ေႏြတြင္ သတိျပဳရမည့္ က်န္းမာေရးျပႆနာမ်ား

အစားအေသာက္မ်ား ျပဳလုပ္ရာတြင္ လက္ႏွင့္တိုက္႐ိုက္မထိေတြ႔ရန္ အေရးႀကီးသည္။ (ဓာတ္ပံု-ေက်ာ္ဇင္သန္း)

ရာသီဥတု ပူျပင္းလာသည္ႏွင့္အမွ် အစားအစာႏွင့္ ေရမသန္႔ရွင္းမႈေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ က်န္းမာေရးျပႆနာမ်ားကို ႏွစ္စဥ္လိုလို ႀကံဳေတြ႕လာရသည္။

အစားအစာႏွင့္ ေရမသန္႔ရွင္း မႈေၾကာင့္ ဝမ္းပ်က္ဝမ္းေလွ်ာျဖစ္ ျခင္း၊ အစာအဆိပ္သင့္ျခင္း၊ အသည္းေရာင္အသားဝါ A ပိုးကူးစက္ျခင္းႏွင့္ အူေရာင္ငန္းဖ်ား (တိုက္ ဖြိဳက္)ျဖစ္ျခင္းတို႔ အျဖစ္မ်ားၿပီး မၾကာခဏႀကံဳေတြ႕ႏုိင္ေပသည္။ ယင္းေရာဂါမ်ား၏ ကူးစက္ပံုႏွင့္ ကာကြယ္ႏုိင္သည့္နည္းလမ္းမ်ား ေဖာ္ျပလိုက္ပါသည္။

ဝမ္းပ်က္ဝမ္းေလွ်ာေရာဂါ

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ရာသီမေရြးျဖစ္ ပြားေလ့ရွိၿပီး မသန္႔ရွင္းေသာ အစားအစာႏွင့္ေသာက္သံုးေရတို႔ မွတစ္ဆင့္ ကူးစက္တတ္ေသာ ေရာဂါျဖစ္သည္။ ဝမ္းပ်က္ဝမ္း ေလွ်ာျခင္းကို တစ္ႏွစ္လွ်င္ ႏွစ္ႀကိမ္ ခန္႔ အမ်ားစုတြင္ ျဖစ္ေပၚခံစားရ ေလ့ရွိသည္။ ယင္းေရာဂါျဖစ္ပြား လွ်င္ ႏွစ္ရက္၊ သံုးရက္ခန္႔ ခံစားရ ေလ့ရွိသည္။

 သာမန္ဝမ္းပ်က္ဝမ္းေလွ်ာ ျဖစ္ပြားလွ်င္ စိုးရိမ္စရာမရွိေသာ္ လည္း ျပင္းထန္ဝမ္းပ်က္ဝမ္းေလွ်ာ ေရာဂါျဖစ္ေစသည့္ ကာလဝမ္း ေရာဂါျဖစ္လွ်င္မူ အခ်ိန္မီမကုသ ပါက အသက္ဆံုး႐ႈံးႏိုင္သည္။ ကာလဝမ္းေရာဂါ(Cholera)သည္ ဗက္တီးရီးယားပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္ပြား ၿပီး ေရာဂါျပင္းထန္သျဖင့္ ယင္း ေရာဂါျဖစ္ပြားလွ်င္ နီးစပ္ရာ က်န္းမာေရးဌာနမ်ား၌ အခ်ိန္မီ ကုသမႈ ခံယူရန္ လိုအပ္သည္။

