ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ေျမျမႇဳပ္မိုင္းေၾကာင့္ ႏွစ္ရက္လွ်င္ တစ္ဦးႏႈန္း ထိခိုက္ေသဆံုးေန

 ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ေျမျမႇဳပ္ မိုင္း အႏၲရာယ္ေၾကာင့္ ႏွစ္ရက္ လွ်င္ တစ္ဦးႏႈန္းထိခိုက္ေသဆံုး ေနရေၾကာင္း ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း  ေျမျမႇဳပ္မိုင္းအႏၲရာယ္ ေစာင့္ ၾကည့္ေနသည့္ ျပည္ပအဖြဲ႕မ်ား (Mine Advisory Group) ကုိယ္ စားလွယ္ မစၥတာေဂ်ဆန္မီလာ က ေျပာသည္။


မုိင္းအသိပညာေပးေရးႏွင့္ မိုင္းဆိုင္ရာ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္ မႈမ်ားအား အေထာက္အပံ့ေပး ေရး (၁၃) ႀကိမ္ေျမာက္ ႏိုင္ငံတကာ ေန႔ အခမ္းအနားကို ဧၿပီ ၄ ရက္က ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၌ ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ေဆာင္ရြက္ေန ေသာ မိုင္းအသိပညာေပးေရးႏွင့္ မုိင္းဒဏ္သင့္ျပည္သူမ်ားကို ကူညီေထာက္ပံ့ရာတြင္ ႀကံဳေတြ႕ရ ေသာ စိန္ေခၚမႈမ်ားကို ႏိုင္ငံတ ကာ ေျမျမႇဳပ္မိုင္းရွင္းလင္းေရး ေစာင့္ၾကည့္အဖြဲ႕မ်ား ကိုယ္စား ေဆြးေႏြးရာ၌ မစၥတာေဂ်ဆန္မီ လာက ယင္းသို႔ ထည့္သြင္းေျပာ ၾကားသည္။

ႏိုင္ငံတကာ မိုင္းအႏၲရာယ္ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေရး အဖြဲ႕မ်ားျဖစ္သည့္ Halo Trust, MAGႏွင့္ Norwegian People’s Aid တို႔၏ ေလ့လာခ်က္စစ္တမ္းမ်ားအရ ျမန္မာႏုိင္ငံ၌ ႏွစ္ ၂၀ အတြင္း လူဦးေရ ၄,၀၀၀ ေက်ာ္ မိုင္းဒဏ္ခံစား ရကာ ၿပီးခဲ့သည့္ ၂၀၁၇ အတြင္း မိုင္းဒဏ္ေၾကာင့္ ထိခိုက္အသက္ဆံုး႐ႈံးရသူ ၁၆၇ ဦးရွိေၾကာင္း မစၥတာေဂ်ဆန္မီလာက ေျပာ သည္။

ကခ်င္၊ကယား၊ကရင္၊ ရွမ္း၊ မြန္၊ တနသၤာရီႏွင့္ ပဲခူးတိုင္းအေရွ႕ ျခမ္းတို႔ အပါအဝင္ တိုင္းႏွင့္ ျပည္နယ္ ၁၀ ခုရွိ ၿမိဳ႕နယ္ ၇၁ ခုတြင္ ေျမျမႇဳပ္မိုင္းအႏၲရာယ္ ရွိေနေၾကာင္း ၎ကဆိုသည္။

‘‘ေျမျမႇဳပ္မိုင္းေၾကာင့္ထိိခိုက္ ဒဏ္ရာရသူ ၇၀ ရာခိုင္ႏႈန္းဟာ အရပ္သားေတြျဖစ္ပါတယ္။ အ ရင္က မိုင္းေတြအျပင္ အသစ္အ သစ္ေသာ ေျမျမႇဳပ္မိုင္းေတြ ေၾကာင့္ အရပ္သားျပည္သူေတြ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရေနဆဲပါ၊ စိုးရိမ္မႈ ေတြရွိေနဆဲပါ။ အမ်ားအားျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံအေရွ႕ပိုင္းမွာ မိုင္းေတြ ေတြ႕ရတာပါ’’ ဟု ၎ကေျပာသည္။

