ျပန္သုံးသပ္ရန္လုိအပ္လာေသာ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္လူမႈစံႏႈန္းမ်ားအေပၚ စိစစ္ျဖတ္ေတာက္မႈ

ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္တည္ေထာင္သူ မာ့ခ္ဇူကာဘက္သည္ လတ္တေလာ ဖိအားမ်ားႏွင့္ ရင္ဆိုင္ေနရသည္ (ဓာတ္ပံု - cnet.com)

သမၼတသမီး၏ အလုပ္အကုိင္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေ၀ဖန္မွတ္ခ်က္ေပး သည့္ႏုိင္ငံေရးေဆာင္းပါးရွင္တစ္ ဦး၏ပုိ႔စ္ကုိ  လူမႈစံႏႈန္းႏွင့္ကုိက္ညီ မႈမရွိဆုိကာ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္က ၁၅ နာရီအတြင္း ျဖဳတ္ခ်သည္။ ထုိသုိ႔ ျဖဳတ္ခ်သည့္အေပၚ ေ၀ဖန္မႈမ်ား ရွိခဲ့သည္။ ပုိ႔စ္တင္ခဲ့သည့္ ေဒါက္ တာရန္မ်ိဳးသိမ္းက ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္ကုိ အေၾကာင္းျပခ်က္ေပးရန္ စာလွမ္း ပုိ႔ခဲ့သည္။

ထုိ႔ေနာက္ ဧၿပီ ၅ ရက္နံနက္ တြင္ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္သည္ ၎၏ပို႔စ္ ကုိ မွားယြင္းစြာျဖဳတ္ခ်မိသျဖင့္ ျပန္္လည္ေဖာ္ျပေပးခဲ့ေၾကာင္း အ ေၾကာင္းျပန္လာသည္။ ေဒါက္ တာရန္မ်ိဳးသိမ္း၏ ပုိ႔စ္ျဖဳတ္ခ်ခံရ ျခင္းသည္ က်ပ္သန္းေျခာက္ ေထာင္ေက်ာ္အသုံးျပဳထားသည့္ အစုိးရ၏ ‘ဆုိရွယ္မီဒီယာေစာင့္ ၾကည့္ေရးအဖြဲ႕’က ပထမဆုံးေသာ လႈပ္ရွားမႈကုိစတင္ခဲ့သည္ဟု လူ အမ်ားက ထင္ေၾကးေပးခဲ့သည္။ သုိ႔ေသာ္အဆုိပါကိစၥသည္ ေစာင့္ ၾကည့္ေရးအဖြဲ႕ႏွင့္ သက္ဆုိင္မႈမရွိ ဘဲ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္၏စိစစ္မႈအားနည္း ခ်က္ေၾကာင့္သာ ျဖစ္သည္ဟု နည္းပညာႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရး ေဆာင္ရြက္သည့္ အရပ္ဘက္အ ဖြဲ႕အစည္းမ်ားက မွတ္ခ်က္ျပဳ သည္။

‘‘ရီပုိ႔တက္လာတဲ့ပမာဏကုိ ၾကည့္ၿပီးေတာ့ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္က ေအာ္တိုျဖဳတ္လုိက္တာပါ။ ျမန္မာ စာဖတ္တတ္တဲ့၀န္ထမ္းမရွိတာ၊ မစိစစ္ႏုိင္တာ၊ စိစစ္ႏိုင္တဲ့စြမ္း ရည္မရွိတာကုိ ျပသရာေရာက္ပါ တယ္’’ ဟု Burma Monitor စီမံ ကိန္းမန္ေနဂ်ာ ကုိျမတ္သူက ေျပာသည္။

ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္သည္ ျမန္မာႏုိင္ ငံမွ အသုံးျပဳသူသန္း ၂၀ ေၾကာင့္ အက်ိဳးစီးပြားမ်ားစြာရရွိေနေသာ္ လည္း တာ၀န္ယူမႈမရွိသည့္စီးပြား ေရးတစ္ခုသာျဖစ္ေၾကာင္း ၎က ေျပာသည္။ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္အေနျဖင့္ လြတ္လပ္စြာလူမ်ိဳးေရး၊ ဘာသာ ေရးပဋိပကၡကုိ လႈံ႕ေဆာ္သည့္အ ေၾကာင္းအရာမ်ားႏွင့္ပုဂၢိဳလ္ေရး ထိခုိက္နစ္နာေစသည့္ အမုန္းစ ကားမ်ားကုိသာ စိစစ္သင့္ၿပီး လြတ္လပ္စြာထုတ္ေဖာ္ေရးသား ေျပာဆုိမႈကုိ ပိတ္ပင္ျခင္းမျပဳလုပ္ သင့္ေၾကာင္း Equality Myanmar ၏ဒါ႐ုိက္တာဦးေအာင္မ်ိဳးမင္းက ေျပာသည္။

‘‘ကြၽန္ေတာ္ေဒါက္တာရန္မ်ိဳး သိမ္းရဲ႕ စာကုိဖတ္ၾကည့္တယ္။ လူမ်ိဳးေရး၊ ဘာသာေရးမုန္းတီးမႈ ကုိ ဘာမွလႈံႈ႕ေဆာ္ထားတာမရွိ ဘူး။ သမၼတသမီးရဲ႕လုပ္ငန္းတာ ၀န္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အႀကံျပဳတဲ့သ ေဘာပဲရွိတယ္။ ဒါက လြတ္လပ္ စြာထုတ္ေဖာ္ေျပာဆုိခြင့္ပဲ။ သမၼ တႀကီးလက္ခံရင္ လက္ခံ၊ လက္ မခံရင္လည္း ဘယ္သူ႔အတြက္မွ အႏၲရာယ္မရွိတဲ့အတြက္ မထူး ျခားပါဘူး။ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္ကုိလည္း အမ်ားအတြက္ အႏၲရာယ္မရွိတဲ့ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္ကုိ ျဖဳတ္တဲ့အ တြက္ ျပန္သုံးသပ္ဖုိ႔ကြၽန္ေတာ္တို႔ ေျပာခဲ့တယ္’’ ဟု ၎ကေျပာ ၾကားသည္။

ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္သည္ အသုံးျပဳ သူမ်ားအတြက္ လူမႈစံႏႈန္းႏွင့္ပတ္ သက္၍ မူ၀ါဒခ်မွတ္ထားၿပီးျဖစ္ ေသာ္လည္း အတည္ျပဳစစ္ေဆးမႈ မ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ တိတိက်က် ထုတ္ျပန္ထားျခင္းမရွိေပ။ လူမႈ စံႏႈန္းႏွင့္ကုိက္ညီမႈမရွိသည့္အ ခ်က္အလက္မ်ား ေတြ႕ရွိပါက ရီ ပုိ႔အေနျဖင့္ တုိင္ၾကားႏုိင္သည္ဟု သာ ထုတ္ျပန္သည္။

ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္လူမႈစံႏႈန္းတြင္ မိမိလုံၿခံဳေရးကုိ တိုက္႐ိုက္ထိခုိက္ ႏုိင္သည့္ ၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ား၊ မိမိ ကုိယ္ကုိယ္ ထိခုိက္အနာတရျဖစ္ ေစရန္ အားေပးလႈံ႕ေဆာ္မႈမ်ား၊ အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ ရာ ဇ၀တ္က်ဴးလြန္ေသာအဖြဲ႕အစည္း မ်ား၊ လူတစ္ဦးတစ္ေယာက္ခ်င္း ကုိျဖစ္ေစ၊ အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုခု ကုိျဖစ္ေစ မတရားအႏုိင္က်င့္ေစာ္ ကားမႈမ်ားႏွင့္ ရာဇ၀တ္မႈျပဳလုပ္ ရန္ ေဆြးေႏြးႀကံစည္ေရးသားျခင္း မ်ားပါ၀င္သည္။