‘‘ကၽြန္ေတာ္တို႔နည္းနည္းဂ႐ု စိုက္ရမွာက ျပင္းထန္ဝမ္းပ်က္ဝမ္း ေလွ်ာေပါ့။ အဲဒါက အေရးႀကီးတဲ့ ဟာတစ္ခုေပါ့ေနာ္။ ဒါေၾကာင့္ ဝမ္းပ်က္ဝမ္းေလွ်ာေတြျဖစ္လာၿပီ ဆိုရင္ ေသခ်ာေဆးကုသမႈခံယူဖို႔ လိုတယ္။ အကယ္၍ ကိုယ့္ပတ္ဝန္း က်င္မွာ အမ်ားစု အဲဒီလိုျဖစ္ၿပီ ဆိုရင္ေတာ့ သက္ဆုိင္ရာက်န္းမာ ေရးဌာနေတြ၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဌာန ေတြကို အဆင့္ဆင့္ သတင္းေပးဖို႔ လိုပါတယ္’’ ဟု အေထြေထြေရာဂါ ကုဆရာဝန္ ေဒါက္တာေက်ာ္စြာဦး က အႀကံျပဳသည္။

 ကေလးသူငယ္မ်ားတြင္ ျဖစ္ပြားေသာ ဝမ္းပ်က္ဝမ္းေလွ်ာ ေရာဂါသည္ ဗက္တီးရီးယားႏွင့္ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးမ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ေလ့ရွိၿပီး က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းမ်ားႏွင့္ ထိေရာက္ျပည့္စံုေသာ ကုသမႈခံယူရန္ လိုအပ္သည္။ လတ္္တေလာ ပုဂၢလိကေဆး႐ံု၊ ေဆးခန္းအခ်ိဳ႕တြင္ ေရာက္ရွိလာေသာ ကေလးလူနာမ်ား၌ ဝမ္းပ်က္ ဝမ္းေလွ်ာခံစားရ၍ ေရာက္လာသူမ်ားရွိေၾကာင္း ပါရမီေဆး႐ံု မွ ကေလးအထူးကုဆရာဝန္ႀကီး ပါေမာကၡ ေဒါက္တာေစာဝင္းက ေျပာၾကားသည္။

 ဝမ္းပ်က္ဝမ္းေလွ်ာေရာဂါ မျဖစ္ပြားေစေရး တစ္ကိုယ္ေရ သန္႔ရွင္းေရးကို ဂ႐ုျပဳေဆာင္ရြက္ ျခင္း၊ အစာမစားမီအခ်ိန္၊ လူနာ ကို ကိုင္တြယ္ၿပီးခ်ိန္၊ ကေလးကို ျပဳစုၿပီးခ်ိန္ႏွင့္ အိမ္သာအသံုးျပဳၿပီး ခ်ိန္မ်ား၌ လက္ကို ဆပ္ျပာျဖင့္ စနစ္တက် စင္ၾကယ္စြာ ေဆး ေၾကာရန္၊ အစားအစာမ်ားကို ပူပူေႏြးေႏြးစားေသာက္ရန္၊ ယင္ နားစာမ်ား မစားသံုးရန္၊ ပတ္ဝန္း က်င္သန္႔ရွင္းေရးေဆာင္ရြက္ရန္ ႏွင့္ ယင္လံုအိမ္သာသံုးစြဲရန္ လို အပ္ေၾကာင္း က်န္းမာေရးႏွင့္အား ကစားဝန္ႀကီးဌာနက ႏိႈးေဆာ္ထား သည္။

အစာအဆိပ္သင့္ျခင္း

ေႏြရာသီတြင္ သတိျပဳရမည့္ ေရာဂါတစ္ခုသည္ အစာအဆိပ္ သင့္ျခင္းျဖစ္ၿပီး ယင္းသည္လည္းႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း ႀကံဳေတြ႕ရေလ့ ရွိသည့္ က်န္းမာေရးျပႆနာ ျဖစ္သည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ဗက္ တီးရီးယားပိုးမ်ားေၾကာင့္ အစာ အဆိပ္သင့္မႈျဖစ္ႏုိင္ၿပီး ယင္းပိုး သည္ ပူေလာင္ၿပီး စိုထုိင္းဆအေျခ အေနကို ႀကိဳက္ႏွစ္သက္သည္။

