ၾကင္နာတယ္ဆိုတာ သင္ေပးလို႔ရသလား

မိမိရင္ေသြးမ်ား မူႀကိဳ ေက်ာင္း စတက္ၿပီ၊ အိမ္ကေနၿပီး အျပင္ကမၻာကို စတင္ထိေတြ႕ၿပီဆုိသည္ႏွင့္ မိဘမ်ား အပူႀကီးပူၾကသည့္ အေတြးတစ္ခုရွိသည္။ ေက်ာင္းမွာ မိမိကေလးကို တျခားကေလးမ်ားက အႏုိင္က်င့္ၾကမလား၊ အားႀကီး ေသာ ကေလးမ်ား၏ ႏွိပ္စက္မႈကို ခံေနရမလားဆုိသည့္ အေတြးပဲျဖစ္၏။ ပူမည္ဆုိလည္း ပူစရာပင္။ ကေလးငယ္အခ်င္းခ်င္းပင္ မဆုိထားႏွင့္ အထက္တန္းေက်ာင္းအရြယ္ ကေလးမ်ားမွာပင္ အခ်င္းခ်င္း အႏုိင္က်င့္ျခင္း၊ ခြန္အားႀကီး သည့္  ကေလးက အငယ္မ်ားကို ဗိုလ္က်ျခင္းမ်ား ရွိၾကသည္။ သည္အခ်က္မ်ားကို ကာကြယ္ရန္ မိဘအမ်ားစုက ‘‘ဘယ္သူလာလုပ္လုပ္ ဆရာမကို ခ်က္ခ်င္းတုိင္ေနာ္’’ဟု မိမိရင္ေသြးမ်ားကို မွာၾကားေလ့ ရွိသည္။

တခ်ဳိ႕ခပ္သည္းသည္း မိဘ မ်ားကမူ ‘‘ေဟ့ ... ဘယ္သူလာလုပ္လုပ္ မခံနဲ႔ေနာ္၊ ငိုမလာနဲ႔ေနာ္၊ ျပန္သာခ်၊ ၾကားလား၊ က်န္တာအကုန္ အေဖရွင္းမယ္’’ဟု အိမ္ကတည္းက သည္ျပႆနာ ေျဖရွင္း နည္းကို သင္ေပးထားၾကသည္။

တကယ္လက္ေတြ႕မွာလည္း  ကေလးမ်ားက ေက်ာင္းမွာ တျခားကေလးမ်ားႏွင့္ႀကံဳတုိင္း အဆုိပါ နည္းႏွစ္နည္းကုိ သုံးၿပီး ေျဖရွင္း ၾကသည္။ ထုိသို႔ေျဖရွင္းရာမွာ အ ၾကမ္းဖက္မႈကို အၾကမ္းဖက္မႈႏွင့္ တုံ႔ျပန္တတ္ေသာ ကေလးသည္ ႀကီးျပင္းလာသည့္အခါ စိတ္ထား လည္း ၾကမ္းတမ္းလာၿပီး လူမႈေရး အဆင္မေျပသူ ျဖစ္လာတတ္ သည္။

ထိုသူမ်ဳိးမွာ အမ်ားႏွင့္ ေျပလည္ေအာင္ ညႇိႏႈိင္းလုိသည့္ စိတ္ မရွိသည့္အတြက္ စုေပါင္းလုပ္ရ သည့္ အသင္းအဖဲြ႕အလုပ္မ်ားမွာ လည္း အဆင္မေျပတတ္။ အ ေပါင္းအသင္းနည္းၿပီး အထီးက်န္ ျဖစ္သူ ျဖစ္လာသည္ဟု ကေလး စိတ္ပညာရွင္မ်ားက ဆုိသည္။

ထုိ႔ေၾကာင့္ ကေလးမ်ားကို အသက္ႀကီးလာသည့္အခါ တစ္ ဖက္သား၏ ခံစားမႈကို နားလည္ ခံစားတတ္ေအာင္၊ မည္သူႏွင့္မဆို ညႇိႏႈိင္းလုပ္ကိုင္တတ္ေစေအာင္၊ လူမႈ၀န္းက်င္မွာ စိတ္ထားေကာင္းသူမ်ား ျဖစ္လာေစရန္ အေမရိကန္ႏွင့္ အေနာက္ႏုိင္ငံမ်ားက ကေလးမ်ားကို ၾကင္နာျခင္း သင္ခန္းစာမ်ား စတင္သင္ေပးေနၿပီ ျဖစ္ သည္။

