ကမၻာ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရး သြင္ျပင္သစ္ကို ထုဆစ္မည့္ ထရန္႔ႏွင့္ ကင္တို႔၏ သမုိင္းဝင္ ေတြ႕ဆံုပြဲ

Anthony Wallace/Pool via Reuters

ကိုရီးယား ႏွစ္ႏုိင္ငံမွ ျပည္သူမ်ားသာမက တစ္ကမၻာလံုး ရင္ တမမ ေစာင့္ေမွ်ာ္ခဲ့ရသည့္သမိုင္း ဝင္ ေန႔တစ္ေန႔သည္ ေအာင္ျမင္ ေခ်ာေမြ႕စြာ အထေျမာက္ ၿပီးဆံုး ခဲ့ၿပီျဖစ္သည္။ အေမရိကန္ သမၼတ ေဒၚနယ္ထရန္႔ႏွင့္ေျမာက္ ကိုရီးယားေခါင္းေဆာင္ ကင္ဂ်ံဳ အန္တို႔သည္ စင္ကာပူႏိုင္ငံတြင္ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ ေတြ႕ဆံုၿပီး ကိုရီး ယားကြၽန္းဆြယ္ ႏ်ဴကလီးယား လက္နက္ ဖ်က္သိမ္းေရးႏွင့္ ၿငိမ္း ခ်မ္းေရးအတြက္ လက္တြဲေဆာင္ ရြက္ရန္ သေဘာတူ ကတိျပဳခဲ့ သည္။ ယခုျဖစ္စဥ္သည္ ရန္ဘက္ ႏွစ္ႏုိင္ငံ၏ အာဏာရ ေခါင္း ေဆာင္မ်ားၾကား ပထမဆံုး အ ႀကိမ္ လူခ်င္းေတြ႕ ေဆြးေႏြးမႈ အ ျဖစ္လည္း မွတ္တမ္းဝင္ခဲ့သည္။

စင္ကာပူ စံေတာ္ခ်ိန္ နံနက္ ၈ နာရီခန္႔ ကတည္းက ကမၻာ့အ ေသးဆံုး စာရင္းဝင္ ကြၽန္းႏုိင္ငံ ေလးကို ကမၻာ့မီဒီယာမ်ားအားလံုး က အာ႐ံုစိုက္ ေစာင့္ၾကည့္ေနခဲ့ သည္။ ထရန္႔ႏွင့္ ကင္တို႔သည္၎ တို႔ တည္းခိုေနရာ ဟိုတယ္အသီး သီးမွ ထြက္လာၿပီး ဆန္တိုဆာ ကြၽန္းရွိ ၾကယ္ငါးပြင့္အဆင့္ ကာ ပယ္လာ ဟိုတယ္ႀကီးသို႔ လံုၿခံဳ ေရး ယာဥ္တန္းျဖင့္ ဦးတည္လာ သည္။ ႀကိဳတင္ သတ္မွတ္ထား သည့္အတိုင္း နံနက္ ၉ နာရီခန္႔ တြင္ ကင္ႏွင့္ ထရန္႔တို႔ကဟိုတယ္ ခန္းမရွိ ေကာ္ေဇာနီခင္းထားရာ  လမ္းေပၚတြင္ ပထမဆံုးအႀကိမ္  မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ ေတြ႕ဆံုၿပီးလက္ ဆြဲ ႏႈတ္ဆက္သည္။ ၁၂ စကၠန္႔ခန္႔ ၾကာျမင့္သည့္ ႏႈတ္ဆက္မႈသည္ အေမရိကန္ႏွင့္ ေျမာက္ကိုရီးယား တို႔ၾကား  အစဥ္အဆက္ တည္ရွိ ေနခဲ့သည့္  ခက္ထန္မုန္းတီးမႈမ်ား ကို စတင္ေျဖေလွ်ာ့မည့္ သမုိင္း ဝင္ နိမိတ္ပံု  တစ္ခုလည္း ျဖစ္လာ သည္။