အသားစိမ္း၊ ငါးစိမ္းမ်ား၊ မက်က္တက်က္ ခ်က္ျပဳတ္ထား ေသာ အသားႏွင့္ ပင္လယ္စာမ်ား၊ အမွည့္လြန္အသီးမ်ားႏွင့္ မသန္႔ ရွင္းေသာ အိုးခြက္ပန္းကန္မ်ား၊ မသန္႔ရွင္းေသာ လက္ျဖင့္ အစား အစာခ်က္ျပဳတ္ျပင္ဆင္ျခင္းမ်ား သည္ ေရာဂါပိုးဝင္ေရာက္၍ အစာ အဆိပ္သင့္ေစသည္။

အစားအေသာက္ခ်က္ျပဳတ္ ကိုင္တြယ္သူ၏တစ္ကိုယ္ေရသန္႔ ရွင္းေရးႏွင့္ လက္သန္႔ရွင္းေရး သည္လည္း အေရးႀကီးလွသည္။ ေတာရြာမ်ားတြင္ အလွဴမဂၤလာပြဲ လုပ္ပါက မိသားစုအားလံုးကို မီးခိုး တိတ္ေကၽြးေမြးၾကသည္။ သို႔ေသာ္ အစားအစာ ျပင္ဆင္ခ်က္ျပဳတ္ သည့္ ပံုစံ၌ လက္အိတ္၊ ေခါင္း ေဆာင္းမပါဘဲ ခ်က္ျပဳတ္ျပင္ဆင္ ေလ့ရွိသည္။ ထိုသို႔ အစားအ ေသာက္ခ်က္ျပဳတ္ရာတြင္ မသန္႔ ရွင္းသည့္ အက်ိဳးဆက္ေၾကာင့္ လူရာႏွင့္ခ်ီၿပီး အစာအဆိပ္သင့္မႈ ျဖစ္ပြားတတ္သည္။

ထုိ႔အျပင္ လမ္းေဘးအစားအ စာမ်ား၏သန္႔ရွင္းမႈအားနည္းျခင္း သည္လည္း အစာအဆိပ္သင့္ ျခင္း၊ အႏၲရာယ္ကို လက္ယပ္ေခၚ ယူေနျပန္သည္။ ခ်က္ျပဳတ္ေရာင္း ခ်ရာတြင္ အသံုးျပဳသည့္ ပစၥည္း မ်ား၏အရည္အေသြးႏွင့္ ဓာတု ဆိုးေဆးကင္းစင္မႈ၊ ကိုင္တြယ္ ခ်က္ျပဳတ္ေရာင္းခ်သူ၏ေရာဂါ ကင္းရွင္းမႈ၊ အသံုးျပဳမည့္ေရ၏ သန္႔ရွင္းမႈ စသည့္ အခ်က္မ်ားက က်န္းမာေရးႏွင့္ညီၫြတ္မႈကို ေမး ခြန္းထုတ္ေနသည္။

အကယ္၍ အစာစားသံုးၿပီး ေနာက္ မိနစ္ပိုင္းမွ ရက္ပိုင္းအ တြင္း အစာအဆိပ္သင့္ျခင္းလကၡ ဏာခံစားရပါက နီးစပ္ရာေဆး႐ံု၊ ေဆးခန္းမ်ားသို႔ အျမန္ဆံုးသြား ေရာက္ကုသရန္ လိုအပ္သည္။ အစာအဆိပ္သင့္ပါက မူးေဝျခင္း၊ ေအာ့အန္ျခင္း၊ ဗိုက္နာျခင္း၊ အ ရည္ဝမ္းသြားျခင္း၊ ဖ်ားျခင္း၊ ကိုယ္လက္မအီမသာျဖစ္ျခင္း၊ ယားယံျခင္း၊ မ်က္စိျပာေဝျခင္း စသည့္ လကၡဏာမ်ားခံစားရတတ္သည္။

