သုညေန႔ႏွင့္ တစ္မနက္အသက္ရွင္ဖုိ႔ရာ

အင္းႀကီးေက်းရြာ သဲေခ်ာင္းရွိ လက္ယက္တြင္းတစ္တြင္းမွ ေရခပ္ေနသူမ်ားကို ေတြ႕ရစဥ္ ဓာတ္ပံု − ညီညီေဇာ္
(တစ္)


ေႏြေရာက္ၿပီ။


ျပတင္းေပါက္မွ လွမ္းၾကည့္ လုိက္သည့္အခါ သစ္ပင္သစ္ကုိင္း တခ်ိဳ႕ ႐ုိးတံၿပိဳင္းၿပိဳင္းျဖစ္ေနသည့္ ျမင္ကြင္းက မ်က္လုံးထဲသုိ႔၀င္လာ သည္။ ေႏြရက္ထဲတြင္ ခရီးႏွင္မိ ျပန္ေတာ့ အအက္အက္ အကြဲကြဲ ျဖစ္ေနသည့္ေျမသားနီနီရဲရဲႀကီး မ်ား၊ ဖုန္တေထာင္းေထာင္းထ ေနသည့္ လမ္းမ်ားက ေနရာတိုင္း လုိလုိက ဆီးႀကိဳ၍ေနပါသည္။ ယာခ႐ုိးဆီက ေရႊခ်ိဳးကူသံကုိ ၾကားၾကရၿပီ။ သုတ္ေလအေႏွာ၌ ဥေရႊဩ၏တြန္သံကုိလည္း ေၾက ကြဲစရာနားဆင္ၾကရၿပီ။

သည္ရက္မ်ားအတြင္း၌ ေမး ခြန္းကေလးတစ္ခုေမးခ်င္ပါ၏။ တစ္လီတာ (Litre) ေရသန္႔ဘူး  ၁၀ ဘူးေပးလွ်င္ ထုိေရျဖင့္ႏွစ္ ဆယ့္ေလးနာရီအတြင္း ေလာက္င ေအာင္သုံးစြဲႏုိင္ပါ့မလားဟူသည့္ ေမးခြန္း။ ထုိေရသန္႔ဘူး ၁၀ ဘူးက ေသာက္တာ၊ ခ်ိဳးတာ၊ မ်က္ႏွာ သစ္တာ၊ သြားတိုက္တာ၊ ေလွ်ာ္ တာ၊ ဖြပ္တာ၊ လက္ေဆးတာ၊ အိမ္သာသံုးတာအကုန္လုံးအ တြက္ ေပးျခင္းျဖစ္ပါသတဲ့။ ေလာက္ငေအာင္ သုံးစြဲႏုိင္ၾကပါ စ။

ေလာက္ခ်င္ေလာက္၊ မ ေလာက္ခ်င္ေန လူတစ္ဦးလွ်င္ ေရသန္႔ဘူး ၁၀ ဘူးစာသာယူၾက ေစဟူ၍ အမွန္တကယ္က်င့္သုံးခဲ့ ရဖူးသည့္ႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံရွိခဲ့ဖူးပါ သည္။ အာဖရိကတိုက္အတြင္းမွ ကင္ညာ(Kenya)ႏုိင္ငံပဲျဖစ္ပါ သည္။

ဪ... လွ်ံက်ခ်င္သည့္ေန ရာမွာ အတားအဆီးမဲ့လွ်ံက်ခ်င္ က်ေနႏုိင္ေပမယ့္ ခန္းၿပီ၊ ေျခာက္ ၿပီဆုိသည့္ေနရာေတြမွာက်ျပန္ ေတာ့ ေရၾကည္တစ္ေပါက္ ေလာက္ရဖုိ႔က ခက္ခဲလုိက္တာ။

 

(ႏွစ္)