ထုိ႔အျပင္ လိင္ပုိင္းဆိုင္ရာအ ၾကမ္းဖက္မႈႏွင့္အရြယ္မေရာက္ ေသးသူမ်ားအား လိင္ပုိင္းဆိုင္ရာ အခြင့္အေရးရယူမႈကုိ အားေပး ေထာက္ခံေျပာဆုိျခင္းမ်ား၊ တရား မ၀င္ပစၥည္း(ေဆး၀ါး)ေရာင္း၀ယ္ ျခင္းမ်ား၊ ၀တ္လစ္စားလစ္ပုံတင္ ျခင္းမ်ား၊ လူတစ္ဦးတစ္ေယာက္ ကုိ လူမ်ိဳး၊လူမ်ိဳးစုအႏြယ္၀င္ ဘာ သာေရးယုံၾကည္ရာ၊လိင္စိတ္ခံယူ မႈ၊ လိင္ကြဲျပားမႈခႏၶာကုိယ္ခြၽတ္ ယြင္းကြဲျပားမႈမ်ားအေပၚ အေျခခံ သည့္ အမုန္းစကားေျပာဆုိမႈမ်ား ႏွင့္ လူအမ်ားစုၾကည့္႐ႈရန္ မသင့္ ေလ်ာ္သည့္ ဓာတ္ပုံေဖာ္ျပျခင္း မ်ားကုိလည္း လူမႈစံႏႈန္းအရ တား ဆီးႏုိင္သည္။

‘‘စံႏႈန္းနဲ႔ ၿငိေနတာေတြကုိ ရီပုိ႔မလုပ္ရင္ ျဖဳတ္မခ်ေတာ့ဘူး လားလုိ႔ ေမးစရာရွိတယ္။ ေဖ့စ္ ဘြတ္ခ္အေနနဲ႔ကေတာ့ ဒီထက္ ရွင္းလင္းတဲ့ေပၚလစီတစ္ခုကုိ ခ် မွတ္ထားသင့္တယ္။ ရီပုိ႔လုပ္တဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကုိ ေစာင့္ ၾကည့္ေနတဲ့လူကလည္း ဘက္ မလုိက္ဖုိ႔အမ်ားႀကီးလုိတယ္’’ ဟု ဦးေအာင္မ်ိဳးမင္းက ေျပာသည္။

ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္သည္ ျမန္မာ ဘာသာစကားျဖင့္ ေရးသားေဖာ္ ျပေနသည့္ အေၾကာင္းအရာမ်ား အေပၚ စိစစ္သည့္အခါ ဘာသာ စကားကြၽမ္းက်င္စြာျဖင့္ စိစစ္ႏုိင္ စြမ္းရွိသူဦးေရ မည္မွ်ခန္႔အပ္ထား သည္ကုိသိရွိလုိေၾကာင္း နည္း ပညာဆိုင္ရာအရပ္ဘက္အဖြဲ႕ အစည္း MIDO မွ မထုိက္ထိုက္ ေအာင္က ေမးခြန္းထုတ္သည္။

ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္အေနျဖင့္ တစ္ ကမၻာလံုးအတိုင္းအတာ၌ ေရးသားေဖၚျပမႈမ်ားကို စိစစ္ရန္ ဝန္ထမ္း အင္အားတစ္ေသာင္းေလးေထာင္ ခန္႔ ခန္႔အပ္ထားသည္ဟု ထုတ္ျပန္ ထားေသာ္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံအ တြက္ ခန္႔အပ္ထားသည့္ ဝန္ထမ္း ဦးေရ သီးျခားေဖာ္ျပခဲ့ျခင္းမရွိေပ။