‘‘အစာအဆိပ္သင့္တာကေန ေသြးဆိပ္တက္တဲ့အထိ ကူးေျပာင္းသြားမယ္ဆိုရင္ အပူႀကီးမယ္။ ေသြးေပါင္က် သတိလစ္ၿပီး အသက္ဆံုး႐ႈံးသြားႏိုင္ပါတယ္’’ ဟု အေထြေထြေရာဂါကုဆရာဝန္ ေဒါက္တာေက်ာ္သက္စိုးက ဆိုသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ေသြးေပါင္ခ်ိန္က် ျခင္း၊ တက္ျခင္း၊ ေခၽြးထြက္မ်ား ျခင္း၊ သတိလစ္ျခင္းတို႔ျဖစ္ပြားၿပီး အသက္ဆံုး႐ႈံးႏိုင္သျဖင့္ ယင္းလကၡဏာျဖစ္ေပၚပါက နီးစပ္ရာ က်န္း မာေရးဌာနမ်ားတြင္ ခ်က္ခ်င္းေဆး ကုသမႈခံယူသင့္သည္။

အစာအဆိပ္သင့္ျဖစ္ပြားမႈ ကာကြယ္ရန္ သန္႔ရွင္းလတ္ဆတ္ သည့္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္၊ သစ္သီးႏွင့္ အသားမ်ားကို ေရြးခ်ယ္စားသံုး သင့္ၿပီး ရက္လြန္အစားအစာမ်ား၊ ပုပ္သိုးေနသည့္ အစားအစာႏွင့္ အမွည့္လြန္ေနသည့္ သစ္သီးမ်ား၊ သံေခ်းတက္ပံုပ်က္ေနေသာ စည္သြတ္ဘူးမ်ားကို စားသံုးျခင္းမွ ေရွာင္ၾကဥ္ရန္၊ အိမ္သာအသံုးျပဳ ၿပီးခ်ိန္ႏွင့္ အစားမစားမီ၌ လက္ကို ဆပ္ျပာျဖင့္ ေသခ်ာေဆးေၾကာ ရန္၊ အသီးအရြက္ႏွင့္ သားငါးမ်ားကို က်က္ေအာင္ ခ်က္ျပဳတ္စား ေသာက္ရန္၊  လတ္တေလာ မစား ျဖစ္ေသးပါက ေရခဲေသတၱာတြင္ အပူခ်ိန္ ၅ ဒီဂရီေအာက္၌ သိမ္းဆည္းသိုေလွာင္ထားရန္ႏွင့္ ျပန္လည္စားသံုးမည္ဆိုပါက အပူခ်ိန္ ၆၀ ဒီဂရီစင္တီဂရိတ္အထက္၌ ျပန္ေႏႊး၍ စားသံုးရန္ က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာနက သတိေပးထား သည္။

ထုိ႔အျပင္ ႂကြက္ႏွင့္ ယင္မ်ား မခိုေအာင္းႏိုင္ေစရန္ မီးဖိုေခ်ာင္ ကို သန္႔ရွင္းသပ္ရပ္စြာ ထားသင့္ ၿပီး စားႂကြင္းစားက်န္မ်ားထည့္ ထားေသာ အမိႈက္ပံုးကို သန္႔ရွင္း သပ္ရပ္စြာ ထားရန္ လိုအပ္ ေၾကာင္း၊ ဝမ္းပ်က္ဝမ္းေလွ်ာေရာ ဂါလူနာမ်ားအေနျဖင့္ အစားအစာ မ်ား ကိုင္တြယ္ခ်က္ျပဳတ္ျခင္းမျပဳ ရန္ႏွင့္ အမ်ိဳးအမည္မသိေသာ၊ မစားေသာက္ဖူးေသာ မိႈ၊ သစ္သီး သစ္ဖုႏွင့္ ပင္လယ္စာမ်ားကို သတိ ထား၍ စားေသာက္သင့္ေၾကာင္း သတိေပးထားသည္။

