဖစ္ သည္။ ‘‘မိဘမဲ့ ကေလးေတြကို ကူညီေနတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုက ေန ကြၽန္မကေလးေတြအတြက္ ေထာက္ပံ့ေၾကးရတယ္။ ဒါေပမဲ့ မေလာက္ဘူး’’ဟု အာရွာက ေျပာ ျပသည္။

အေရွ႕ေဂၚတာေဒသတြင္ အစိုးရ၏ ဝိုင္းရံပိတ္ဆို႔မႈႏွင့္ ဗံုးႀကဲ တိုက္ခိုက္မႈမ်ားေၾကာင့္ က်န္းမာ ေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈရယူရန္ အလြန္ခက္ခဲလာခဲ့သည္။ ၿပီးခဲ့သည့္လ အထိ က်န္းမာေရးဌာန ၂၉ ခု ဖြင့္ လွစ္ထားဆဲျဖစ္ေသာ္လည္း ယခု လအတြင္း အစိုးရ၏ တိုက္ခိုက္မႈမ်ား ျဖစ္ေပၚခဲ့ၿပီးေနာက္ က်န္းမာေရးဌာန ၁၄ ခုကို ပိတ္သိမ္းခဲ့ သည္။ က်န္းမာေရးလုပ္သားႏွင့္ အကူအညီေပးသူ ၁၀ ဦး ေသဆံုးၿပီး ၂၀ ေက်ာ္ ဒဏ္ရာရရွိခဲ့သည္။

အေျခအေန ဆုိးရြားလြန္းေန သျဖင့္ အေရွ႕ေဂၚတာမွ ဆရာဝန္ မ်ားသည္ အေရးေပၚအေျခအေန ကုသမႈမ်ားသာ လုပ္ေပးေနသည္ ဟု ယင္းေဒသမွ ေဆး႐ံုမ်ားတြင္ လုပ္ကိုင္ေနေသာ ေဆးကုသေရး ႏွင့္ ကယ္ဆယ္ေရးအဖြဲ႕ (UOSSM) မွ ေဒါက္တာအာမက္ ဂ်စ္က ေျပာျပသည္။ အရက္ျပန္၊ ပိုးသတ္ေဆး၊ ေသြးထည့္ေသာ အိတ္၊ ပတ္တီးက အစလိုအပ္ ေသာ ပစၥည္းပစၥယမ်ားလည္း အလြန္ရွားပါးေနသည္။ ေရာဂါ ေဝဒနာျပင္းထန္ၿပီး ဒဏ္ရာမ်ား ရရွိထားေသာ လူနာ ရာႏွင့္ခ်ီရွိေန ၿပီး အေရးတႀကီးကယ္ဆယ္ေရး လုပ္ကာ ေဘးကင္းရာသို႔ ေျပာင္း ေရႊ႕ေပးရန္ လိုအပ္ေနသည္။

ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး ဆုိင္ရာ မဟာမင္းႀကီး ဇိုက္ရာ အက္ အယ္လ္ဟူစိန္ကလည္း အ ေရွ႕ေဂၚတာေဒသမွ ေၾကာက္မက္ ဖြယ္ရာ အလံုးစံုဖ်က္ဆီးမႈႀကီး ရပ္ တန္႔ေရး ႏုိင္ငံတကာက အပတ္ တကုတ္ႀကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္ေရး တိုက္တြန္းေျပာၾကားခဲ့သည္။ ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ အန္တိုနီယိုဂူတာရက္စ္က ယင္း ေဒသမွ တုိက္ခိုက္မႈမ်ားကို ခ်က္ ခ်င္းရပ္တန္႔ေရးႏွင့္ လူသားခ်င္း စာနာေထာက္ထားမႈ အကူအညီ မ်ား ေပးပို႔ေရး တိုက္တြန္းေျပာ ၾကားသည္။

ဆီးရီးယားအစိုးရႏွင့္ ၎၏ မဟာမိတ္မ်ားကမူ အရပ္သားမ်ား အား တိုက္ခိုက္သည္ဆုိျခင္းကို ျငင္းဆုိထားၿပီး လူသားခ်င္းစာနာ ေထာက္ထားမႈအတြက္ အပစ္အ ခတ္ရပ္စဲေရးကို ပယ္ခ်ထား သည္။ မိမိတို႔အေနျဖင့္ အေရွ႕ ေဂၚတာေဒသကို အၾကမ္းဖက္ သမားမ်ား၏ လက္မွ လြတ္ေျမာက္ေအာင္ ႀကိဳးစားေနျခင္းျဖစ္သည္ ဟု ေျပာၾကားသည္။

ယင္းမွေန၍ ၂၀၁၆ က အ လက္ပိုၿမိဳ႕အေရွ႕ပိုင္း၌ ျဖစ္ပြားခဲ့ သလို တစ္ဖက္က အညံ့ခံခ်ိန္အ ထိ သူပုန္မ်ားႏွင့္ အရပ္သားမ်ား အေပၚ ဗံုးႀကဲတိုက္ခိုက္မႈမ်ား ဆက္လက္ျဖစ္ေပၚေနမည္ဆုိ ေသာ စိုးရိမ္မႈမ်ား ထြက္ေပၚေန သည္။

‘‘ကြၽန္မတို႔ ဒီမွာ ဘယ္လိုမွ မခံစားႏိုင္ေတာ့လို႔ အေရွ႕ေဂၚတာ ေဒသက ထြက္ခြာႏိုင္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္ လင့္ပါတယ္။ ကြၽန္မရဲ႕ကေလး ေတြ ေပ်ာ္ရႊင္ေဆာ့ကစားေနတာ ကို ေတြ႕ခ်င္ပါတယ္။ အခုလို ေၾကာက္ရြံ႕ဝမ္းနည္းေနတာ မလို ခ်င္ပါဘူး’’ဟု မစၥစ္အာရွာက ေျပာသည္။

မစၥတာမူအက္ကလည္း လြန္ခဲ့ေသာ ငါးႏွစ္က အစိုးရ၏ ဝိုင္းရံ မႈမွ လြတ္ေျမာက္ရန္ ႀကိဳးစားခဲ့ ေသာ္လည္း မေအာင္ျမင္ခဲ့ဟု ေျပာၾကားၿပီး ‘‘ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ႏုိင္ငံ ကို ၿငိမ္းခ်မ္းေစခ်င္ပါတယ္။ ကေလးေတြကို ဂုဏ္သိကၡာရွိရွိ ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ခ်င္တယ္။ သူတုိ႔ ေတြကို ၿငိမ္းခ်မ္းတဲ့ေနရာမွာ ေန ေစခ်င္တယ္၊ ကြၽန္ေတာ္ ကေလးေတြအတြက္ လံုၿခံဳမႈလိုခ်င္တယ္’’ ဟု ေျပာျပသည္။

—Ref: BBC