သႀကၤန္ကာလႏွင့္ က်န္းမာေရးျပႆနာမ်ား

ၿပီးခဲ့ေသာ ၂၀၁၇ သႀကၤန္က ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္ ေပ်ာ္ရႊင္စြာ ေရကစားေနသူမ်ားကို ျမင္ရစဥ္ (ဓာတ္ပံု − နစ္ကီ)

ရက္အနည္းငယ္အတြင္း က်ေရာက္လာေတာ့မည့္ သႀကၤန္ကာလသည္ ရက္ကာလတိုေတာင္း ေသာ္လည္း တစ္ေနကုန္ ေရႏွင့္ ထိေတြ႕မႈ၊ ေနေရာင္ျခည္(ခရမ္း လြန္ေရာင္ျခည္)ႏွင့္ ထိေတြ႕သျဖင့္ ေနဒဏ္၊ ေရဒဏ္ေၾကာင့္ ရရွိႏုိင္ ေသာ က်န္းမာေရးျပႆနာမ်ားကို အထူးသတိျပဳရမည္ျဖစ္သည္။

သႀကၤန္ကာလတြင္ အျဖစ္ မ်ားေသာ က်န္းမာေရးျပႆနာ မ်ားသည္ ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္ ေၾကာင့္ ေနေလာင္ျခင္းႏွင့္ အသားအေရပ်က္စီးျခင္း၊ မသန္႔ရွင္းေသာေရႏွင့္အစားအစာေၾကာင့္ ၀မ္းပ်က္၀မ္းေလွ်ာျခင္း၊ မ်က္စိႏွင့္ နားေရာဂါဆုိင္ရာ ျပႆနာမ်ားျဖစ္ပြားျခင္း၊ လိင္မွတစ္ဆင့္ ကူးစက္ေသာ ေရာဂါမ်ားႏွင့္ ခိုက္ရန္ျဖစ္ပြားျခင္း အမ်ားဆုံးႀကံဳေတြ႕ရႏုိင္သည္။

အေရျပားျပႆနာ

ပထမဦးဆုံး သတိထားရမည္မွာ အေရျပားျပႆနာမ်ားျဖစ္ၿပီး ေနေလာင္ျခင္း၊ အေရျပား ယားယံျခင္း၊ ၀က္ၿခံ၊ တင္းတိပ္မ်ား ထြက္ေပၚလာျခင္း၊ အေရျပားပုိး၀င္ျခင္းတုိ႔ ခံစားရတတ္သည္။

သႀကၤန္ပဲြေတာ္ ဆင္ႏဲႊမည့္အ ခ်ိန္သည္ ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္က် ေရာက္သည့္ အျမင့္ဆုံးအခ်ိန္ျဖစ္သျဖင့္ က်န္းမာေရး အထူးသတိ ျပဳရမည္ဟု ဆရာ၀န္ႀကီးမ်ားက သတိေပးထားသည္။

‘‘သႀကၤန္လည္လို႔ ေကာင္း တဲ့အခ်ိန္မွာ ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္ က်တဲ့အခ်ိန္ ျဖစ္တယ္။ ခရမ္း လြန္ေရာင္ျခည္မွာ ေအဘီစီဆို တာရွိတယ္။ ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္ ေအကေတာ့ မနက္ကတည္းက ေန ညအထိေအာင္ တစ္သတ္မတ္ တည္းပဲ ရွိေနတယ္။ မေျပာင္းလဲ ဘူး။ တစ္ေနကုန္ ဒီႏႈန္းပဲ။ ခရမ္း လြန္ေရာင္ျခည္ ဘီက်ေတာ့ နံနက္ ၁၀ နာရီက ညေန ၃၊ ၄ နာရီၾကားမွာ အရမ္းျမင့္တယ္။ မြန္းတည့္၀န္းက်င္ဆိုရင္ တအားျမင့္ တယ္။ အဲဒီေတာ့ ခရမ္းလြန္ ေရာင္ျခည္ဘီနဲ႔ သႀကၤန္လည္ခ်ိန္ နဲ႔ တုိက္ေနတယ္’’ဟု အေရျပား အထူးကုဆရာ၀န္ႀကီး ေဒါက္တာ ေက်ာ္ေက်ာ္က ေျပာသည္။

 ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္ဒဏ္ ေၾကာင့္ ေနေလာင္ျခင္း၊ အေရ ျပားႏူးလာျခင္း၊ အေရျပားေရာင္ ၿပီး နီရဲျခင္း၊ စပ္ဖ်ဥ္းဖ်ဥ္းျဖစ္ေပၚ လာျခင္း၊ မီးေလာင္ဖုမ်ားျဖစ္ေပၚလာျခင္းႏွင့္ ေနာက္ဆက္တဲြ ဆုိး က်ဳိးအျဖစ္ အေရျပားကင္ဆာ စသည္တုိ႔ ျဖစ္ေပၚလာႏုိင္သည္။ ၎အျပင္ ပက္သည့္ေရ မသန္႔ ရွင္းသျဖင့္ အေရျပားယားယံျခင္းမ်ား ျဖစ္ေပၚႏုိင္သည္။

အသားျဖဴသူမ်ားသည္ အသား ညိဳသူမ်ားထက္ ေနေလာင္ဒဏ္ ကို ပိုမိုခံစားရေလ့ရွိၿပီး အရက္စဲြ သူမ်ားသည္လည္း ေသြးထဲ၌ နဂိုဗီ တာမင္ B3 ခ်ဳိ႕တဲ့မႈ ဓာတ္အခံရွိ ေနခ်ိန္တြင္ သႀကၤန္လည္ပတ္ပါ က အေရျပားျပႆနာမ်ား ပိုမို ျဖစ္ပြားတတ္သည္။

‘‘အရက္ေၾကာင့္ အသားအ ေရေျခာက္တာ ပိုဆိုးတယ္။ ေနာက္ေရပက္ခံတဲ့အခ်ိန္မွာ အရက္ခ်ဳိးေတြေပါ့။ တအားေသာက္တဲ့သူ ေတြ၊ သူတုိ႔က်ေနေလာင္ဒဏ္ကို ပိုခံရတယ္။ အရက္သမားေတြမွာ ျဖစ္တဲ့ ယားနာေပါ့။ ေနထိတဲ့အ ခ်ိန္မွာ ျဖစ္တယ္။ လက္ဖမိုးေတြ၊ လည္ပင္းေတြ။ လက္ဖ်ံေတြအဓိကဒုကၡေပးတာ’’ဟု ေဒါက္တာေက်ာ္ေက်ာ္က ရွင္းျပသည္။

 ေျမာင္းထဲမွေရမ်ား၊ ကန္မွ ေရမ်ားႏွင့္ပက္ပါက ဓာတ္မတည့္သျဖင့္ ယားယံမႈမ်ားခံစားရႏုိင္ သည္။ ထုိ႔ျပင္ တိရစၧာန္မ်ား၏ အညစ္အေၾကးမ်ားလည္း ေရ ထဲ၌ပါ၀င္ႏုိင္၍ သႀကၤန္လည္ပတ္ ၿပီးသူမ်ားအေနျဖင့္ ျပန္ေရာက္ လွ်င္ ေရေကာင္းေရသန္႔ျဖင့္ ေသ ခ်ာစြာ ေဆးေၾကာသန္႔စင္ရန္ လိုအပ္သည္။

‘‘ေရေကာင္း၊ ေရသန္႔နဲ႔ ျမန္ ျမန္ျပန္ၿပီးေတာ့ ခ်ဳိးေပါ့ေနာ္။ တစ္ ေနကုန္လည္တာဆိုေတာ့ အေရ ျပားနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ေရာဂါေတြက ယားတာပဲ။ အယားျပႆနာက ထိပ္ဆုံးက။ တခ်ဳိ႕လက္ေတြ၊ ေျခ ေတြယားတယ္။ တခ်ဳိ႕ေပါင္ၿခံ ေတြ ယားတယ္။ ေရေအာင္းတဲ့ေန ရာေတြေပါ့။ ဒါ့ေၾကာင့္မို႔ သႀကၤန္ လည္ၿပီးလို႔ ရွိရင္ေရေကာင္း၊ ေရ သန္႔နဲ႔ ေရခ်ဳိးပါ။ ၿပီးရင္ ဆပ္ျပာ နဲ႔ ေဆးဖို႔။ အ၀တ္အစားေျခာက္ ေျခာက္ေသြ႕ေသြ႕ေလး ျမန္ျမန္ ျပန္လဲဖို႔ အေရးႀကီးတယ္’’ဟု ၎က အႀကံျပဳသည္။

