စိန္ေခၚမႈ ျပင္းထန္မည့္ ေဆာ္ဒီအိမ္ေရွ႕မင္းသား၏ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး အစီအမံမ်ား

ေဆာ္ဒီအာေရးဗီးယား အိမ္ေရွ႕စံမင္းသား မိုဟာမက္ဘင္ဆယ္လ္မန္(အလယ္) reuters

ေဆာ္ဒီအာေရးဗီးယား အိမ္ေရွ႕စံ မင္း သား မိုဟာမက္ ဘင္ဆယ္လ္မန္ကို လက္ေတြ႕ က်သည့္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး ဝါဒီအျဖစ္ ႏိုင္ငံတကာက ခ်ီးက်ဴးသည္။ ငယ္ရြယ္ေသာ္ လည္း ထက္ျမက္ၿပီး လုပ္ရဲကိုင္ရဲ ရွိသည့္ မင္းသားကလည္း ခ်ီး က်ဴးမႈမ်ားႏွင့္ အမွန္တကယ္ ထုိက္တန္သည့္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ မ်ားကို လက္ေတြ႕လုပ္ေဆာင္ျပခဲ့ သူျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ၎၏ စီမံ ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားကို ႏွစ္သက္သူမ်ားရွိသလို အတိုက္အခံျပဳလုိ သည့္ အင္အားစုမ်ား ေပၚေပါက္ လာႏုိင္သည္ကိုလည္း မ်က္ကြယ္ ျပဳထား၍မရေခ်။


၁၉ ရာစုက ထင္ရွားခဲ့သည့္ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံေရးသိပၸံႏွင့္ အေတြး အေခၚပညာရွင္ အလက္ဆစ္ဒီ ေတာ္ကူဗီးလ္က မွတ္ခ်က္တစ္ခု ေပးခဲ့ဖူးသည္။ ‘‘သက္ဦးဆံပိုင္ဆန္ တဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္အတြက္ အႏၲရာယ္အရွိဆံုး အခုိက္အတန္႔ က ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးအတြက္ စတင္ လုပ္ေဆာင္ခ်ိန္ပဲ’’ဟု ၎က ဆိုသည္။ ထိုစဥ္က ေတာ္ကူဗီးလ္ ရည္ၫႊန္းခဲ့သည္မွာ လူးဝစ္(၁၆) ဘုရင္၏ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးလုပ္ ငန္းစဥ္မ်ား ျဖစ္သည္။ ျပင္သစ္ တြင္ ေတာ္လွန္ေရးႀကီး ျဖစ္ေပၚ လာၿပီး လူးဝစ္ (၁၆)လည္း အသတ္ခံခဲ့ရသည္။

ေခတ္သစ္သမုိင္းတြင္ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲေရး ဝါဒီအျဖစ္ ထင္ရွား သည့္ မီေခးလ္ ေဂၚဘာေခ်ာ့ဗ္လက္ထက္၌ ဆိုဗီယက္ ယူနီယံႀကီးၿပိဳကြဲ ပ်က္စီးခဲ့သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးဆိုသည္မွာ ႏုတ္ထြက္ေဝါဟာရအေနျဖင့္ သစ္ လြင္ႏုိးၾကားေနေသာ္လည္း လက္ေတြ႕အေကာင္အထည္ေဖာ္ရန္ စြန္႔စားရသည့္ အေျခအေနအမ်ားအျပား ရွိေနသည္။ ယခုအခါ ဘင္ ဆယ္လ္မန္သည္ ေဆာ္ဒီ၏ ျပည္တြင္းေရးႏွင့္ ႏုိင္ငံျခားေရး မူဝါဒမ်ားကို အရွိန္အဟုန္ျမန္ဆန္စြာ ျပင္ဆင္ေျပာင္းလဲရန္ အားထုတ္ လာၿပီျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ၎ ၏ လုပ္ရပ္မ်ားကို ေထာက္ခံ အားေပးသူမ်ားရွိသလို စိုးရိမ္စိတ္ျဖင့္ ေစာင့္ၾကည့္မႈမ်ား ရွိေနသည္ မွာ မဆန္းေခ်။

