အေရးႀကီးလာသည့္ ပလတ္စတစ္ အႏၲရာယ္

ဓာတ္ပုံ- ေဂ်ေမာင္ေမာင္ (အမရပူရ)

ပလတ္စတစ္ အမိႈက္မ်ား  ေမ်ာပါေနသည့္ ပင္လယ္ျပင္တြင္ငါးတစ္ေကာင္ကူးခပ္ေနၿပီး ေရလႈိင္းတြင္ ေရသန္႔ဘူးခံြႏွင့္ ပလတ္စတစ္အမႈိက္မ်ားပါ၀င္ေနသည္ကုိ ဖန္တီး ပုံေဖာ္ထားသည့္ ေစ်း၀ယ္စင္တာအတြင္းရွိ အႏုပညာျပကြက္တစ္ခုကုိ လူအမ်ားက စိတ္၀င္တစားၾကည့္႐ႈၾကသည္။

‘ညစ္ညမ္းမႈရဲ႕ လႈိင္း’ ဟုအ မည္ေပးထားသည့္ ယင္းအႏုပညာ ဖန္တီးမႈက လူတို႔သုံးစြဲစြန္႔ပစ္ေန သည့္အမႈိက္ႏွင့္ပလတ္စတစ္ဘူး ခံြမ်ားသည္ ေျမျပင္ေပၚတြင္သာမ က ပင္လယ္သမုဒၵရာအတြင္းရွိ ေရေနသတၱ၀ါမ်ားကုိထိခုိက္ေန သည္ကုိ  မီးေမာင္းထုိးျပထား သည္။

ယင္းအႏုပညာျပကြက္ကုိ စေကာ့တလန္ႏုိင္ငံသားအႏုပညာ ရွင္ Don Wright က အသုံးျပဳၿပီး ေရသန္႔ဘူးခြံ၊ အခ်ိဳရည္ဘူးခံြတစ္ ေထာင္ျဖင့္ဖန္တီးထားၿပီး ပလတ္ စတစ္စြန္႔ပစ္မႈကုိ လူအမ်ားသိရွိ ေစရန္ ရည္ရြယ္ျပသျခင္းျဖစ္ သည္။

ေန႔စဥ္သုံးစြဲေနသည့္ ပလတ္ စတစ္မ်ားသည္ က်န္းမာေရးႏွင့္ ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးအ ေပၚတြင္ ဆုိးက်ိဳးေပးသည္ကုိသိ ထားၾကေသာ္လည္း သုံးစြဲမႈေလွ်ာ့ က်မသြားေပ။

ေသဆုံးခဲ့သည့္ ေ၀လငါး တစ္ေကာင္၏ ၀မ္းဗုိက္အတြင္း ပလတ္စတစ္အိတ္မ်ားစြာေရာက္ ရွိေနျခင္း၊ ငွက္တစ္ေကာင္၏ ကုိယ္ေပၚတြင္ ပလတ္စတစ္အိတ္ စြပ္မိေနျခင္း၊ ပလတ္စတစ္ႀကိဳး မ်ားၾကားတြင္ လိပ္တစ္ေကာင္ ပတ္မိေနျခင္းစသည့္ပလတ္စ တစ္ညစ္ညမ္းမႈေၾကာင့္ ေသဆုံး၊ ထိခုိက္ရသည့္သတၱ၀ါမ်ား၏ ပုံရိပ္မ်ား ႏုိင္ငံတကာမီဒီယာမ်ား တြင္ ေပၚလာၿပီးေနာက္ ပလတ္ စတစ္ဆန္႔က်င္မႈအသံမ်ား တစ္ ဖန္ထြက္ေပၚလာသည္။

ယခုႏွစ္ ကမၻာ့ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးေန႔၏ ေဆာင္ပုဒ္ သည္  ‘ပလတ္စတစ္ညစ္ညမ္းမႈကုိ တုိက္ဖ်က္ၾကစုိ႔’ ျဖစ္ရာ ပလတ္ စတစ္ညစ္ညမ္းမႈႏွင့္ ပတ္သက္ သည့္ကိစၥရပ္မ်ားက လူထုၾကား တြင္ အေလးအနက္ထားေျဖရွင္း ရမည့္အေနအထားျဖစ္လာသည္။