အူေရာင္ငန္းဖ်ားေရာဂါ (ေခၚ) တိုက္ဖြိဳက္ေရာဂါ

အဆိုပါေရာဂါသည္ Sam-monella Typhi ဟုေခၚေသာ ဗက္ တီးရီးယားပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္ပြား သည္။ အူေရာင္ငန္းဖ်ားေရာဂါ၏ ေနာက္ဆက္တြဲဆိုးက်ိဳးေၾကာင့္ လူေလးဦးလွ်င္ တစ္ဦးႏႈန္း အသက္ေသဆံုးသည္အထိ ျဖစ္ေပၚႏိုင္ သျဖင့္ ယင္းသည္လည္း အေရးႀကီးေသာ ေရာဂါတစ္ခုျဖစ္သည္။

ေရာဂါပိုးမ်ားပါဝင္ေနေသာ ေရထဲ၌ အစားအစာမ်ားထားျခင္း၊ ေျမၾသဇာအသံုးျပဳထားေသာ ဟင္း သီးဟင္းရြက္မ်ားကို ေရစင္ေအာင္မေဆးဘဲ၊ ေသခ်ာမခ်က္ျပဳတ္ဘဲ စားသံုးမိျခင္း၊ ေရာဂါပိုးရွိေနေသာ ႏို႔ႏွင့္ ႏို႔ထြက္ပစၥည္းမ်ား စားသံုး မိျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားႏုိင္သည္။ ယင္းေရာဂါသည္ ပတ္ဝန္းက်င္ သန္႔ရွင္းမႈအားနည္းသည့္ ေနရာ မ်ား၊ ေသာက္သံုးေရသန္႔ လံု ေလာက္စြာ မရွိသည့္ ေနရာမ်ား တြင္ အျဖစ္မ်ားေလ့ရွိသည္။

မၾကာေသးမီ မတ္လက ရန္ ကုန္တိုင္းအတြင္းရွိ ဒဂံုၿမိဳ႕နယ္ ဗဟိုသားဖြားသင္တန္းေက်ာင္းတြင္ ကပ္ေရာဂါအသြင္ျဖင့္ အူေရာင္ငန္ဖ်ားေရာဂါ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။

‘‘ေရမေကာင္းတာ။ သံုးတဲ့ ေရမေကာင္းတာ။ ေရပိုက္နဲ႔ မိလႅာပိုက္နဲ႔ နည္းနည္းပူးသြားေတာ့ ပိုက္ေပါက္ၿပီးေတာ့ ျဖစ္သြားတာ။ အဓိကက ေရက ျဖစ္သြားတာပါ’’ ဟု က်န္းမာေရးႏွင့္အားကစားဝန္ ႀကီးဌာန သဘာဝေဘးႏွင့္ ကူးစက္ေရာဂါကာကြယ္ႏွိမ္နင္းေရး ဒုတိယၫႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္ ေဒါက္တာသန္းထြန္းေအာင္က ဆိုသည္။

ယင္းေရာဂါပိုးဝင္ေရာက္ၿပီး ေရာဂါလကၡဏာျပရန္ ဆယ္ရက္မွ ဆယ့္ေလးရက္ခန္႔ ၾကာတတ္ သည္။ လကၡဏာမ်ားသည္ ဖ်ားျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ မအီမသာျဖစ္ျခင္း၊ ဗိုက္နာျခင္း၊ ဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္း၊ ကေလးငယ္မ်ားတြင္မူ ေအာ့အန္ျခင္း၊ ဝမ္းေလွ်ာျခင္းမ်ားျဖစ္ ေပၚ၍ ဝမ္းဗိုက္ႏွင့္ ေနာက္ေက်ာ တို႔တြင္ အနီစက္မ်ားေပၚျခင္း၊ အဖ်ားဆက္တက္ေနျခင္း၊ အခ်ိဳ႕ လူမ်ားတြင္ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း၊ ႏွာေခါင္းေသြးလွ်ံျခင္းမ်ား ျဖစ္ေပၚ တတ္သည္။