တစ္ခ်ိန္က ေဆာ္ဒီေတာ္ဝင္ မိသားစုသည္ ႏုိင္ငံကို အုပ္ခ်ဳပ္ သည့္ အစိုးရအေနျဖင့္သာမကဘဲ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသ အာရပ္ ႏုိင္ငံမ်ား၏ ဦးေဆာင္ႏုိင္ငံတစ္ခု အသြြင္၊ ဆြန္နီအစၥလာမ္မစ္ႏုိင္ငံ ေရး၏ ဦးေသွ်ာင္အသြင္ ရပ္တည္ ခဲ့သည္။ ဘာသာေရးကို အေျခခံ ေရးဆြဲထားသည့္ ဥပေဒမ်ားကို က်င့္သံုးသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေဆာ္ဒီလူ႔အဖြဲ႕အစည္းသည္ ေယဘုယ် အားျဖင့္ ေရွး႐ိုးဆန္သည္။ ေခတ္အျမင္ကို ျငင္းပယ္သည္။ ေဒသ တြင္း ဩဇာကိုထိန္းခ်ဳပ္ၿပီး ေရနံ ကို အေျချပဳသည့္ ႂကြယ္ဝခ်မ္းသာ မႈမ်ားျဖင့္ ႏုိင္ငံတကာစီးပြားေရး နယ္ပယ္တြင္ ဝင္ေရာက္ျခယ္ လွယ္ရန္သာ ေဆာ္ဒီ ေတာ္ဝင္ မိသားစု အသိုက္အဝန္းက စိတ္ ဝင္စားေလ့ရွိသည္။

သို႔ေသာ္ အာရပ္ေႏြဦးဟု ၫႊန္းဆိုသည့္ ေတာ္လွန္ေရးလႈပ္ ရွားမႈမ်ားအၿပီးတြင္ အေရွ႕အ လယ္ပိုင္းေဒသ၏ ႏုိင္ငံေရး သြင္ျပင္၌ အေျပာင္းအလဲမ်ား ျဖစ္ေပၚလာသည္။ တူနီးရွား၊ အီဂ်စ္၊ လစ္ဗ်ား၊ ယီမင္ႏွင့္ ဆီးရီးယားတို႔ တြင္ ေတာ္လွန္ေရးမ်ား ဆင္ႏႊဲခဲ့ သည္။ ေနာက္ဆက္တြဲအေနျဖင့္ ေရနံေစ်းအေပၚ ႀကီးမားသည့္႐ိုက္ခတ္မႈမ်ားပါ ရွိလာသည္။ ေဆာ္ဒီ တြင္ အစိုးရကို ပုန္ကန္ျခားနားမႈ မဟုတ္သည့္တိုင္ ေရွး႐ိုးဆန္သည့္ဥပေဒနည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ သည့္စနစ္အေပၚ ေခတ္ပညာတတ္ လူငယ္ပိုင္းက ယခင္က ထက္ ေဝဖန္လာသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေဆာ္ဒီ အစိုးရအေနျဖင့္လည္း အေျပာင္းအလဲမ်ား ရွိသင့္ၿပီဟု ဘုရင္ဆယ္လ္မန္က ယူဆခဲ့ သည္။ ယင္းေတာင္းဆိုမႈအတြက္ အေျဖသည္ မင္းသား ဘင္ဆယ္လ္ မန္ပင္ ျဖစ္သည္။