 သႀကၤန္လည္ပတ္မည့္သူ မ်ား ေနဒဏ္၊ ေရဒဏ္မွ ကာကြယ္ ႏုိင္ရန္ UV ပါေသာ ေနကာမ်က္ မွန္တပ္ဆင္ျခင္း၊ အသားအေရ ကုိ ေနေရာင္မထိေစရန္ ေရစိုခံ ေနေရာင္ကာ ခရင္မ္လိမ္းျခင္းႏွင့္ အက်ႌရွည္၊ ေဘာင္းဘီရွည္မ်ား ၀တ္ဆင္ျခင္းတို႔အျပင္ မ်က္ႏွာ၊ လည္ပင္း၊ နားမ်ားသို႔ ေန၊ ေရမထိေစရန္ မ်က္ႏွာသုတ္ ပ၀ါမ်ား ေဆာင္ထားျခင္းတို႔ ျပဳလုပ္ရန္လိုအပ္သည္။

ေန႔လယ္ခင္းမ်ားတြင္ သႀကၤန္မလည္ပတ္မီ နာရီ၀က္ခန္႔ ႀကိဳ တင္၍ ေရစုိခံေနေရာင္ကာခရင္မ္ လိမ္းျခင္းႏွင့္ သႀကၤန္လည္ၿပီး ညပုိင္းအခ်ိန္မ်ားတြင္ အစိုဓာတ္ထိန္းသိမ္းေပးသည့္ အစိုထိန္း ခရင္(မ္)(Moisturizer) လိမ္းေပး ရန္ လုိအပ္သည္။ ဆံပင္အေရာင္ ဆိုးေဆးႏွင့္ မ်က္ႏွာအေရာင္လိမ္း ျခယ္ျခင္းမ်ားသည္ ဓာတုပစၥည္း မ်ားပါ၀င္ေသာေၾကာင့္ မိမိအေရ ျပားႏွင့္ ဓာတ္မတည့္မႈမ်ား ျဖစ္ ေပၚႏုိင္သျဖင့္ တတ္ႏုိင္သမွ် ေရွာင္ၾကဥ္ရန္ လိုအပ္သည္။

သႀကၤန္ၿပီး အသားအေရျပန္ လည္ ျပဳျပင္ထိန္းသိမ္းလုိသူမ်ား သည္ မိမိတို႔၏ အေရျပားပ်က္စီးမႈ အေပၚမူတည္၍ ရက္သတၱတစ္ပတ္ခန္႔ ေစာင့္ဆုိင္းၿပီးမွ ျပန္လည္ျပဳျပင္ထိန္းသိ္မ္းသင့္သည္။ ထို႔မဟုတ္ပါက ေနေလာင္၍ ပ်က္စီးခဲ့ေသာ အေရျပားမ်ား ပိုမိုအဆင္မေျပ ျဖစ္တတ္သည္။

 အေရျပားယားယံျခင္းမ်ား ျဖစ္ေပၚလွ်င္ မိတ္လိမ္းသည့္အ ရည္ျဖစ္ေသာ ကလယ္မင္း (Calamine) ေဆးရည္ကို လိမ္း ရန္ လိုအပ္ေပသည္။ ထုိသို႔လိမ္း ေပးေသာ္လည္း မသက္သာလွ်င္၊ အေရျပားေပၚ၌ အဖု၊ အပိမ့္မ်ား ထြက္ရွိလွ်င္မူ တတ္ကြၽမ္းနား လည္သည့္ ဆရာ၀န္မ်ားႏွင့္ ျပသ ရမည္ ျဖစ္သည္။