ယခုႏွစ္ထဲ၌ ရင္ထဲသို႔လာ ႐ုိက္ခတ္သည့္စကားတစ္လုံးက Day Zero တဲ့။ အနက္အဓိပၸာယ္ ႀကီးက ေခ်ာက္ေခ်ာက္ခ်ားခ်ားႏုိင္ လိုက္တာ။ ကေမၻာဒီးယားကုိ ခမာ နီတို႔စုိးမုိးစဥ္က ၁၉၇၅ ခုႏွစ္ကုိ Year Zero ဟူ၍ကင္ပြန္းတပ္ၿပီး လူသတ္ပြဲႀကီးမ်ား ဆင္ႏႊဲခဲ့ၾကဖူး ေလရာ ယခု Day Zero ဟုဆုိျပန္ သျဖင့္ ဘာမ်ားျဖစ္ျပန္ပါလိမ့္ဟူ ေသာ အေတြးျဖင့္ကမၻာကုိ လွမ္း ေမွ်ာ္ၾကည့္မိပါသည္။

ဪ...ေရျပႆနာပဲကုိး။

ယခု ျပႆနာကေတာ့ ေတာင္အာဖရိကႏုိင္ငံ၏ ျပႆ နာ။ ၿမိဳ႕ေတာ္ကိပ္ေတာင္း (Cape Town)၏ျပႆနာ။ Cape Town Water Crisis, Cape Town Water Problem စသည္စသည္ ျဖင့္ ကိပ္ေတာင္းေရ အက်ပ္အ တည္း၊ ကိပ္ေတာင္းေရျပႆနာ ဟုဆုိကာ ပြက္ပြက္ညံေနသည့္ ကိစၥ။

လူဦးေရေလးသန္းရွိေသာ ကိပ္ေတာင္းၿမိဳ႕၌ ေရျပတ္လပ္မႈ မ်ားစတင္ႀကံဳေတြ႕လာခဲ့ရၿပီျဖစ္ ရာ လူတစ္ဦးလွ်င္ေရ ၂၅ လီတာ ႏႈန္းသာအတိုင္းအတာအတိအက် ျဖင့္ ေပးေ၀ေတာ့မည္ျဖစ္ေၾကာင္း သတင္းထုတ္ျပန္လာခဲ့ၿပီျဖစ္ေလ ရာ ေရသန္႔ဘူး ၂၅ ဘူးစာေရပမာ ဏျဖင့္ တစ္ရက္တာကုိ ေလာက္င ေအာင္ျဖတ္သန္းၾကေပေတာ့။ ကြၽန္ေတာ့္စိတ္ထင္တစ္ရက္ကုိ ေရႏွစ္ႀကိမ္ခ်ိဳးလုိ႔ေတာ့ျဖင့္ရမည္ မထင္ပါေလေတာ့။ မ်က္ႏွာသုံး ေလးခါသစ္၊ သြားသုံးေလးခါ တိုက္၊ လက္ခဏခဏေဆး၊ အိမ္ သာအလီလီ၀င္ဆုိသည့္ အမူအ က်င့္ေတြဆီက လြတ္ေအာင္ေျပး ၾကေပေတာ့။

ေတာင္အာဖရိကႏုိင္ငံကိပ္ ေတာင္းက ယခုႏွစ္ ၂၀၁၈ ၏ ဇူ လုိင္လ ၉ ရက္ေန႔ကုိ Day Zero ဟုသတ္မွတ္ထားပါသည္။ သုည ေန႔။ ကိပ္ေတာင္း၌ ေရေပးေ၀မႈ အားလုံးတစ္ရက္တိတိရပ္ဆိုင္း ပစ္လုိက္မည့္ေန႔အျဖစ္ တပ္လွန္႔ ႏႈိးေဆာ္ထားပါသည္။ ေရသယံဇာ တ၊ ေရအရင္းအျမစ္ကို ေစာင့္ ေရွာက္ထိန္းသိမ္းျခင္းအထိမ္းအ မွတ္။ ဒါကျဖင့္ က်က္သေရရွိသည့္ လႈပ္ရွားမႈ။

 

(သုံး)