ၿပီးခဲ့သည့္ ႏွစ္လယ္ပိုင္းက ဘုရင္ဆယ္လ္မန္သည္ အိမ္ေရွ႕ မင္းသား မိုဟာမက္ဘင္နာယက္ဖ္ ကို ရာထူးမွဖယ္ရွားၿပီး သားေတာ္ ဘင္ဆယ္လ္မန္ကို အ႐ိုက္အရာဆက္ခံသူအျဖစ္ ေရြးခ်ယ္ခဲ့သည္။ အိမ္ေရွ႕မင္းသားျဖစ္လာခ်ိန္တြင္ ဘင္ဆယ္လ္မန္၏ အသက္သည္ (၃၁) ႏွစ္မွ်သာ ရွိေသးသည္။ ေခတ္ ပညာတတ္ျဖစ္ေသာ ဘင္ဆယ္လ္မန္ကို ေဆာ္ဒီဘုရင္က အာဏာ ကုန္နီးပါး လႊဲအပ္ေပးၿပီး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးက႑ကို စိတ္တိုင္း က်ကိုင္တြယ္ေစသည္။

ဘင္ဆယ္လ္မန္သည္ ေဆာ္ ဒီအစိုးရ၏ ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီး၊ လက္ေထာက္ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္(၁)၊ စီးပြားေရးႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးေကာင္စီ အႀကီးအကဲ စေသာရာထူးမ်ားကို လည္း ရယူထားေသးသည္။ တစ္ နည္းအားျဖင့္ ႏုိင္ငံ၏ စီးပြားေရးႏွင့္ စစ္ေရး မူဝါဒအားလံုးကို ၎ တစ္ဦးတည္း ခ်ဳပ္ကိုင္ခြင့္ရထား သည့္ သေဘာျဖစ္သည္။ ဘင္ဆယ္လ္မန္သည္ အိမ္ေရွ႕မင္း သား ျဖစ္လာခ်ိန္ကတည္းက ေဆာ္ဒီကို ဘာသာေရးအေပၚ လြန္လြန္ကဲကဲ အမွီျပဳသည့္ပံုရိပ္မွ ဖယ္ခြာၿပီး အလယ္အလတ္က် သည့္ အစၥလာမ္မစ္ဝါဒကို ေျပာင္းလဲ က်င့္သံုးမည္ဟု ေႂကြးေၾကာ္ခဲ့ သည္။ ၎၏ စကားႏွင့္အညီ လည္း လက္ေတြ႕အေကာင္အ ထည္ေဖာ္ခဲ့သည္။

၎လက္ထက္တြင္ ေဆာ္ဒီ ၏ လူေနမႈကို ကန္႔သတ္ထားသည့္ စည္းမ်ဥ္းအမ်ားအျပားကို ေလွ်ာ့ ေပါ့ေပးခဲ့သည္။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားကိုယ္တိုင္ ကားေမာင္းခြင့္ရလာ သည္။ ဆယ္စုႏွစ္ အေတာ္ၾကာ ပိတ္ထားသည့္ ႐ုပ္ရွင္႐ံုမ်ားကို ျပန္ဖြင့္ေပးခဲ့သည္။ အားကစား ပြဲမ်ားတြင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားပါ တက္ေရာက္ အားေပးႏုိင္ရန္ စီစဥ္ေပးခဲ့ သည္။ ဘင္ဆယ္လ္မန္၏ လူမႈ ေရးဆိုင္ရာ မူဝါဒအေျပာင္းအလဲ မ်ားကို လူငယ္ပိုင္းႏွင့္ ေခတ္အျမင္ ရွိသူမ်ားက ဝမ္းေျမာက္ဝမ္းသာ ႀကိဳဆိုသည္။ သို႔ေသာ္ ဆန္႔က်င္ ဘက္အျမင္အရ ေရွး႐ိုးဆန္သူ မ်ားအတြက္ မ်က္စိစပါးေမြးစူး စရာ ျဖစ္လာသည္မွာ မဆန္းေခ်။