နားႏွင့္ မ်က္စိျပႆနာ

သႀကၤန္ကာလအတြင္း နား ႏွင့္ပတ္သက္သည့္ က်န္းမာေရး ျပႆနာမ်ား အျဖစ္မ်ားသျဖင့္ အထူးသတိထားရန္ လိုအပ္သည္။

‘‘သႀကၤန္မွာ အျဖစ္မ်ားဆုံး ကေတာ့ နားပဲ။ နားထဲေရ၀င္၊ နား ျပည္ယိုတာေပါ့။ နားစည္ေတြ ေပါက္တာေပါ့။ အဓိက နားစည္ ေပါက္တာအျဖစ္အမ်ားဆုံးပဲ။ နား ကိုက္မယ္။ နားစည္ေပါက္မယ္။ ဒါပဲ အျဖစ္မ်ားတယ္’’ ဟု နား၊ ႏွာေခါင္း၊ လည္ေခ်ာင္းအထူးကု ဆရာ၀န္ႀကီး ေဒါက္တာေမာင္ ေမာင္ခုိင္က ဆုိသည္။

နားထဲ ေရ၀င္၍ နားျပည္ယို ျခင္း၊ နားစည္ကို ေရဖိအားမ်ား ႏွင့္ တုိက္႐ုိက္ထိမိၿပီး နားစည္ကဲြ ျခင္း၊ နားစည္ေပါက္ျခင္း၊ နား ကုိက္ျခင္းေ၀ဒနာမ်ားကို သႀကၤန္ ကာလတြင္ ျဖစ္ေပၚခံစားရတတ္ သည္။

‘‘ဘာေၾကာင့္ ျဖစ္တုံးဆို ေတာ့ ေရထုိးပိုက္၊ မီးသတ္ပိုက္ ႀကီးေတြနဲ႔ ပက္လုိ႔၊ ေရပုိက္ေတြနဲ႔ ပက္လို႔၊ ခြက္ေစာင္းခုတ္လို႔၊ တုိက္႐ုိက္မေတာ္တဆ ထိခိုက္မႈေပါ့ ေနာ္။ နားစည္ကို တုိက္႐ုိက္ထိလို႔ နားစည္ကဲြသြားတာ။ အဲဒါနံပါတ္ တစ္ နားစည္ကြဲကုန္တာ။ နံပါတ္ ႏွစ္က ေရ၀င္တဲ့အခါက်ေတာ့ ယားတယ္။ နားထဲကို ကေလာ္ မယ္။ ဂြမ္းနဲ႔ထုိးမယ္။ အဲဒီအခါက် ေတာ့ နားေတြကိုက္၊ ေရာင္ တယ္’’ဟု အဆုိပါ ဆရာ၀န္ႀကီး က ဆက္လက္ေျပာသည္။

နားထဲသို႔ ေရမ၀င္ေစရန္ Ear Plug ေရာ္ဘာအစြပ္မ်ား တပ္ဆင္ျခင္း၊ နားၾကပ္မ်ားႏွင့္ အုပ္ထားျခင္းျဖင့္ ကာကြယ္ထားရ မည္ျဖစ္သည္။ နားကိုက္ပါက ေဆး႐ုံ၊ ေဆးခန္းသို႔ သြားေရာက္ ျပသရန္ လိုအပ္သည္။ ထိုအခါ ကြၽမ္းက်င္သူမ်ားက နားအတြင္း သို႔ မွန္ဘီလူး၊ နားအတြင္းၾကည့္ ကိရိယာမ်ားျဖင့္ ၾကည့္႐ႈျခင္း၊ နား သန္႔ရွင္းေရးျပဳလုပ္ျခင္း၊ ျဖစ္ေပၚ သည့္ အေျခအေနေပၚ မူတည္ ကာ ေဆး၀ါးမ်ားေပးျခင္းတုိ႔ျဖင့္ ကုသေပးမည္ ျဖစ္သည္။ မိမိ သေဘာႏွင့္ မိမိနားအတြင္း ထုိးကေလာ္ျခင္းမ်ဳိး မျပဳလုပ္သင့္ေပ။