‘‘ပလတ္စတစ္အသုံးျပဳထား တဲ့ ပစၥည္းေတြက လုံး၀ေဆြးျမည့္ ေပ်ာက္ကြယ္သြားမယ့္ အရာေတြ မဟုတ္ပါဘူး။ ကြၽန္မတို႔ရဲ႕ ပတ္ ၀န္းက်င္မွာ အဆိပ္ေတြလုိပုံေနတဲ့ အမႈိက္ေတြအျပင္ သမုဒၵရာထဲမွာ လည္း အမႈိက္ပုံႀကီးတစ္ခုျဖစ္လာ ၿပီး ပင္လယ္ေပ်ာ္ငွက္ေတြနဲ႔ ေရ ေနသတၱ၀ါသန္းေပါင္းမ်ားစြာကုိ ေသေက်ပ်က္စီးေစပါတယ္။ အ ခ်ိန္ၾကာလာတဲ့အခါမွာေတာ့ ပ လတ္စတစ္ေတြက ေသးငယ္တဲ့ အစိတ္အပုိင္းေတြအျဖစ္ ၿပိဳကြဲ သြားၿပီး ကြၽန္မတို႔ေသာက္သုံးေန တဲ့ေရနဲ႔အစားအေသာက္မ်ားကုိ ပါညစ္ညမ္းလာေစပါတယ္’’ ဟု ပလတ္စတစ္သုံးစြဲမႈဆန္႔က်င္ေရး ေဆာင္ရြက္ေနသည့္ သန္႔ျမန္မာ အဖြဲ႕မွ Hanna Helsingen က ေျပာသည္။

တစ္ကမၻာလုံးအတိုင္းအတာ အရ လူတို႔ေန႔စဥ္သုံးစြဲေနသည့္ ပလတ္စတစ္အိတ္မ်ား၊ ေဖ်ာ္ရည္ ပုိက္မ်ားႏွင့္ ပလတ္စတစ္ေရဘူး မ်ားစသည့္ ပလတ္စတစ္ထုတ္ လုပ္မႈေန႔စဥ္တန္ ၃၀၀ ခန္႔ရွိသည္။ ကမၻာတစ္၀န္း ထုတ္လုပ္ေနသည့္ပလတ္စတစ္ပစၥည္းမ်ား၏ ၁၀ ရာခုိင္ႏႈန္းကုိသာျပန္လည္ အသုံးျပဳေနၿပီး က်န္ပလတ္စတစ္မ်ား သည္ ေျမႀကီးထဲ၊ သမုဒၵရာထဲသုိ႔ ေရာက္ရွိေနသည္။

ပလတ္စတစ္စြန္႔ပစ္ပစၥည္း အမ်ားစုသည္ ေျမဖုိ႔သည့္ေနရာ တြင္ သုံး၍မရဘဲ သမုဒၵရာမ်ားအ တြင္းသုိ႔ ေရာက္ရွိသြားသည္။ယင္း စြန္႔ပစ္ပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ ပင္ လယ္ငွက္တစ္သန္းႏွင့္ ေရေနႏုိ႔ တုိက္သတၱ၀ါတစ္သိန္းခန္႔ႏွစ္စဥ္ ေသဆုံးေနသည္။

သမုဒၵရာထဲရွိ ပလတ္စတစ္ အမႈိက္မ်ား၏ ၈၀ ရာခုိင္ႏႈန္းသည္ လူအမ်ားစြန္႔ပစ္သည့္ေဖ်ာ္ရည္ ပုိက္မ်ားႏွင့္ အိတ္ခြံမ်ားျဖစ္ၿပီး ပလတ္စတစ္စြန္႔ပစ္္မႈႏႈန္း ယခု ထက္ဆုိးရြားလာပါက လာမည့္ ႏွစ္ ၃၀ အတြင္းပင္လယ္သမုဒၵရာ တြင္ငါးမ်ားထက္ ပလတ္စတစ္ မ်ားျပည့္လွ်ံေနမည္ကုိ သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေစာင့္ ေရွာက္သူမ်ားက စုိးရိမ္ပူပန္ေန သည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံ၌ ပလတ္စတစ္ စြန္႔ပစ္ျခင္းသည္ လြန္ခဲ့သည့္ငါး ႏွစ္ႏွင့္ ႏႈိင္းယွဥ္ပါက သုံးဆပုိမိုမ်ား ျပားလာသည္ကုိ ခန္႔မွန္းေတြ႕ရွိရ ေၾကာင္း နယ္သာလန္ႏုိင္ငံမွ ျပဳ လုပ္ထားသည့္ စစ္တမ္းကုိ ကုိး ကားၿပီး သန္႔ျမန္မာအဖြဲ႕က ေျပာ ၾကားသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားတြင္ စြန္႔ပစ္ပစၥည္း ၈၀ ရာခုိင္ႏႈန္းမွ ၉၀ ရာခုိင္ႏႈန္းအထိကုိ စည္ပင္သာ ယာေရး ၀န္ထမ္းမ်ားက သိမ္း ဆည္းစုေဆာင္းကာ ေနာက္ဆုံး စြန္႔ပစ္အမႈိက္ပုံသုိ႔ သြားေရာက္စြန္႔ ပစ္သည္။ က်န္စြန္႔ပစ္ပစၥည္းမ်ား ကုိ ေရေျမာင္းမ်ားအတြင္းသုိ႔ စြန္႔ ပစ္ၿပီး ယင္းတို႔သည္ ျမစ္မ်ားမွ တစ္ဆင့္ သမုဒၵရာအတြင္းသုိ႔ ေရာက္ရွိသည္။