ထို႔ထက္ပိုေသာ အတိုက္အခံရပ္တည္မႈမ်ိဳးလည္း ရွိေနေသး သည္။ ေဆာ္ဒီ ေတာ္ဝင္မိသားစု ဝင္မ်ားထဲတြင္ ေငြေၾကးဓန အလြန္ႂကြယ္ဝခ်မ္းသာသည့္ ဘီလ်ံနာ သူေဌးမ်ားရွိေနသည္။ ေငြရွိသည့္နည္းတူ ၎တို႔သည္ ဩဇာအာ ဏာလည္း ႀကီးမားသည္။ ေနာက္ မွေပါက္သည့္ ေရႊၾကာပင္သဖြယ္ ျဖစ္ေနသည့္ လူငယ္တစ္ဦးက ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး လုပ္ငန္းမ်ားကို စိတ္တိုင္းက် ျခယ္လွယ္ေန သည့္အေပၚ ေတာ္ဝင္မိသားစုႏွင့္ ဩဇာႀကီးမားသည့္ ေဆာ္ဒီႏုိင္ငံ ေရးသမားအခ်ိဳ႕က မေက်နပ္ေခ်။

ထိုကိစၥကို ဘင္ဆယ္လ္မန္ ကလည္း ႀကိဳတင္သေဘာေပါက္ ထားသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေနာက္ ေက်ာကို ဦးတည္လာႏုိင္သည့္ ဓားမ်ားကို ႀကိဳရွင္းရန္ ၎က အစီအမံေရးဆြဲခဲ့သည္။ ဘုရင္ ကိုယ္တိုင္ သတ္မွတ္သည္ဆိုေသာ အဂတိလိုက္စားမႈ တိုက္ဖ်က္ေရး စီမံခ်က္ကို အသက္သြင္းသည္။ ေတာ္ဝင္မိသားစုဝင္မ်ားႏွင့္ ေဆာ္ဒီသူေဌးသူႂကြယ္ အမ်ားအျပား ထိုစီမံခ်က္ေခါင္းစဥ္ေအာက္ထဲ ဆြဲသြင္းကာ လုိက္လံဖမ္းဆီး သည္။ ဘင္ဆယ္လ္မန္က ၎၏ အစြယ္ကို ထုတ္ျပၿပီးေနာက္ အ တုိက္အခံမ်ား ဦးက်ိဳးခ်ိန္တြင္ ျပန္ လႊတ္ေပးခဲ့သည္။ ထိုလုပ္ရပ္သည္ အာဏာအားကိုးျဖင့္ အႏုိင္က်င့္ သည့္ သေဘာမ်ိဳးဆန္ေသာ္လည္း အေျခအေနအရ အျဖစ္သင့္ဆံုး လမ္းကို အိမ္ေရွ႕မင္းသားအေန ျဖင့္ ေရြးခ်ယ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ဟန္ရွိ သည္။

ႏုိင္ငံေရးတြင္သာမကဘဲ စစ္ ဘက္တြင္လည္း အတိုက္အခံအင္အားစု ျဖစ္လာႏုိင္သူမ်ားကို ဘင္ ဆယ္လ္မန္က ရွင္းလင္းခဲ့သည္။ယီမင္၌ စစ္ဆင္ေရးအားနည္းခ်က္ မ်ားရွိေနသည္ကို အေၾကာင္းျပ ကာ ေဆာ္ဒီ စစ္ဦးစီးခ်ဳပ္အပါ အဝင္ ထိပ္တန္းစစ္ဘက္အရာရွိ အမ်ားအျပားကို ညတြင္းခ်င္း ရာထူးမွ ထုတ္ပယ္ခဲ့သည္။ အဆို ပါ ထုတ္ပယ္သူမ်ား၏ ေနရာတြင္ ေနာက္တစ္ေန႔ မနက္၌ ကာကြယ္ ေရးဝန္ႀကီး လုပ္ပို္င္ခြင့္ျဖင့္ ဘင္ ဆယ္လ္မန္ကိုယ္တိုင္ ခန္႔အပ္ သည့္ အရာရွိႀကီးမ်ားက အစား ထိုးေနရာယူထားၿပီး ျဖစ္ေနသည္။ 