 ‘‘ေတြ႕ကရာ ပစၥည္းေတြ ထည့္တာ၊ အုန္းဆီထည့္မယ္၊ သစ္ရြက္ေတြကို ညႇစ္ၿပီးေတာ့မွ ထည့္မယ္၊ ဒါမ်ဳိးေတြလုပ္တတ္ တယ္။ တစ္ေယာက္ေယာက္က အႀကံေပးရင္ လုပ္လုိက္နဲ႔။ မလုပ္ တာေတာ့ အေကာင္းဆုံးပဲ။ လုပ္ လို႔ရွိရင္ ပိုဆိုးသြားတတ္တယ္။ နားေလးသြားတတ္တယ္။ နာတာ ရွည္နားျပည္ယိုေရာဂါ ျဖစ္သြား တတ္တယ္’’ဟု ေဒါက္တာေမာင္ ေမာင္ခိုင္က ဆုိသည္။

 မ်က္စိႏွင့္ပတ္သက္လွ်င္ မသန္႔ရွင္းေသာ ေရႏွင့္ ထိေတြ႕မႈ ေၾကာင့္ ပိုးမႊားမ်ား၀င္ေရာက္ကာ မ်က္စိနာေရာဂါျဖစ္ေပၚ ခံစားရ တတ္သည္။

‘‘ေရကိုအားန႔ဲ ပက္လုိက္ရင္ ပက္လုိက္တဲ့အားသည္ မ်က္စိကို ထိခိုက္တယ္။ အားရပါးရခြက္နဲ႔ အားကိုသုံးၿပီး ပက္လုိက္တာ။ တခ်ဳိ႕က်ေတာ့ မီးသတ္ပိုက္နဲ႔ ပက္တယ္။ တခ်ဳိ႕က်ေတာ့လည္း ႁပြတ္ေသးေသးေလးပဲ။ ဒါေပမဲ့ ဒါ ကအားတစ္ခုျဖစ္သြားတဲ့အခါမွာ မ်က္လုံးကို ထိေတြ႕တဲ့အခါ မ်က္ လုံးမွာ ေသြးျခည္ဥတယ္။ တခ်ဳိ႕မ်က္စိပိုေရာင္လာတယ္ ဆုိတယ္။ ဒါေပမဲ့ စိုးရိမ္စရာ မရွိဘူး။ သိပ္ ႀကီးျပင္းထန္လြန္းတဲ့ ေရဖိအားနဲ႔ ထိေတြ႕ရင္ေတာ့ မ်က္လုံးကဲြသြား တာမ်ဳိးရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ သိပ္ၿပီး ရွားတယ္’’ဟု ရန္ကုန္မ်က္စိေဆး ႐ုံႀကီးမွ ပါေမာကၡေဒါက္တာ တင္ ၀င္းက ဆုိသည္။

‘‘ဘယ္လုိကာကြယ္မလဲဆို ေတာ့ ေရပက္ၿပီဆုိရင္ မ်က္လုံးကို ေရနဲ႔မထိေအာင္ ေရွာင္ရမွာေပါ့။ ခက္ေတာ့ခက္တယ္။ ဒီေတာ့အ ကာအကြယ္အေနနဲ႔ ေနကာမ်က္ မွန္ေလး တပ္ထားမလား။ ဒါမွ မဟုတ္လည္းပဲ အနားက်ယ္တဲ့ ဦးထုပ္ႀကီးတစ္ခုကို ေဆာင္းထား မလား။ ေဆာင္းထားၿပီးေတာ့ အုပ္ထားမယ္ဆုိရင္ေတာ့ မ်က္လုံးကို ေရနဲ႔ထိေတြ႕မႈကို အထုိက္အ ေလ်ာက္ ကာကြယ္ႏုိင္မွာေပါ့’’ ဟု ၎ကဆက္လက္အႀကံျပဳသည္။