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ အသံုးျပဳသူ ထက္ ႏွစ္ဆခန္႔ရွိသည့္ (သန္း ၄၀ ခန္႔) ဂ်ာမနီႏိုင္ငံတြင္ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္ အသံုးျပဳမႈအေပၚ စိစစ္ရန္ လူအင္ အား ၁,၂၀၀ ႏွင့္ ၁,၅၀၀ အတြင္း ခန္႔အပ္ထားေသာ္လည္း ျမန္မာ ႏိုင္ငံအတြက္ ခန္႔အပ္ထားသည့္ အေရအတြက္သည္ ဆယ္ဂဏန္း ပင္မရွိေသးေၾကာင္း မထိုက္ထိုက္ ေအာင္က ေျပာသည္။

ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္၏ တြဲဖက္တည္ ေထာင္သူ မာ့ခ္ဇူကာဘက္သည္ အေမရိကန္အေျခစိုက္ Vox သ တင္းဌာနႏွင့္ ေတြ႕ဆံုစဥ္ ျမန္မာ ႏိုင္ငံ၌ ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားႏွင့္ မြတ္ စလင္အသိုက္အဝန္းအၾကား အ ျပန္အလွန္ေသြးထိုးသည့္ အမုန္း စကားမ်ား ျဖန္႔ေဝေနေၾကာင္း ေျပာၾကားသည္။

အဆိုပါကဲ့သို႔ေသာ အ ေၾကာင္းအရာမ်ားကို ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္ ၏ ေထာက္လွမ္းေရးစနစ္က ရွာ ေဖြေတြ႕ရွိခဲ့သည့္ေနာက္ပိုင္း ျဖဳတ္ခ်ႏိုင္ခဲ့သည္ဟုလည္း ၎က ေျပာသည္။ သို႔ေသာ္ျပည္တြင္း အ ရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္း ရွစ္ခုကမူ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္သည္ ဘာသာေရး၊ လူမ်ိဳးေရး အေျခခံသည့္ ပဋိပကၡ မ်ားကို လႈံ႔ေဆာ္သည့္စာမ်ား ၎တို႔၏ ေထာက္လွမ္းေရး စနစ္ က ရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့ျခင္းမဟုတ္ဘဲ ရွာေဖြေတြ႕ရွိသူမ်ားက အသိေပး အေၾကာင္းၾကားခဲ့ျခင္းေၾကာင့္သာ ဖယ္ရွားႏိုင္ခဲ့ေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ သည္။

‘‘အမုန္းစကားေတြ၊ ပဋိပကၡ လႈံ႔ေဆာ္တဲ့စကားေတြနဲ႔ ပတ္ သက္ၿပီး ေစာင့္ၾကည့္ၿပီး မွတ္တမ္း တင္လိုက္တာေတြရွိတယ္။ အဲဒါ ေတြက်ေတာ့ မပ်က္ဘူး။ ဘာမ ဟုတ္တဲ့ (ေဒါက္တာရန္မ်ိဳးသိမ္း) ပို႔စ္ေတြက ပ်က္ေနတယ္။ ဒီေန ရာမွာ ထိေရာက္မႈမရွိဘူးဆိုတာ ျပသေနတယ္’’ ဟု မထိုက္ထိုက္ ေအာင္က ေျပာသည္။

၂၀၁၇ စက္တင္ဘာအတြင္း ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားႏွင့္ မြတ္စလင္ အသိုက္အဝန္းအၾကား အျပန္အ လွန္ခိုက္ရန္ျဖစ္ပြားရန္ လႈံ႔ေဆာ္ ေနသည့္ စာသားမ်ား Messenger ၌ ေန႔ရက္အတန္ၾကာ ပ်ံ႕ႏွံ႔ခဲ့သည္ ကို ဥပမာျပဳ၍ အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အ စည္းမ်ားက ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္၏ ေထာက္လွမ္းေရးစနစ္ ညံ့ဖ်င္း ေၾကာင္း ေၾကညာခဲ့သည္။