မၾကာမီက ဖတ္႐ႈခဲ့ရသည့္ ေခတ္ၿပိဳင္သတင္းတစ္ပုဒ္ထဲ၌ ကမၻာ့ထိပ္တန္းေရသန္႔ဘူးမ်ား တြင္ပင္ ပလတ္စတစ္အမႈန္မ်ား ပါ၀င္ေနေၾကာင္း နယူးေယာက္ ႏွင့္ East Anglia တကၠသုိလ္သုေတ သနပညာရွင္တို႔က ထုတ္ေဖာ္  လုိက္ၾကေပရာ ေရသန္႔ေသာက္ သူတို႔ တုန္လႈပ္သြားပါသည္။

ဘရာဇီး၊ တ႐ုတ္၊ အိႏၵိယ၊ ကင္ညာ၊ အင္ဒုိနီးရွား၊ လက္ဘ ႏြန္၊ မကၠဆီကုိ၊ ထုိင္း၊ အေမရိ ကန္ႏုိင္ငံတို႔မွ ေရသန္႔ဘူးနမူနာ ၂၅၀ ကုိယူကာ စစ္ေဆးလုိက္ျခင္း တဲ့။ တံဆိပ္ကအစုံ။ Aqua, Evian, Dasani, Aquafina, San Pellegrino, Nestle pure life စသည္စသည္။ ေရသန္႔ဘူး ၁၀၀ မွာ ၉၃ ဘူးက ပလတ္စတစ္အမႈန္ ေတြပါေနေလသတဲ့။ ဘူးအဖုံး လုပ္ရာ၌ ပါ၀င္သည့္ PET ပလတ္ စတစ္၊ ႏုိင္လြန္ႏွင့္ ေပၚလီပ႐ုိပုိုင္ လင္းအမႈန္႔မ်ားေရထဲ၌ ပါ၀င္ေန ေလရာ ကင္ဆာႏွင့္ေအာ္တစ္ဇင္ ကဲ့သုိ႔ေသာ ေရာဂါမ်ားျဖစ္ပြားရန္ အဆင္သင့္ဟု ဆုိလုိက္သျဖင့္ လူ တို႔မည္သည့္ေရကုိ ယုံစားၿပီး ေသာက္ရမွန္းမသိျဖစ္ကုန္ၾကပါ သည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္းမွာက လည္း ထုိနည္းႏွင္ႏွင္ပဲျဖစ္ပါ သည္။ ေရခ်မ္းစင္ကေလးမ်ားကုိ သံသယ၀င္ကာ ေရသန္႔ဘူးေခတ္ ထဲသုိ႔ ဒေရာေသာပါး၀င္ခဲ့သူျမန္ မာတို႔ေန႔စဥ္ထုတ္သတင္းစာမ်ား ထဲ၌ မေသာက္သင့္သည့္ေရသန္႔ ဘူးမ်ားအျဖစ္ သက္ဆိုင္ရာတာ ၀န္ရွိစစ္ေဆးေရးအရာရွိမ်ားက မၾကာခဏထုတ္ျပန္ေပးေနခဲ့ေလ ရာ ကုိယ္ေသာက္ေနသည့္ေရသန္႔ တံဆိပ္မ်ား မည္သည့္ေန႔၌ပါလာ ေလမလဲဟူသည့္ ေသာကျဖင့္ မ်က္ႏွာႀကီး႐ႈံ႕မဲ့ကာ မ်ိဳခ်ေနရ သည့္အျဖစ္က ေတာ္ေတာ့ကုိ စိတ္ညစ္ဖုိ႔ေကာင္းပါသည္။

ေရ...ေရ....ေရ။

ကမၻာ့ေရထု ၁ ဒသမ ၄ ဘီ လီယံကုဗကီလုိမီတာ၌ ေရခ်ိဳက ၂ ဒသမ ၅ ရာခုိုင္ႏႈန္းသာရွိပါ သည္။ ေရတစ္ပိႆာ၌ ႏွစ္က်ပ္ သားေက်ာ္ေက်ာ္သာ ေသာက္၍ရ သည့္သေဘာ။ ထုိႏွစ္က်ပ္သားထဲ မွာကလည္း ၃၀ ရာခုိင္ႏႈန္းသာ လူေတြက လက္လွမ္းမီသည့္ ေခ်ာင္းေျမာင္းအင္းအုိင္မ်ားအ တြင္းမွာရွိၿပီး ၇၀ ရာခုိင္ႏႈန္းက ေရ ခဲျပင္ႀကီးတို႔ရွိရာဆီမွာ။