လိင္မွတစ္ဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါမ်ား

သႀကၤန္ကာလအတြင္း မူး ယစ္ေသာက္စားၿပီးေနာက္ အကာ အကြယ္မဲ့ လိင္ဆက္ဆံျခင္းသည္ လိင္မွတစ္ဆင့္ ကူးစက္တတ္ သည့္ ေရာဂါမ်ားျဖစ္ေသာ ဆီးပူ ေညာင္းက် ကာလသားေရာဂါ၊ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီကူးစက္ေရာဂါပိုး မ်ား ျဖစ္ႏုိင္ေျခအလြန္မ်ားျပား ေၾကာင္း ေဆးပညာရွင္မ်ားက ဆုိသည္။

‘‘သႀကၤန္ကာလၿပီးတဲ့ေနာက္ လာေရာက္ေဆး၀ါး ကုသမႈခံယူ သူေတြထဲမွာ လိင္ကေနတစ္ဆင့္ ကူးစက္တဲ့ ေရာဂါခံစားေနရသူ ေတြလည္း သိသိသာသာ ရွိေန တတ္တယ္’’ဟု အေထြေထြေရာဂါ ကု ဆရာ၀န္တစ္ဦးက ဆုိသည္။

ခိုက္ရန္ျဖစ္ပြားျခင္း

၂၀၁၇ သႀကၤန္တြင္ ရန္ကုန္ေဆး႐ုံႀကီး အေရးေပၚဌာန ေရာက္ရွိလာသည့္ လူနာ ၈၉၁ ဦးရွိသည့္အနက္ ယာဥ္မေတာ္တဆ မႈေၾကာင့္ အမ်ားဆုံးျဖစ္ၿပီး ဒုတိယအမ်ားဆုံးသည္ ခုိက္ရန္ျဖစ္ ပြားမႈ ျဖစ္သည္။

ယာဥ္မေတာ္တဆမႈ ျဖစ္ သည့္လူနာ ၃၅၀ ဦး၊ ခုိက္ရန္ျဖစ္ ပြားသည့္ လူနာ ၁၈၀ မွ ၁၉၀ ဦး ၾကားရွိၿပီး က်န္လူနာမ်ားသည္ အ ျခားအေသးစား မေတာ္တဆထိ ခိုက္မႈမ်ားေၾကာင့္ ေရာက္ရွိလာ ျခင္း ျဖစ္သည္။ ေသဆုံးသူ ၁၀ ဦး (ေဆး႐ုံေရာက္မွ ေသဆုံးသူ ႏွစ္ဦး၊ ေဆး႐ုံမေရာက္မီေသဆုံးသူ ရွစ္ ဦး)ရွိေၾကာင္း ရန္ကုန္ေဆး႐ုံႀကီး လူနာမွတ္တမ္းမ်ား၌ ေဖာ္ျပထား သည္။

 က်န္းမာေရး၀န္ႀကီးဌာနက သႀကၤန္တြင္း ျဖစ္ပြားတတ္ေသာ ကူးစက္ေရာဂါမ်ားကို ကာကြယ္ ရန္ ဆပ္ျပာျဖင့္ ေဆးေၾကာသန္႔ စင္ျခင္း၊ သန္႔ရွင္းေသာအစားအ စာႏွင့္ ေရေသာက္သုံးျခင္း၊ မီး သတ္ပိုက္မ်ားႏွင့္ ေရကစားျခင္း တုိ႔မွ ေရွာင္ၾကဥ္ျခင္းတို႔ လိုအပ္ ေၾကာင္း ျပည္သူမ်ားအား ႏွစ္စဥ္အသိေပးႏႈိးေဆာ္သည္။

 သႀကၤန္ကာလသည္ တို ေတာင္းေသာ္လည္း ယင္းအခ်ိန္ ေလးတြင္ မလိုလားအပ္ေသာ က်န္းမာေရးျပႆနာမျဖစ္ေပၚ ေစရန္  ျပည္သူမ်ားအေနျဖင့္ က်န္းမာေရးအသိရွိကာ ႀကိဳတင္ ကာကြယ္ရန္ လိုအပ္ေပသည္။