ျပည္တြင္းအရပ္ဘက္အဖြဲ႕ အစည္းမ်ား၏ စြပ္စဲြျပစ္တင္မႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ အာရွပစိဖိတ္မွ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္မူဝါဒပိုင္း ကိုင္တြယ္သူတစ္ဦးက ျပန္လည္ေတာင္းပန္သည့္ အေၾကာင္းၾကားစာကို ဧၿပီ ၆ ရက္တြင္ ျပန္လည္ေပးပို႔ခဲ့သည္။

ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္၏ အေၾကာင္း ျပန္စာတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ ၎တို႔ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ဖူးသည့္ လူမႈစံႏႈန္း ဘာသာျပန္ကိစၥရပ္မ်ား၊ ပညာ ေပး ႐ုပ္သံ႐ိုက္ကူးသည့္ အစီအ စဥ္မ်ားႏွင့္ ေရွ႕ဆက္ေဆာင္ရြက္ မည့္အေၾကာင္းအရာမ်ား ပါဝင္ သည္။

ျမန္မာအစိိုးရႏွင့္ ေဖ့စ္ ဘြတ္ခ္ကုမၸဏီတို႔သည္ ၂၀၁၅ ၾသဂုတ္အတြင္း ေနျပည္ေတာ္၌ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးမႈ ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္အျပင္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၌ တာဝန္ယူမႈ၊ တာဝန္ခံမႈရွိသည့္ အြန္လိုင္းအသံုးျပဳမႈျဖစ္ေပၚလာေစေရး အလုပ္႐ံုေဆြးေႏြးပြဲကိုလည္း က်င္းပခဲ့သည္။

‘‘ဒီေဆြးေႏြးပြဲေတြရဲ႕ ရည္ ရြယ္ခ်က္ေတြကေတာ့ ျမန္မာႏို္င္ငံ  မွာ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္ကို ဘယ္လိုက်ယ္ က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ အက်ိဳးရွိရွိသံုးႏုိင္ဖို႔၊ ဆိုးက်ိဳးေပၚေပါက္ေစႏိုင္တဲ့ အ သံုးခ်မႈေတြကို ေလ်ာ့နည္းေစဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္’’ ဟု သမၼတ႐ံုးေျပာ ေရးဆိုခြင့္ရွိသူ ဦးေဇာ္ေဌးက ၎ ၏ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္စာမ်က္ႏွာတြင္ ေရးသားခဲ့သည္။

ေဆြးေႏြးပြဲရလဒ္အေနျဖင့္ ၂၀၁၈ ေဖေဖာ္ဝါရီ ၁၅ ရက္တြင္ Facebook Safety ေပ့ခ်္၌ ‘ေဖ့စ္ ဘြတ္ခ္၏ လူမႈကြန္ရက္ဆိုင္ရာ စံ ႏႈန္းမ်ား’ ကို ကာတြန္း႐ုပ္ပံုမ်ားႏွင့္ အတူ ျမန္မာဘာသာျဖင့္ ေရးသား ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

ဖန္တီးရာအဖြဲ႕၊ Joosk Studio တို႔ႏွင့္ ပူးေပါင္း၍ ေဖ့စ္ ဘြတ္ခ္္က စံႏႈန္းသတ္မွတ္ခ်က္ မ်ား ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ေဖ့စ္ ဘြတ္ခ္အသံုးျပဳသူမ်ားအေနျဖင့္ စံႏႈန္းမ်ားကို လိုက္နာမႈမရွိပါက ဆက္သြယ္ တိုင္ၾကားရန္ ျမန္မာဘာသာျဖင့္ ေရးသားေဖာ္ျပခဲ့သည္။