ထရန္႔ႏွင့္ကင္တုိ႔ လူခ်င္းမ ေတြ႕မီ ကတည္းက ႏွစ္ႏုိင္ငံ အစိုးရ ထိပ္တန္း အရာရွိမ်ားၾကား  အျပန္အလွန္ ကူးလူးညႇိႏိႈင္းမႈမ်ား ျပဳလုပ္ေနခဲ့ၿပီး ျဖစ္သည္။ အေမ ရိကန္ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး မိုက္ခ္ ပြန္ပီယိုသည္ ၿပံဳယမ္းသို႔ ႏွစ္ႀကိမ္ ထက္မနည္း သြားေရာက္ကာ ကင္ႏွင့္ ေဆြးေႏြးခဲ့ဖူးသည္။ ထို႔ အတူ ေျမာက္ကိုရီးယား အစိုးရ အဖြဲ႕အတြင္း ကင္အားအထားဆံုး လက္႐ံုးတစ္ဦးဟု ဆိုႏုိင္သည့္ ကင္ေယာင္ခ်ိဳလ္လည္း ဝါရွင္ တန္တြင္ ထရန္႔ႏွင့္ ေတြ႕ဆံုခဲ့ၿပီး ျဖစ္သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ယခုေဆြးေႏြးပြဲ သည္ ကနဦး ညႇိႏိႈင္းမႈမ်ား၊ လူ ျမင္ကြင္း ေနာက္ကြယ္တြင္ ထား ရွိၿပီးျဖစ္သည့္ ကတိမ်ားကိုတရား ဝင္ အထေျမာက္ေစရန္ အာမခံ သည့္ အစီအစဥ္ဟု ဆိုႏိုင္သည္။ ေခါင္းေဆာင္ႏွစ္ဦး ေတြ႕ဆံုခ်ိန္ တြင္ ကင္က ပို၍ စိတ္လႈပ္ရွားေန ဟန္ေတြ႕ရသည္။ အသက္ (၃၀) ေက်ာ္မွ်သာ ရွိေသးသည့္ လူငယ္ တစ္ဦးအေနျဖင့္ ႏုိင္ငံအတြက္ ေရာ တစ္ကမၻာလံုးအတြက္ပါ  အလြန္သက္ေရာက္မႈ ႀကီးမား သည့္ အခ်ိဳးအေကြ႕ တစ္ခုကိုကိုင္ တြယ္ စီမံေနရျခင္းေၾကာင့္ စိတ္ ဖိစီးမႈမ်ား ရွိေနျခင္းမွာ မဆန္း ေခ်။ ထို႔အျပင္ ကင္သည္ ႏိုင္ငံတ ကာ မ်က္ႏွာစာသို႔ လူလံုးျပ ထြက္ ေပၚမႈ အလြန္ရွားပါးသျဖင့္ မီဒီ ယာမ်ား ေ႐ွ႕ေမွာက္တြင္ ထရန္႔ ေလာက္ အသားမက်ျခင္းလည္း  ျဖစ္ႏုိင္သည္။

ထရန္႔ႏွင့္ ကင္တုိ႔ သီးျခား ေတြ႕ဆံု ေဆြးေႏြးမႈသည္ ၃၈ မိနစ္မွ် ၾကာျမင့္ခဲ့ေၾကာင္း အိမ္ျဖဴ ေတာ္က ထုတ္ျပန္သည္။အကယ္ ၍ စကားျပန္ကို အသံုးျပဳခဲ့သည္  ဆိုပါက ၎တို႔ႏွစ္ဦး တိုက္႐ိုက္ အျပန္အလွန္ ေျပာဆိုသည့္ ၾကာ ခ်ိန္သည္ ပိုေလ်ာ့မည္ျဖစ္သည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ ႏွစ္ဦးသား စကားမ်ားမ်ား မေျပာျဖစ္ခဲ့ဟု ယူဆႏုိင္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ကင္ ႏွင့္ ထရန္႔တို႔သည္ ႏွစ္ႏုိင္ငံ  အစိုးရ အရာရွိမ်ားၾကား ႀကိဳတင္ ညႇိႏိႈင္း သေဘာတူထားၿပီး ျဖစ္ သည့္ ကိစၥမ်ားကိုသာ ခိုင္မာေသ ခ်ာေအာင္ ကတိျပဳခဲ့ဟန္ရွိသည္။

ယင္းေနာက္ ေန႔လယ္စာ သံုးေဆာင္ၿပီးခ်ိန္၌ ၎တို႔ႏွစ္ဦး ဟိုတယ္ ဥယ်ာဥ္ထဲတြင္အတူယွဥ္ တြဲ လမ္းေလွ်ာက္ၿပီး သတင္း ေထာက္မ်ားကို ထရန္႔က ႏႈတ္ ဆက္ခဲ့သည္။ ကင္ကမူ ၿပံဳးၿပံဳးရႊင္ ရႊင္ရွိေနေသာ္လည္း စကားဟဟ  မေျပာေခ်။ ယင္းသည္ မိခင္ဘာ သာစကား မဟုတ္သည့္ အဂၤလိပ္ ဘာသာကို ပိုင္ပိုင္ႏိုင္ႏုိင္ ကြၽမ္း က်င္မႈမရိွ၍ ျဖစ္ႏုိင္သလို အသံုး အႏႈန္း မွားယြင္းမႈေၾကာင့္ အဓိ ပၸာယ္ ႀကီးႀကီးမားမား လြဲေခ်ာ္ မည္ကို စိုးရိမ္ေနျခင္းေၾကာင့္ဟု လည္း ယူဆရသည္။