ေနာက္ဆက္တြဲ ေဘလံုးႀကီး ျခင္း၊ ဝမ္းပ်က္ျခင္း၊ ဗိုက္တင္းျခင္း မ်ားျဖစ္ေပၚတတ္ၿပီး ေသခ်ာမကု သပါက ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ိဳး မ်ားအေနျဖင့္ အူေပါက္ျခင္း၊ အူ အနာမ်ားမွ ေသြးယိုစီးျခင္း၊ ဝမ္း အမည္းသြားျခင္း၊ အ႐ိုးအဆစ္ ေရာင္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္အေျမႇး ေရာင္ျခင္း၊ သည္းေျခအိတ္ေရာင္ ျခင္း၊ ႏွလံုးႂကြက္သားေရာင္ျခင္း၊ ေက်ာက္ကပ္ေရာင္ျခင္းႏွင့္ အ သက္ေသဆံုးသည္အထိ ျဖစ္ပြား ႏုိင္သည္။

ထုိ႔ေၾကာင့္ တစ္ကိုယ္ေရသန္႔ ရွင္းေရးကို ဂ႐ုစိုက္ျခင္း၊ အစာ မစားမီႏွင့္ စားၿပီးခ်ိန္မ်ားတြင္ လက္ကို ဆပ္ျပာျဖင့္ စင္ၾကယ္စြာ ေဆးေၾကာျခင္း၊ ယင္လံုအိမ္သာ သံုးစြဲျခင္းႏွင့္ အျပင္စာ(လမ္းေဘး စာ)တို႔ကို ေရွာင္ၾကဥ္ျခင္းမ်ားျပဳ လုပ္ရန္ လိုအပ္ေပသည္။ ယင္း ေရာဂါလကၡဏာမ်ားျဖစ္ေပၚပါက နီးစပ္ရာ ေဆး႐ံု၊ ေဆးခန္းသို႔ အျမန္ဆံုးသြားေရာက္ျပသရမည္ ျဖစ္သည္။

သတိျပဳရမည့္အသည္းေရာင္အသားဝါ A ပိုး

ႏွစ္စဥ္ မတ္လဆန္းက စ၍ ဇြန္လအထိ ကေလးငယ္မ်ားတြင္ ယင္းေရာဂါသည္ ကပ္ေရာဂါအ သြင္ျဖစ္ပြားေလ့ရွိသည္။ အဆိုပါ ေရာဂါသည္ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္၍ အစားအစာႏွင့္ ေရမသန္႔ ရွင္းမႈမ်ားေၾကာင့္ ကူးစက္ၿပီး ေရာ ဂါပိုးရွိေနသူမွ အျခားသူတစ္ဦးသို႔ ကူးစက္ျပန္႔ပြားေလ့ရွိသည္။

‘‘ေရာဂါလကၡဏာက တခ်ိဳ႕ လည္း ျပတဲ့သူရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕က် ေတာ့လည္း ဘာမွ မျပတာရွိ တယ္။ ကိုယ္ခံအားေကာင္းၿပီး ေတာ့ ျပန္ေပ်ာက္သြားတာ ရွိပါ တယ္’’ ဟု ေဒါက္တာေက်ာ္စြာဦး က ဆိုသည္။

 ေရာဂါလကၡဏာမ်ားသည္ ဖ်ားနာျခင္း၊ ႏံုးေခြျခင္း၊ အန္ျခင္း၊ ဝမ္းေလွ်ာျခင္း၊ အစားအေသာက္ပ်က္ျခင္းႏွင့္ အသားဝါလာျခင္းတို႔ ျဖစ္ေပၚၿပီး ကေလးငယ္မ်ားတြင္ အျဖစ္မ်ားသည္။ ကာကြယ္ရန္ တစ္ကိုယ္ေရသန္႔ရွင္းမႈႏွင့္ အစားအစာမ်ားသန္႔ရွင္းရန္ ဂ႐ုျပဳ ေဆာင္ရြက္ရမည္ျဖစ္ၿပီး အိမ္သာ သြားၿပီးတိုင္း ဆပ္ျပာျဖင့္ စင္ၾကယ္စြာ လက္ေဆးရန္၊ အစာမစားမီ လက္ေဆးရန္၊ ယင္နားစာမစား ရန္၊ သန္႔ရွင္းေသာ ေရကို ေသာက္ သံုးရန္ လိုအပ္သည္။