အိမ္ေရွ႕မင္းသားသည္ ျပည္ တြင္း မူဝါဒမ်ားကို ၾကပ္မတ္ေနခ်ိန္တြင္ ေဒသတြင္း၌ ေဆာ္ဒီ၏ ဩဇာကို ဆက္လက္ျဖန္႔ၾကက္ထားရန္ လည္း စစ္အင္အားကို မြမ္းမံျဖည့္ တင္းခဲ့သည္။ ဆြန္နီ အစၥလာမ္မစ္ ဘာသာေရး၏ တိုက္႐ိုက္ၿပိဳင္ ဘက္ဟုဆိုႏိုင္သည့္ ရွီးဟိုက္အစၥ လာမ္တို႔အေပၚ ပိုမိုဖိႏွိပ္ရန္ ျပင္ ဆင္လာခဲ့သည္။ ယီမင္ျပည္တြင္း ေရးကို ထဲထဲဝင္ဝင္စြက္ဖက္ကာ ရွီးဟိုက္အႏြယ္ ဟိုသီသူပုန္မ်ားကို တိုက္ခုိက္ေနသည့္ အာရပ္မဟာ မိတ္အုပ္စုကို ေဆာ္ဒီက ဦးေဆာင္ ခဲ့သည္။ အင္အားအႀကီးဆံုး ရွီး ဟိုက္ႏုိင္ငံျဖစ္သည့္ အီရန္အေပၚ ပိုမိုတင္းမာသည့္ သေဘာထားမ်ိဳး ျပသခဲ့သည္။

ဘင္ဆယ္လ္မန္၏ အေရးအႀကီးဆံုး ႏုိင္ငံတကာမူဝါဒအ ေျပာင္းအလဲတစ္ခုက အစၥေရးႏွင့္ တိုက္႐ိုက္ပတ္သက္ေနသည္။ အ စဥ္အလာအားျဖင့္ အေရွ႕အလယ္ ပိုင္း အာရပ္ႏုိင္ငံမ်ားအေနျဖင့္ အစၥေရးကို တရားဝင္အသိအမွတ္ မျပဳလုိၾကေခ်။ ဂ်ဴးမ်ားက ပါလက္ စတိုင္းနယ္ေျမမ်ားကို မတရား နယ္ခ်ဲ႕ရယူကာ အစၥေရးႏုိင္ငံဟု သတ္မွတ္ ထူေထာင္ထားသျဖင့္ တရားမဝင္ေၾကာင္း အစၥလာမ္မစ္ အာရပ္ႏုိင္ငံမ်ားက စြပ္စြဲခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ၿပီးခဲ့သည့္ သီတင္းပတ္ တြင္ ဘင္ဆယ္လ္မန္က ဂ်ဴးျပည္ သူမ်ားအေနျဖင့္ ကိုယ္ပိုင္ႏုိင္ငံ တစ္ခုထူေထာင္ကာ အေျခခ်ေန ထိုင္ခြင့္ရွိေၾကာင္း တရားဝင္ေျပာ ၾကားခဲ့သည္။

ဘင္ဆယ္လ္မန္သည္ ဘံုရန္သူအျဖစ္ ရွိေနေသာ အီရန္ကို ပိုမို ထိေရာက္စြာ ဖိႏွိပ္ရန္ အစၥေရးကိုလက္ကမ္းခဲ့ျခင္းျဖစ္ႏိုင္သည္။ အစၥေရးႏွင့္ ေဆာ္ဒီတို႔သည္ လက္ ရွိအခ်ိန္ထိ တရားဝင္သံတမန္ ဆက္ဆံေရးပင္ မထူေထာင္ရေသး ေခ်။ သို႔ေသာ္ လတ္တေလာအ ေနအထားမ်ားအရ ႏွစ္ႏုိင္ငံ ဆက္ဆံေရး လ်င္ျမန္စြာ ဖြံ႕ၿဖိဳးေႏြး ေထြးလာမည့္ အလားအလာသို႔ ဦးတည္ေနသည္။ အစၥလာမ္ဘာ သာေရး ဦးေသွ်ာင္ႏုိင္ငံတစ္ ခုအေနျဖင့္ ေဆာ္ဒီက အစၥေရးကို အသိအမွတ္ျပဳသည္ဆိုျခင္းမွာ အံ့ဩစရာကိစၥျဖစ္သည္။ ေဆာ္ဒီ ၏ အရွိန္အဝါေၾကာင့္ အာရပ္ႏုိင္ငံ အစိုးရအခ်ိဳ႕က ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း မကန္႔ကြက္သည့္တိုင္ ထိုကိစၥအ ေပၚ မေက်လည္မႈမ်ား ခိုေအာင္း ေနႏုိင္သည္မွာ သံသယရွိစရာ မလိုေခ်။ ဂါဇာအပါအဝင္ ေဒသ အလုိက္ လႈပ္ရွားေနသည့္ အစြန္း ေရာက္ အစၥလာမ္မစ္အုပ္စုအခ်ိဳ႕ ကမူ ဘင္ဆယ္လ္မန္၏ စကား အေပၚ ပြင့္လင္းစြာ ႐ႈတ္ခ်လာခဲ့ သည္။