ယေန႔အထိ ေျမျမႇဳပ္မိုင္း ထုတ္လုပ္ျဖန္႔ေဝ အသံုးျပဳေနဆဲ မိုင္းထိေသေက်ဒဏ္ရာရမႈ အ မ်ားဆံုးရွိေနဆဲ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ တတိယေနရာ ၌ ရွိကာ မည္သည့္အဖြဲ႕အစည္း ကမွ် မိုင္းရွင္းလင္းျခင္း လုပ္ငန္း ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ျခင္း မရွိေသး ေၾကာင္း ၎ကဆိုသည္။ ‘‘မိုင္း ရွင္းလင္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ေတြ စ တင္ဖို႔ အဆင္သင့္ရွိပါတယ္။ အ စိုးရက ကမ္းလွမ္းမယ္ဆိုရင္ လုပ္ ဖို႔အတြက္ အဆင္သင့္လည္းျဖစ္ ေနပါၿပီ။ ဒါေၾကာင့္ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ဖို႔အတြက္လည္း တုိုက္တြန္းခဲ့ပါတယ္’’ ဟု မစၥတာ ေဂ်ဆန္မီလာက ေျပာသည္။

လက္ရွိတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ ေျမျမႇဳပ္မိိုင္းဆိုင္ရာ အသိပညာ ေပး ရွင္းလင္းပြဲမ်ားျပဳလုပ္ျခင္း၊ စစ္တမ္းမ်ား ေကာက္ယူျခင္းႏွင့္ ေျမျမႇဳပ္မိုင္းေၾကာင့္ ထိခိုက္ဒဏ္ ရာရသူမ်ားအား ေထာက္ပံ့ျခင္း၊ျပန္လည္ထူေထာင္ေရး ေဆာင္ ရြက္ေနေၾကာင္း ရန္ကုန္တိုင္း ေဒသႀကီး လူမႈဝန္ထမ္းဦးစီးဌာန ၫႊန္ၾကားေရးမွဴး ေဒါက္တာ ေကသီေက်ာ္ကေျပာသည္။

မိုင္းပ်ံ႕ႏွံ႔မႈသည္ေဒသတြင္း အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္း လုပ္ငန္း မ်ား၊ စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ မ်ား၊ က်န္းမာေရးႏွင့္ ပညာေရး အပါအဝင္ ဒုကၡသည္မ်ား ေနရပ္ ျပန္လာႏိုင္ေရး ႀကီးမားသည့္ အ ခက္အခဲျဖစ္ေနေၾကာင္း မိုင္းဆိုင္ ရာ လႈပ္ရွားမႈ ေရွ႕ေဆာင္အဖြဲ႕ ဥကၠ႒ ဦးသန္႔စင္က ေျပာသည္။ ‘‘မိုင္းရွင္းလင္းဖို႔မွာ အဆံုးအျဖတ္ ေပးမွာက ဘယ္သူလဲဆိုတာ မသိ ရဘူးျဖစ္ေနတယ္။ ကေန႔အထိက ေတာ့ မိုင္းရွင္းဖို႔ဆိုတဲ့ အခြင့္ကို ဘယ္သူကမွ မေပးဘူး။ တင္လို႔ လည္းမရဘူး။ တကယ္ဆိုအခု အပစ္အခတ္ရပ္စဲၿပီးတဲ့ ေနရာ ေတြမွာ ရွင္းလို႔ရေနပါၿပီ။ သို႔ ေသာ္လည္းပဲ တစ္ဖြဲ႕နဲ႔တစ္ဖြဲ႕ ညႇိ တဲ့အခါမွာ အဆင္မေျပျဖစ္ေန တာလို႔ထင္တယ္။ ႏွစ္ဖက္စလံုး က သေဘာထားႀကီးႀကီးနဲ႔ လူထု ရဲ႕မ်က္ႏွာကို ၾကည့္ၿပီးေတာ့ အႏၲ ရာယ္ရွိေနတာကို အရင္လုပ္မယ္ ဆိုတဲ့ စိတ္ကူးရွိရင္ မိုင္းရွင္းလင္း ေရးက အခုခ်က္ခ်င္း ထလုပ္လို႔ ရပါတယ္’’ ဟု ဦးသန္႔စင္က ေျပာ သည္။