မြန္းလြဲပိုင္းတြင္မူ ဆႏၵေစာ စြာ ေမွ်ာ္လင့္ေနသည့္ သတင္း ေထာက္မ်ား ေရွ႕ေမွာက္တြင္ကင္ ႏွင့္ ထရန္႔တို႔ ထြက္ေပၚလာၿပီး ႏွစ္ႏုိင္ငံ အစိုးရခ်င္း ညႇိႏိႈင္းခဲ့သည့္  သေဘာတူညီခ်က္မ်ားကို အ တည္ျပဳ ေၾကညာခဲ့သည္။ ထရန္႔ က ‘‘ကြၽန္ေတာ္တို႔ဟာ အရမ္း  အေရးႀကီးတဲ့ သေဘာတူညီမႈေတြ ကို လက္မွတ္ေရးထိုးပါမယ္။ တ ကယ့္ကို ျပည့္စံုတဲ့ သေဘာတူ ညီမႈမ်ိဳးေပါ့။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ႏွစ္ ေယာက္ ေတြ႕ဆံုမႈက ေက်နပ္စ ရာပါ။ ဆက္ဆံေရးေကာင္းေတြ လည္း ျဖစ္ထြန္းခဲ့ပါတယ္’’ ဟု ေျပာၾကားသည္။ ကင္ကလည္း ၎၏စကားျပန္မွတစ္ဆင့္ ‘‘ကြၽန္ ေတာ္တို႔ေတြ သမိုင္းဝင္ေဆြးေႏြး ပြဲ တစ္ခုကို က်င္းပခဲ့တယ္။ ၿပီး ေတာ့ အတိတ္က ကိစၥေတြကို ခ်န္ထားခဲ့ဖို႔လည္း ဆံုးျဖတ္ခဲ့ပါ တယ္။ အခုဆိုရင္ သမုိင္းဝင္ သ ေဘာတူညီမႈတစ္ရပ္ကို လက္ မွတ္ေရးထိုးပါေတာ့မယ္။ အထင္ ကရ အေျပာင္းအလဲ တစ္ရပ္ကို တစ္ကမၻာလံုး ေတြ႕ျမင္ရေတာ့မွာ ပါ’’ ဟု ေၾကညာခဲ့သည္။

ေခါင္းေဆာင္ႏွစ္ဦး ေဆြး ေႏြးမႈအစီအစဥ္ ေအာင္ေအာင္ ျမင္ျမင္ ၿပီးဆံုးခဲ့သည့္ေနာက္ ည ေနပိုင္းတြင္ ထရန္႔က သီးျခားသ တင္းစာ ရွင္းလင္းပြဲတစ္ရပ္ က်င္း ပခဲ့သည္။ ထုိ႔အျပင္ တစ္ကမၻာလံုး သိလိုစိတ္ ျပင္းျပေနသည့္ ေဆြး ေႏြးပြဲ သေဘာတူညီခ်က္မ်ားကို လည္း ထုတ္ျပန္သည္။ ႏွစ္ႏုိင္ငံ မူအားျဖင့္ အဓိက သေဘာတူ ထားသည္မ်ားကို အခ်က္ေလး ခ်က္ ေကာက္ႏုတ္ႏုိင္ၿပီး ေအာက္ ပါအတုိင္း ျဖစ္သည္။

၁။ျပည္သူမ်ား၏ လိုလားခ်က္ ႏွင့္အညီ ႏွစ္ႏုိင္ငံ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊ သာယာဝေျပာေရးကို ဦးတည္ သည့္ ဆက္ဆံေရးပံုစံသစ္တစ္ရပ္  ကို အေမရိကန္ႏွင့္ ေျမာက္ကိုရီးယား အစိုးရမ်ားၾကား ထူေထာင္ရန္၊

၂။ကိုရီးယားကြၽန္းဆြယ္တြင္ ခိုင္မာ တည္တံ့သည့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး မ်ိဳး ပူးေပါင္း တည္ေဆာက္ရန္၊

၃။ကိုရီးယား ႏွစ္ႏုိင္ငံ ေခါင္း ေဆာင္မ်ား ညႇိႏိႈင္း ေအာင္ျမင္ ထားသည့္ ပန္မြန္ဂ်ံဳသေဘာ တူညီခ်က္ႏွင့္အညီ ေျမာက္ကိုရီး ယားက ကိုရီးယားကြၽန္းဆြယ္၌ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ ကင္းစင္ ေရး ရည္မွန္းခ်က္ကို မမွိတ္မသုန္ ေဆာင္ရြက္ရန္၊