‘‘ကဲ ... ကိုယ့္ရင္ထဲကို ကိုယ္၀င္ၾကည့္ၿပီး ဘယ္လိုခံစားေနရသလဲ ဆရာမကို ေျပာျပၾကပါဦး’’ဟု နယူးေယာက္ၿမိဳ႕ ကြင္းန္အရပ္က ဆရာမတစ္ဦးက သူ၏ မူႀကိဳ ေက်ာင္းသားကေလးမ်ားကို ေမး ေနၾကျခင္းျဖစ္၏။

‘‘ေပ်ာ္တယ္’’ဟု ကေလးမေလးတစ္ေယာက္က ေျဖသည္။ ‘‘ေနမေကာင္းဘူး’’ဟု ေယာက်္ား ေလးတစ္ေယာက္က ျပန္ေျပာ၏။ ေနာက္ထပ္ မိန္းကေလးတစ္ ေယာက္ကမူ ရွက္သည္ဆုိသည့္ အမူအရာမ်ဳိး လုပ္ျပ၏။

အဆုိပါ ေလ့က်င့္ခန္းသည္ ၾကင္နာျခင္း သင္ခန္းစာထဲက သင္႐ုိးတစ္ခု ျဖစ္သည္။ သည္သင္႐ုိးကို အေမရိကန္ႏုိင္ငံရွိ ၀င္ကြန္ ဆင္တကၠသိုလ္က ေရးဆဲြထား ျခင္းျဖစ္၏။ အဆုိပါသင္႐ုိးတြင္ ကစားနည္းမ်ား၊ သီခ်င္းမ်ားႏွင့္ မူႀကိဳကေလးမ်ားကို သူတုိ႔၏ စိတ္ခံစားမႈကို အေလးထားမိလာ ေအာင္ လုပ္ေပးထားသည္။

‘‘ကြၽန္မတို႔ရဲ႕ ကမၻာႀကီးက ေၾကာက္စရာေနရာႀကီး တစ္ခုပါ။  ကြၽန္မတို႔ရဲ႕ ျပင္ပေလာကမွာ ျဖစ္ ေနတာေတြကို ကြၽန္မတို႔ အၿမဲ တမ္း ထိန္းခ်ဳပ္မထားႏုိင္ဘူး။ ဒါေပမဲ့ သူတုိ႔အေနနဲ႔ ျပင္ပေလာက ပေယာဂေတြကို တုံ႔ျပန္ရာမွာ ထိန္းခ်ဳပ္တတ္ေစဖို႔ ကြၽန္မတို႔ သင္ေပးေနတာပါ’’ဟု ဆရာမဒင္နီယယ္လ္က ရွင္းျပသည္။

မူႀကိဳေက်ာင္းေတြမွာ ၾကင္ နာျခင္းသင္ခန္းစာမ်ားကို ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လကစၿပီး မိတ္ဆက္သင္ၾကားေပးခဲ့သည္။ ကမၻာတစ္၀န္းက ေက်ာင္းဆရာ၊ မိဘႏွင့္ တျခားပညာေရးပံ့ပိုးသူမ်ားက အ ဆိုပါ သင္ခန္းစာမ်ား သင္ၾကားေပးရန္ သေဘာတူလက္မွတ္ေရး ထိုးထားၾက၏။ ၾကင္နာျခင္း သင္ခန္းစာသည္ ကေလးမ်ားကို စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားနည္းေစၿပီး တျခားသူမ်ားႏွင့္ မသင့္မျမတ္ျဖစ္ျခင္းကို ေလွ်ာ့ခ်ေပးႏုိင္သည္ဟု နယူးေယာက္ၿမိဳ႕ ဂ်က္ဆင္ဟုိက္ေက်ာင္းက ေက်ာင္းအုပ္ဆရာမ ကယ္ရင္အဲလစ္က ဆုိသည္။