အထက္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည့္ ေရာဂါမ်ားသည္ ေႏြကာလတြင္ ပိုျဖစ္ပြားေလ့ရိွၿပီး အစားအစာႏွင့္ ေရမသန္႔ရွင္းမႈေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားေလ့ရွိေသာ ေရာဂါမ်ားျဖစ္ၿပီး  ေရာဂါတိုင္း အေရးႀကီးၿပီး ေပါ့ဆ၍ မရေပ။

‘‘ဘယ္ဟာမွေတာ့ ေပါ့လို႔ မရဘူးေပါ့ေနာ္။ အားလံုးကေတာ့ အေရးႀကီးတာပါပဲ။ ဒါေပမဲ့ အမ်ားစုျဖစ္ႏိုင္ေျခရွိတဲ့ ဝမ္းပ်က္ဝမ္း ေလွ်ာတို႔၊ အစာအဆိပ္သင့္တာ တို႔ကေတာ့ ပိုၿပီးေတာ့ ဂ႐ုစိုက္ သင့္တာေပါ့ေလ’’ ဟု ေဒါက္တာ ေက်ာ္စြာဦးက ဆိုသည္။

အခ်ဳပ္ဆိုရေသာ္ အစားအ စာႏွင့္ ေရသန္႔ရွင္းမႈသည္ လြန္ စြာ အေရးႀကီးသျဖင့္ မသန္႔ေသာ ေရမ်ား သံုးစြဲမိျခင္း၊ မသန္႔ေသာ အစာမ်ား စားသံုးမိျခင္းမ်ားမွ ေရွာင္ၾကဥ္ႏိုင္ရန္ လူတုိင္းသတိ ျပဳရန္ လိုအပ္ေပသည္။

မသန္႔ရွင္းေသာ အစာမ်ား စားသံုးျခင္း၊ မသန္႔ေသာ ေရသံုးစြဲျခင္းမွ ေရွာင္ၾကဥ္ရမည္ျဖစ္ကာ တတ္ႏိုင္သမွ် အျပင္စာ စားသံုးမႈကိုလည္း ေရွာင္ၾကဥ္ရမည္ျဖစ္သည္။ လက္ကို ဆပ္ျပာျဖင့္ သန္႔ရွင္းစြာေဆးေၾကာရန္၊ ေဆးေၾကာၿပီးမွ အစားအစာမ်ားကို ကိုင္တြယ္ရန္၊ စားသံုးရန္ လိုအပ္ေပသည္။ထို႔အျပင္ က်န္းမာေရးဗဟုသုတရွိရန္ လိုအပ္ၿပီး သိရွိထားသည့္ အခ်က္မ်ားကို လိုက္နာက်င့္သံုးရန္လည္း လိုအပ္သည္။

‘‘ဒီေရာဂါေတြက သာမန္ ဗိုက္နာေအာ့အန္ဝမ္းပ်က္႐ံုေလး ပဲ မဟုတ္ပါဘူး။ အခန္႔မသင့္ရင္ အသက္ေသသည္အထိ ဆိုုးရြား ျပင္းထန္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေရာ ဂါလကၡဏာေတြ ျပလာရင္ မေပါ့ ပါနဲ႔။ စပ္ေဆးေတြလည္း မ ေသာက္ပါနဲ႔။ ကိုယ့္သေဘာနဲ႔ ကိုယ္အန္တာရပ္တဲ့ ေဆးေတြ ဝမ္းပိတ္ေဆးေတြ မေသာက္ပါနဲ႔။ တတ္ကၽြမ္းနားလည္တဲ့ ဆရာဝန္ ေတြနဲ႔ျပသပါ’’ဟု ေဒါက္တာေက်ာ္သက္စိုးက အႀကံျပဳသည္။