၄။စစ္အတြင္း ေပ်ာက္ဆံုးခဲ့သူ မ်ားကို ႏွစ္ႏိုင္ငံ ပူးေပါင္းရွာေဖြ ေရးႏွင့္ စစ္သံု႔ပန္းမ်ား ခ်က္ခ်င္း ျပန္လႊတ္ေပးရန္၊

ေဆြးေႏြးပြဲ၏ အက်ိဳးဆက္  အေနျဖင့္ ေျမာက္ကိုရီးယားသည္ ၎တို႔ ပိုင္ဆိုင္ထားသည့္ ႏ်ဴက လီးယားႏွင့္ တိုက္ခ်င္းပစ္ဒံုးက်ည္ လက္နက္မ်ား ဖ်က္သိမ္းေရးကို အရွိန္ျမႇင့္ လုပ္ေဆာင္မည္ျဖစ္ သည္။ တစ္ဖက္တြင္ အေမရိ ကန္ကလည္း ေျမာက္ကိုရီးယား အစိုးရကို တရားဝင္ အသိအမွတ္ ျပဳခဲ့ၿပီး ႏိုင္ငံတကာ အသိုက္အ ဝန္းထဲ ျပန္လည္ ဆြဲသြင္းရန္ႏွင့္ စီးပြားေရးအရ ပိတ္ဆို႔ အေရးယူ မႈမ်ား ႐ုပ္သိမ္းရန္ လမ္းဖြင့္ေပး လာမည္ ျဖစ္သည္။ ထို႔အျပင္ ေျမာက္ကိုရီးယားကို ဦးတည္ သည့္ အေမရိကန္ - ေတာင္ကိုရီး ယား မဟာမိတ္ ပူးတြဲစစ္ေရးေလ့ က်င့္မႈ အစီအစဥ္မ်ားကိုလည္း ရပ္ဆိုင္းထားရန္ ထရန္႔က ကတိ ျပဳခဲ့သည္။ ယခုေတြ႕ဆံုမႈတြင္ ေျမာက္ကိုရီးယား၏ လူ႔အခြင့္အ ေရးဆိုင္ရာ ကိစၥမ်ားႏွင့္ပတ္သက္ ၍မူ အေလးထား ေဆြးေႏြးျခင္းမ်ိဳး  မရွိခဲ့ေခ်။

မည္သို႔ပင္ျဖစ္ေစ အခ်ိန္မ ေရြး ပ်က္ျပယ္သြားႏိုင္သည့္ ၿငိမ္း ခ်မ္းေရး ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မွာ ထရန္႕ ႏွင့္ ကင္တို႔၏ လက္ဆြဲႏႈတ္ဆက္မႈ ႏွင့္အတူ ေအာင္ျမင္ အထေျမာက္ ခဲ့သျဖင့္ တစ္ကမၻာလံုး ေပ်ာ္ရႊင္ ဝမ္းသာခဲ့သည္မွာ သံသယရွိ စရာ မလိုေခ်။ ေဆြးေႏြးပြဲျဖစ္ ေျမာက္ေရးအတြက္ ဝိုင္းဝန္းပံ့ပိုး ခဲ့သည့္ တ႐ုတ္ႏွင့္ ေတာင္ကိုရီး ယား အစိုးရမ်ားကလည္း စင္ကာ ပူ ေတြ႕ဆံုပြဲမွ ရလဒ္ေကာင္းမ်ား  ထြက္ေပၚျခင္းကို ဝိုင္းဝန္းခ်ီးက်ဴး ေထာမနာ ျပဳခဲ့သည္။

တစ္ခ်ိန္က အျပန္အလွန္ ရန္လိုခဲ့သည့္ အတိတ္မ်ားသည္ အေမရိကန္ႏွင့္ ေျမာက္ကိုရီးယား အစိုးရမ်ားၾကား ရရွိလာသည့္ နားလည္မႈ အသစ္ႏွင့္အတူ လြင့္ စဥ္ပေပ်ာက္သြားၿပီ ျဖစ္သည္။ ယခုအခ်ိန္တြင္မူ ကိုရီးယားကြၽန္း ဆြယ္မွ စတင္ ေတာက္ပလာ သည့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး အလင္းေရာင္ သည္ အေရွ႕အာရွေဒသ တစ္ခြင္ ကို ထြန္းလင္းၿပီး တစ္ကမၻာလံုးထိ  လႊမ္းမိုး ျဖန္႔ၾကက္လာရန္ စိတ္ အားထက္သန္စြာ ေမွ်ာ္လင့္ခြင့္ရ ေတာ့မည္ ျဖစ္သည္။

-Ref: CNN, Reuter

Top News