 ‘‘ကိုယ္က သူမ်ားေတြကို မၾကင္နာတတ္ဘူးဆုိရင္ အဲဒါက တကယ္ေတာ့ ကိုယ္ကိုယ္တုိင္ ျဖစ္ေနတာ၊ ကိုယ့္စိတ္ထဲမွာ စိတ္ အခံမေကာင္းလုိ႔ ျဖစ္ေနတာ။ ကေလးေတြအေနနဲ႔ ဒါေလးကို သတိရွိေနမယ္ဆိုရင္ အခ်င္းခ်င္း မသင့္ျမတ္တာေတြ ရွိေတာ့မွာ မဟုတ္ဘူး’’ ငယ္ငယ္ကတည္းကေန သူ တစ္ပါးကို ၾကင္နာသနားတတ္ရန္ သင္ၾကားေပးခံရေသာ ကေလး မ်ားသည္ တစ္ကိုယ္ေကာင္းဆန္ မႈ နည္းပါးသည္။ အရာရာကို သူ တစ္ပါးႏွင့္ မွ်ေ၀ရယူလုိစိတ္ရွိ သည္။ ထုိ႔အျပင္ အဆုိပါ ကေလး မ်ားသည္ အာ႐ုံစူးစုိက္အား ေကာင္းသည္။ သူတုိ႔၏ ပညာရွင္ ဆုိင္ရာ စြမ္းေဆာင္မႈမွာလည္း တုိးတက္လာေစသည္ဟု စိတ္ပညာရွင္ ေဒါက္တာလီဇာဖလုခ္ ဦးေဆာင္သည့္ သုေတသနအရ သိရ၏။

တခ်ဳိ႕ကလည္း ကေလးေတြ ကို ၾကင္နာတတ္ေအာင္ သင္ေပး ရာမွာ ဆရာမ်ားထက္ မိဘမ်ားက ပိုေကာင္းသည္ဟု ျငင္းခုံၾက သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ေက်ာင္း စာသင္ခန္းကိုလာသည့္ ကေလး သည္ စိတ္ပူပန္၊ ေဒါသထြက္၊ ေၾကာက္ရြံ႕ေနပါက သူတို႔အေန ျဖင့္ ေက်ာင္းစာကိုေကာင္းေကာင္း အာ႐ုံမစုိက္ႏုိင္ဟု ေဒါက္တာ ဖလုခ္က ေထာက္ျပ၏။

 ‘သူငယ္ခ်င္းေတြ ဆရာေတြနဲ႔ ဆက္ဆံေရးအဆင္ေျပတဲ့ ကေလးက ေက်ာင္းမွာလည္း စာ သင္ရပိုေကာင္းတယ္’

ထုိ႔ျပင္ ၾကင္နာတတ္ေသာ ကေလးမ်ားသည္ သူတုိ႔ႀကီးျပင္း လာေသာအခါမွာလည္း ေကာင္း မြန္ေသာ ဘ၀ကိုပိုင္ဆုိင္ၾကသည္။ ၾကင္နာတတ္ေအာင္ သင္ေပးျခင္း ခံရေသာ ကေလးမ်ားကို ေတာက္ ေလွ်ာက္လုိက္ၿပီး ဆန္းစစ္ၾကည့္ ရာ သူတုိ႔သည္ အတန္းႀကီးလာ သည့္အခါ သေဘာေကာင္း ေသာ၊ ကူညီတတ္ေသာ၊ ခင္မင္ တတ္ေသာသူမ်ား ျဖစ္လာၾက သည္ကို ေတြ႕ရ၏။ သခ်ၤၤာႏွင့္ ဖတ္စာမွာ ပိုေတာ္သကဲ့သို႔ တျခားသူမ်ားႏွင့္လည္း ေပါင္းသင္းဆက္ ဆံေရး အဆင္ေျပၾကသည္ဟု ၂၀၁၅ ခုႏွစ္က သုေတသနတစ္ေစာင္မွ ေဖာ္ျပထားသည္။