စံႏႈန္းသတ္မွတ္ခ်က္တြင္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆို ေရးသားျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ ပါ ဝင္ျခင္းမရွိေသာ္လည္း အသံုးျပဳ သူ ကိုယ္ေရးဆိုင္ရာအခ်က္အ လက္ႏွင့္ လြတ္လပ္မႈကို ၎တို႔ အေနျဖင့္ အထူးအေလးထား ေၾကာင္း ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္အသံုးျပဳသူမ်ား အတြက္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆိုခြင့္ရွိရန္ လိုအပ္ေၾကာင္း၊ သို႔ေသာ္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္၏ မူေဘာင္ကို ေက်ာ္ လြန္ေနသည့္ အေၾကာင္းအရာ မ်ားကို ထိေရာက္စြာေျဖရွင္းေပး သင့္ေၾကာင္း မထိုက္ထိုက္ေအာင္ကေျပာသည္။‘‘ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္က ျမန္မာမွာ လႊမ္းမိုးမႈအားေကာင္းတဲ့ ပလက္ ေဖာင္းတစ္ခုပါ။ ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အေၾကာင္းအရာ ေတြအေပၚ စိစစ္တဲ့အဖြဲ႕အေနနဲ႔ ပိုမိုအေလးထားသင့္တယ္လို႔ ထင္ ပါတယ္’’ဟု ၎ကေျပာသည္။

ရီပို႔ျပဳလုပ္သည့္ ပမာဏကို ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္က အလုိအေလ်ာက္ ျဖဳတ္ခ်ျခင္းသည္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ ရာ လူ႕အခြင့္အေရးေၾကညာစာ တမ္း အပိုဒ္-၁၉ကိုေဖာက္ဖ်က္ရာ  ေရာက္ေနသည္။

အပိုဒ္-၁၉၌ လူတိုင္းသည္ လြတ္လပ္စြာ ထင္ျမင္ယူဆႏုိင္ခြင့္ ႏွင့္ လြတ္လပ္စြာဖြင့္ဟ ေဖာ္ျပႏိုုင္ ခြင့္ရွိသည္။ အဆိုပါအခြင့္အေရး မ်ား၌ အေႏွာင့္အယွက္မရွိဘဲ လြတ္လပ္စြာ ထင္ျမင္ယူဆႏုိင္ခြင့္  ပါ၀င္သည့္အျပင္ ႏုိင္ငံနယ္နိ မိတ္မ်ားကို ေထာက္ထားရန္မလို ဘဲ သတင္းအေၾကာင္းအရာႏွင့္ သေဘာတရားမ်ားကို တစ္နည္း  နည္းျဖင့္ လြတ္လပ္စြာရွာယူဆည္း ပူးႏုိင္ခြင့္၊ လက္ခံႏုိင္ခြင့္ႏွင့္ ေ၀ငွ ျဖန္႔ခ်ိခြင့္တို႕ပါ၀င္သည္။

သို႔ေသာ္ လြတ္လပ္စြာထုတ္ ေဖာ္ေျပာဆိုေရးသားရာတြင္ အ ၾကမ္းဖက္မႈကို လံႈ႕ေဆာ္ျခင္း၊စိတ္ ၀မ္းကြဲရန္ ေသြးထုိးျခင္း၊ ၾကမ္း တမ္းစြာဆဲျခင္း၊ အျခားလူနာမည္ ပ်က္ရန္ လုပ္ေဆာင္ျခင္း၊ ညစ္ ညမ္းစကားေျပာဆိုျခင္း၊ ၿငိမ္းခ်မ္း  ေရးပ်က္ျပားရန္ေဆာင္ရြက္ျခင္း စသည္တို႔ကို မျပဳလုပ္ရန္ႏွင့္ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာကိစၥရပ္မ်ား ပါ ၀င္ျခင္းမရွိရန္ လိုအပ္သည္ဟု International covenant on Civil and Political Right အဖြဲ႕ က ထုတ္ျပန္ထားသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံလူဦးေရ သန္း ၂၀ခန္႔အသံုးျပဳေနသည့္ ေဖ့စ္ ဘြတ္ခ္စာမ်က္ႏွာတြင္ အထက္ပါ ကဲ့သို႕ေသာအခ်က္မ်ားႏွင့္ ၿငိစြန္း ေနသည့္ ေျပာဆိုေရးသားမႈမ်ား ေန႕စဥ္ျမင္ေတြ႕ေနေသာ္လည္း  ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္အဖြဲ႕အစည္းအေန ျဖင့္ ဟန္႔တားထိန္းခ်ဳပ္ႏုိုင္ျခင္းမရွိ ခဲ့ေပ။