နယ္သာလန္အဖြဲ႕အစည္း တစ္ခု၏ ေလ့လာမႈအရ ျမန္မာ ႏုိင္ငံ၏ ျမစ္မ်ားအတြင္းသုိ႔ပလတ္ စတစ္တန္ ၂၀၀ ခန္႔ေန႔စဥ္၀င္ ေရာက္ေနၿပီး ယင္းပမာဏ၏ ထက္၀က္သည္ ဧရာ၀တီျမစ္အ တြင္းသုိ႔ ေရာက္ရွိေနသည္ဟုဆုိ သည္။

လက္ရွိတြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၌ လူဦးေရမ်ားျပားၿပီး ထိေရာက္ သည့္အမႈိက္သိမ္းစနစ္မရွိေသး သျဖင့္ အမႈိက္စြန္႔ပစ္မႈႏႈန္း ထိထိ ေရာက္ေရာက္ေလွ်ာ့ခ်ေရးေဆာင္ ရြက္ရာတြင္ အားနည္းခ်က္မ်ား ရွိေနေသးသည္။

 ပလတ္စတစ္ ညစ္ညမ္းမႈ ေလွ်ာ့က်ေရး အမႈိက္စုိ၊ အမႈိက္ ေျခာက္ ခြဲျခားစြန္႔ပစ္သည့္စနစ္ကုိ စည္ပင္သာယာေရးေကာ္မတီက  ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေသာ္လည္း ေအာင္ ျမင္ျခင္းမရွိေပ။

ကုိကာကုိလာကုမၸဏီက ျပဳ လုပ္သည့္ စစ္တမ္းတစ္ခုတြင္ အိမ္ေထာင္စုမ်ားအနက္ အမႈိက္ စနစ္တက်ခြဲျခားစြန္႔ပစ္သည့္ႏႈန္း သည္ ၁၃ ရာခုိင္ႏႈန္းသာရွိၿပီးအမ်ား စုသည္ စားႂကြင္းစားက်န္မ်ား၊ျပန္ လည္အသံုးျပဳႏုိင္သည့္ စြန္႔ပစ္ ပစၥည္းမ်ားႏွင့္ အျခားပစၥည္းမ်ား ေရာေႏွာ၍ စြန္႔ပစ္ေနသည္ဟု ဆုိသည္။ က်န္းမာေရးအသိရွိသူ၊ ပတ္ ၀န္းက်င္ ခ်စ္ျမတ္ႏုိးသူမ်ားက ပလတ္စတစ္သံုးစြဲမႈေလ်ာ့က်ေရး ေဆာင္ရြက္ေနသကဲ့သုိ႔ ကုမၸဏီ ႀကီးမ်ားႏွင့္ ေစ်း၀ယ္စင္တာအခ်ိဳ႕ က ပလတ္စတစ္သုံးစြဲမႈေလ်ာ့က် ေစရန္ ပလတ္စတစ္အိတ္ မသုံးစြဲ ရေန႔သတ္မွတ္ျခင္း၊ အသုံးျပဳၿပီး ဘူးခြံမ်ား ျပန္လည္အသုံးျပဳျခင္း စသည့္ အစီအစဥ္မ်ားကုိ စတင္ေဆာင္ရြက္လာသည္။

ထုိ႔အျပင္ စားေသာက္ဆုိင္ အခ်ိဳ႕က အစားအေသာက္မ်ားကုိ အိတ္မ်ားအစား စကၠဴအသုံးျပဳ ထုပ္ပုိးျခင္း၊ တစ္ခါသုံးပုိက္မ်ားအ စား ျပန္လည္အသုံးျပဳႏုိင္သည့္ စတီးပုိက္၊ ၀ါးပုိက္မ်ားအစားထုိး အသုံးျပဳလာသည္။