 ကေလးမ်ားကို ၾကင္နာ ေအာင္ သင္ၾကားေပးသည့္ ၾကင္နာျခင္း သင္ခန္းစာမ်ားသည္ ကေလးမ်ား၏ စိတ္အေျခအေနႏွင့္ ကုိက္ေအာင္ ေရးဆဲြထားျခင္းျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း အထူးအဆန္းႀကီးမ်ား မဟုတ္၊ သူတစ္ပါးကို နားလည္စိတ္၊ စာနာေထာက္ထား စိတ္ထားရွိလာေအာင္ သင္ၾကား ေပးျခင္းသာ ျဖစ္သည္။ ထိုအထဲ တြင္ ေအာက္ပါသင္ၾကားနည္း မ်ား ပါ၀င္သည္။

(၁) ႏွလုံးသားျဖင့္ သူတစ္ပါးကို စာနာနားလည္ေအာင္ ခံစားေစ ျခင္း

(၂) ၾကင္နာျခင္းႏွင့္ဆုိင္ေသာ အ တုယူဖြယ္ပုံျပင္ ဇာတ္လမ္းမ်ားကို ဖတ္ျပျခင္း

(၃) ကေလးမ်ား၏ တစ္ေန႔တာ မွာ မည္သည့္ ေကာင္းမႈျပဳခဲ့သ လဲေမးျမန္းျခင္း (ဥပမာ - အဘုိး ကို မ်က္ႏွာသစ္သုတ္ပ၀ါ ရွာေပးျခင္း၊ အေမ့ကို အခန္းတံခါးဖြင့္ေပးျခင္း၊ ကစားစရာ အ႐ုပ္မရွိေသာ သူငယ္ခ်င္းကို ကစားစရာေပးျခင္း)

(၄) သူတစ္ပါးကို ကူညီေပးလုိက္ ရသည့္အခါ မည္သို႔ၾကည္ႏူးရ သည္ကို ျပန္လည္ေျပာျပခုိင္းျခင္း

(၅) သူတစ္ပါးႏွင့္ စားစရာမွ်ေ၀ စားရန္၊ ကစားစရာမွ်ေ၀ကစား ေစရန္၊ အလွဴအတန္း လုပ္ရသည္ကို သေဘာက်လာေအာင္ ေလ့ က်င့္ေပးျခင္း

(၆) ေဒါသျဖင့္ အၾကမ္းဖက္ျခင္း ဆူပူျခင္းျဖင့္ ကိုယ္လုိခ်င္ေသာ ရလဒ္မရသည္ကို နားလည္သ ေဘာေပါက္ေအာင္ ရွင္းျပျခင္း

(၇) ညႇိႏိႈင္းေျဖရွင္းတတ္ရန္ သင္ ၾကားေပးျခင္း

(၈) သူတစ္ပါးက ကိုယ့္ကို ကူညီ ေသာအခါ ေက်းဇူးတင္ေၾကာင္း ေျပာတတ္ရန္။ သူတစ္ပါး မေတာ္တဆ ထိခိုက္နစ္နာမႈ လုပ္မိပါလွ်င္ ေတာင္းပန္တတ္ေစရန္ သင္ၾကားေပးျခင္း

(၉) အရာရာကို အျပဳသေဘာ ေဆာင္တတ္၊ ျမင္တတ္လာ ေအာင္ ေလ့က်င့္ေပးျခင္း

(၁၀) အေျပာအဆို ခ်ဳိသာယဥ္ ေက်းေအာင္ ေလ့က်င့္ေပးျခင္း

သိ႔ုေသာ္လည္း ၾကင္နာတတ္လာေအာင္ ကေလးမ်ားကို သင္ေပးရာမွာ အေရးႀကီးဆုံးအခ်က္ တစ္ခုရွိသည္။ ကေလးမ်ားကို ၾကင္နာေအာင္ သင္ၾကားေပးသူ ဆရာ (သို႔မဟုတ္) မိဘကိုယ္တုိင္ က ၾကင္နာတတ္ဖို႔လည္း လုိ သည္။ မၾကင္နာတတ္ေသးပါက ၾကင္နာတတ္ေအာင္ အရင္ေလ့ က်င့္သင္ယူရမည္။ သို႔မွသာ ကေလးေတြအတြက္ စံနမူနာ ေကာင္း ျဖစ္ေပမည္။

ကိုးကား-Kindness Curriculum