၂၀၁၇ စက္တင္ဘာအတြင္း ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားႏွင့္ မြတ္စလင္ အသိုက္အ၀န္းအၾကား အျပန္အ လွန္ခိုက္ရန္ျဖစ္ပြားရန္ လံႈႈ႕ေဆာ္ ေနသည့္ စာသားမ်ားေၾကာင့္ ႏုိင္ငံအတြင္းအၾကမ္းဖက္မႈ သံုးခု ခန္႔ျဖစ္ပြားခဲ့ေၾကာင္း ျပည္တြင္းအရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္း ရွစ္ခု၏ စိ စစ္ေတြ႕ရွိခ်က္အရ ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ ခဲ့သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္၏ လူမႈစံႏႈန္းမ်ားအေပၚ စီစစ္ျဖတ္ ေတာက္သည့္ မူ၀ါဒကို ျပည္တြင္း  ရွိအရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားက ေမးခြန္းထုတ္ခဲ့သည္။ လြတ္လပ္ စြာထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုေရးသားျခင္း ကိုထိခိုက္မႈမရွိဘဲ လူမ်ိဳးေရး၊ ဘာ  သာေရးလံႈ႕ေဆာ္မႈမ်ားႏွင့္ အမုန္း စကားမ်ားအေပၚ ပိုမိုစိစစ္ျဖတ္ ေတာက္ႏုိင္ရန္ ေဖ့စ္ဘြတ္အေန ျဖင့္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ ထပ္မံတိုးခ်ဲ႕ သင့္ေၾကာင္း အႀကံျပဳခဲ့သည္။

‘‘ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္ အသံုးျပဳသူ ေတြအတြက္ ယဥ္ေက်းမႈပိုမိုထြန္း ကားလာဖို႕ အသိပညာေတြလည္း  အမ်ားႀကီး ေပးသင့္တယ္လို႔ထင္ တယ္’’ ဟု ဦးေအာင္မ်ိဳးမင္းက ေျပာသည္။ ရီပို႔ေၾကာင့္ တင္ ဆက္သည့္ ပို႔စ္ျဖဳတ္ခ်ခံခဲ့ရသည့္ ေနာက္ ‘‘ကြၽန္ေတယ္တို႔သြားေန တာဒီမိုကေရစီႏုိင္ငံေရး၊ဒီမိုကေရ စီပန္းတိုင္ပါ။ အျမင္သေဘာထား မတူ ကြဲျပားျခားနားတာေတြကို လက္ခံႏိုင္ရမွာျဖစ္သလို လူႀကီး လူေကာင္းဆန္ဆန္၊ အဆင့္အ တန္းရွိရွိ အျပန္အလွန္ေဆြးေႏြး ႏုိင္ရမွာျဖစ္ပါတယ္’’ ဟု ေဒါက္ တာရန္မ်ိဳးသိမ္းက ေျပာဆိုသည္။

လြတ္လပ္စြာျဖင့္ ေ၀ဖန္အ ႀကံျပဳထားသည့္ ၎၏ပို႔စ္ကို ငါး ရက္အတြင္း ျပန္လည္မွတ္ခ်က္ ေပးသူ ၁,၄၀၀ ခန္႔ရွိၿပီး ျပန္လည္ေ၀မွ် သူ ၁,၇၀၀ ေက်ာ္ရွိခဲ့သည္။ ‘‘ကြၽန္ေတာ့္ပို႔စ္ကို ျဖဳတ္လိုက္တာက လြတ္လပ္စြာထုတ္ေဖာ္ေျပာဆို ေရးသားခြင့္ကို ပိတ္လိုက္တာပဲ’’ ဟု ေဒါက္တာရန္မ်ိဳးသိမ္းက ေျပာ သည္။