ထုိသုိ႔ပလတ္စတစ္ဆန္႔က်င္ ေရးေဆာင္ရြက္ေနေသာ္လည္း ျပည္သူအားလုံးပူးေပါင္းပါ၀င္ရန္ လုိအပ္ေနေသးရာ လူတစ္ဦးခ်င္း၊ တစ္ေယာက္ခ်င္းစီက ပလတ္ စတစ္ညစ္ညမ္းမႈကုိ ေလွ်ာ့ခ်ရန္၊ ပလတ္စတစ္သုံးစြဲမႈကုိေလွ်ာ့ခ် ရန္ႏွင့္ မလုိအပ္ပါကပလတ္စ တစ္မ်ားကုိ ျငင္းပယ္ရန္လုိအပ္ သည္ဟု သန္႔ျမန္မာမွ မေမသက္ ေထြးကေျပာသည္။

ပလတ္စတစ္အိတ္အမ်ား အျပားသုံးစြဲမည့္အစား ရွိၿပီးသား အိတ္ကုိ ျပန္လည္သုံးစြဲျခင္း၊ ျပန္ လည္အသံုးျပဳႏုိင္သည့္ ေစ်း၀ယ္ အိတ္မ်ားသုံးစြဲျခင္း၊ ေရသန္႔ဘူး မ်ားထပ္ကာထပ္ကာ ၀ယ္ယူသုံးစြဲမႈအစား ကိုယ္ပုိင္ေရဘူးေလးမ်ား ျဖင့္ ေရျပန္ျဖည့္ေသာက္သုံးျခင္း စသည္တို႔ုကုိ အေလးထားျပဳက်င့္ သင့္သည္ဟု ၎ကဆုိသည္။

‘‘ေစ်း၀ယ္ထြက္တဲ့အခါတိုင္း ပလတ္စတစ္အိတ္တစ္ခုကုိ အ သုံးျပဳမွာထက္စာရင္ ကုိယ္ပုိင္ အိတ္၊ ျခင္းကိုအစားထုိးအသုံးျပဳ လုိက္ပါ။ အဲဒီလိုအနည္းငယ္ ေျပာင္းလဲလုိက္႐ုံနဲ႔တင္ ဒီျပႆ နာကုိ ေျဖရွင္းလုိ႔ရပါတယ္’’ ဟု မေမသက္ေထြးက ေျပာသည္။

 ပလတ္စတစ္ ညစ္ညမ္းမႈ သည္ အေလးအနက္ထားေျဖရွင္း ရမည့္ျပႆနာျဖစ္ၿပီး လူသားမ်ား ၏ က်န္းမာေရး၊ ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးတင္မက ဇီ၀မ်ိဳး စိတ္မ်ားအသက္ရွင္ရပ္တည္ေရး ကုိပါ ၿခိမ္းေျခာက္ေနသျဖင့္အစုိးရ ႏွင့္ ျပည္သူပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ ရန္လုိအပ္သည္ဟု ျမန္မာအစိမ္း ေရာင္ကြန္ရက္ဥကၠ႒ေဒၚေဒ၀ီသန္႔ စင္က ေျပာသည္။

‘‘အစုိးရကလည္း အမႈိက္ပစ္ တဲ့စနစ္ကုိ ၾကပ္ၾကပ္မတ္မတ္ ေလးလုပ္ဖုိ႔လုိသလုိ အစုိးရလုပ္ ေပးတဲ့အေပၚမွာလည္း ျပည္သူက လုိက္ၿပီးေတာ့ အားျဖည့္ေပးဖုိ႔လုိ တယ္’’ ဟု ေဒၚေဒ၀ီသန္႔စင္က ေျပာသည္။

အစုိးရက တိက်ခုိင္မာသည့္ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းမ်ားခ်မွတ္ရန္ လုိသကဲ့သုိ႔ ျပည္သူမ်ားကလည္း တတ္ႏုိင္သည့္ဘက္ကစတင္ကာ ပလတ္စတစ္ေလွ်ာ့ခ်သုံးစြဲသည့္ အမူအက်င့္ေကာင္းမ်ား ေဆာင္ ရြက္မွသာ ပလတ္စတစ္ကင္းစင္ သည့္ ပတ္၀န္းက်င္ရရွိႏုိင္မည္ဟု ထိန္းသိမ္းေရးေဆာင္ရြက္သူမ်ား က အႀကံျပဳသည္။။