ျပည္ေထာင္စုအဆင့္ ပစ္ ခတ္တိုက္ခိုက္မႈ ရပ္စဲေရးဆိုင္ရာ ပူးတြဲေစာင့္ၾကည့္ေရးေကာ္မတီ (JMC-U) အေနျဖင့္ ေဒသဖြံ႕ၿဖိဳး ေရးအတြက္ ျပည္သူလူထု အမ်ား စုရွိရာ ေနရာမ်ားႏွင့္ လူသြားလာမႈ မ်ားသည့္ ေနရာမ်ားတြင္ ေျမျမႇဳပ္ မိုင္း ရွင္းလင္းေရး ကနဦးေဆာင္ ရြက္သြားရန္ႏွင့္ တပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ လံုၿခံဳေရးႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ မုိင္းရွိရာေနရာမ်ားကို ဆက္လက္ ေဆာင္ရြက္ရန္ စီမံထားေၾကာင္း တာဝန္ရွိသူမ်ားက ေျပာၾကား ထားသည္။ သို႔ေသာ္ ယင္းစီမံခ်က္ သည္ လက္ရွိအခ်ိန္ထိ စတင္ျခင္း မရွိေသးေပ။

ယခုႏွစ္ သံုးလအတြင္း ေျမ ျမႇဳပ္မိုင္းေၾကာင့္ ၄၂ ဦးထိခိုက္ ဒဏ္ရာရရွိခဲ့ေၾကာင္း ျပန္လည္ထူ ေထာင္ေရး ဦးစီးဌာန ဒုတိယ ၫႊန္ၾကာေးရးမွဴးခ်ဳပ္ ဦးမ်ိဳးဆက္ ေအာင္ကေျပာသည္။

‘‘ဒါက ကြၽန္ေတာ္တို႔ဆီသ တင္းပို႔တာကိုပဲ သိတာပါ။ သ တင္းမပို႔လို႔မသိတာလည္း ရွိႏိုင္ ပါတယ္’’ ဟု ဦးမ်ိဳးဆက္ေအာင္ ကဆိုသည္။

၂၀၁၇ အတြင္း မိုင္းေၾကာင့္ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရရွိသူ ၁၇၆ ဦး ရွိၿပီး ၅၂ ဦးေသဆံုးခဲ့ေၾကာင္း ဦးမ်ိဳးဆက္ေအာင္ကဆိုသည္။

‘‘အဲဒီထဲမွာ ၁၃ ရာခိုင္ႏႈန္းက အမ်ိဳးသမီးနဲ႔ ကေလးေတြျဖစ္ပါ တယ္’’ ဟု ၎ကဆက္လက္ေျပာ ၾကားသည္။

ထို႔အျပင္ ျပည္သူမ်ားအ တြက္ မိုင္းအသိပညာေပးလုပ္ငန္း မ်ားကို ပိုမိုလုပ္ေဆာင္ႏိုင္ရန္ ေဆာင္ရြက္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ ထိခိုက္မိသူမ်ားအတြက္ တစ္ဦး လွ်င္ က်ပ္ႏွစ္သိန္းႏႈန္းေထာက္ ပံ့ေပးေနေၾကာင္း လူမႈဝန္ထမ္း ဦးစီးဌာန ၫႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္ ေဒၚစန္းစန္းေအးက ဆိုသည္။

‘‘တကယ္တမ္းေတာ့ ဒါျပည္ သူလူထုကိုလည္း ေျပာခ်င္ပါ တယ္။ ႏွစ္သိန္းဆိုတဲ့ပမာဏက မ်ားတယ္လို႔ မဆိုသာပါဘူး။ လက္ရွိေဆး႐ံုတက္ေနရတဲ့ ကုန္ က်စရိတ္ေတြေတာင္ ကာမိခ်င္မွ ကာမိမွာပါ’’ ဟု ၎ကေျပာ သည္။

၂၀၁၂ မွ ၂၀၁၇ အထိ ငါး ႏွစ္အတြင္း မိုင္းအႏၲရာယ္ထိခိုက္ သူ ၇၀ ေက်ာ္ရွိၿပီးယင္းအနက္ ၅၀ ဦးကို အစိုးရက ေထာက္ပံ့ခဲ့ ေၾကာင္း လူမႈဝန္ထမ္းဦးစီးဌာန ၫႊန္ၾကားေရးမွဴး ဦးေအာင္ေက်ာ္ မိုးက ဆက္လက္ေျပာၾကားသည္။

More in Politics Section