လက္ရွိအခ်ိန္ထိ ေဆာ္ဒီ အိမ္ေရွ႕မင္းသား၏ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားသည္ ထိေရာက္ၿပီး ရဲတင္းလြန္းေန ေၾကာင္း ေတြ႕ျမင္ႏုိင္သည္။ ၎ သည္ ဘက္ေပါင္းစံု စီမံသံုးသပ္ ၿပီးမွ အေျပာင္းအလဲမ်ားကို လက္ ေတြ႕အေကာင္အထည္ေဖာ္ေန မွန္းလည္း သိသာသည္။ သို႔ေသာ္ေတာ္ကူဗီးလ္၏ စကားကဲ့သို႔ပင္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အ႐ိုးစြဲလာသည့္အရာမ်ားကို ႐ုတ္တရက္ ျမန္ျမန္ ဆန္ဆန္ ျပင္ဆင္ေနျခင္းသည္ အႏၲရာယ္မ်ားလြန္းသည္မွာ အမွန္ပင္။ အျငင္းပြားစရာ၊ ေထာက္ျပစရာ ႀကီးႀကီးမားမား ရွာမေတြ႕ေသးသည့္အခ်ိန္တြင္ ထိုျပႆနာ က မသိသာေသာ္လည္း ဘင္ ဆယ္လ္မန္၏ ေျခလွမ္းအမွား တစ္ခု ႀကံဳလာသည္ႏွင့္ ၎ကိုအမဲဖ်က္မည့္သူမ်ား စုၿပံဳေပၚ ထြက္လာမည္မွာ ေသခ်ာသည္။ ဘင္ဆယ္လ္မန္တစ္ေယာက္ ၎ေႂကြးေၾကာ္ထားသည့္အတုိင္း ေဆာ္ဒီအာေရးဗီးယားကို ေခတ္ မီၿပီး အလယ္အလတ္လမ္းစဥ္က် သည့္ အစၥလာမ္မစ္ႏုိင္ငံတစ္ခု အသြင္ ေအာင္ျမင္စြာေျပာင္းလဲ ႏုိင္ျခင္း ရွိ၊ မရွိ အခ်ိန္ကာလက အေျဖေပးမည္ျဖစ္သည္။

—Ref: Haaretz, CNN


ေဘာလံုးပြဲအားေပးေနေသာ ေဆာ္ဒီအမ်ိဳးသမီးအခ်ိဳ႕ကို ေတြ႕ရစဥ္
AFP


ရီးယာ့ဒ္ၿမိဳ႕တြင္ျပဳလုပ္ေသာ ဇာတ္လမ္းတို႐ုပ္ရွင္ၿပိဳင္ပြဲ ပြဲေတာ္သို႔တက္ေရာက္လာေသာ ေဆာ္ဒီအမ်ိဳးသမီးမ်ား
 FAYEZ NURELDINE / AFP


ေဆာ္ဒီအမ်ိဳးသမီးမ်ားအား ကားေမာင္းႏွင္ခြင့္ေပးလိုက္ၿပီးေနာက္ ကားေမာင္းေနေသာ ေဆာ္ဒီအမ်ိဳးသမီးတစ္ဦး
EPA