စင္ကာပူသုိ႔ေရာက္စဥ္က မေလးရွားႏုိင္ငံဘက္မွ သြယ္ယူ ထားသည့္ေရပုိက္လုိင္းႀကီးမ်ား ကုိ ေတြ႕ဖူးပါသည္။ တစ္ႏုိင္ငံလုံး ေသာက္စရာေရမရွိသျဖင့္ မေလး ရွားမွ ေသာက္ေရတင္သြင္းရသည့္ ျမင္ကြင္း။ ထုိ႔ေနာက္ စင္ကာပူ သည္ အင္ဒုိနီးရွားကပါ ေသာက္ သုံးေရကုိထပ္၍ သြယ္ယူလုိက္ပါ သည္။ မေလးရွားဘက္က ေရကုိ လက္နက္သဖြယ္ကုိင္တြယ္အသုံး ခ်လာခဲ့ေသာ္ဟူသည့္ႀကိဳတင္ပူ ပန္မႈ။

ေရသည္ ႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံ၏ အသက္ေသြးေၾကာတစ္ခု။

 

(ေလး)


ဆရာေဇာ္ဂ်ီက သူ၏ ‘တို႔ တိုင္းျပည္’ ကဗ်ာထဲ၌....

 ‘‘တို႔ရြာ တို႔ေျမ၊ တို႔ရြာေျမ၀ယ္

 ေရခ်ိဳေသာက္ရန္၊ ျမစ္ေခ်ာင္း

 ကန္ႏွင့္ သီးႏွံခ်ိဳပ်ား၊ မ်ား 

 လည္းမ်ား၏’’

စသည္ျဖင့္ ဖြဲ႕ဖူးပါသည္။ ျမန္မာျပည္၌ ေသာက္စရာေရေပါ မ်ားေၾကာင္း။

ကဗ်ာဆရာမ ေကသီလႈိင္ က...

 ‘‘ၾကည္ၾကည္လင္လင္

 ေရကုိျမင္လ်က္

 ေရတြင္ဆိပ္ခုိး

 ပါေလႏုိးႏွင့္

 စုိးရြံ႕မေသာက္သာၿပီတကား’’

စသည္ျဖင့္ ဖြဲ႕ပါသည္။ ေသာက္ေရခ်ိဳအေပၚ၌ မယုံစားရဲ ေတာ့သည့္ ေခတ္သစ္ကမၻာ့လူ သားတို႔၏ ေသာက။

ယခု မတ္လ ၂၂ ဆုိလွ်င္ျဖင့္ ကမၻာ့ေရသယံဇာတေန႔ (World Water Day) ေရာက္ျပန္ပါၿပီ။

ပူျပင္းေျခာက္ေသြ႕သည့္ ေဒ သမ်ား၌ ေခ်ာင္းေျခာက္ႀကီးမ်ား အတြင္း လက္ယက္တြင္းကေလး မ်ားယက္ကာ ေရအုိးကေလးတစ္ လုံးျပည့္ဖုိ႔ တစ္ခြက္ခ်င္းဆုိမွ တ ကယ့္ကုိ တစ္ခြက္ခ်င္းခပ္ယူေန သည့္ေက်းေတာသူ၊ ေက်းေတာ သားတို႔ကုိ ေတြ႕ၾကရပါလိမ့္ဦး မည္။

ကမၻာႀကီးႏွင့္ ကမၻာသားတို႔ ကုိ စာနာတတ္သည္ဆုိပါက ကုိယ့္ေၾကာင့္ ေရတစ္စက္တစ္ ေပါက္ အေဟာသိကံျဖစ္မသြားရ ေလေအာင္ ေစာင့္ေရွာက္ၾကည့္ ၾကရေအာင္လားဟူ၍။   ။

(ေဖာ္ျပပါ ေဆာင္းပါးသည္ စာေရးသူ၏ အာေဘာ္သာျဖစ္ပါသည္)