ပါရီသေဘာတူညီခ်က္မွ အေမရိကန္ႏုတ္ထြက္မႈ ဂယက္ႏွင့္ ျမန္မာ ရပ္တည္ခ်က္

ဓာတ္ပုံ- ေအအက္ဖ္ပီ

ရာသီသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈ ဆိုင္ရာ ပါရီသေဘာတူညီခ်က္မွ အေမရိကန္ ႏုတ္ထြက္သည့္သတင္းသည္ ဇြန္လ ၁ ရက္တြင္ ကမၻာအႏွံ႔ပ်ံ႕ႏွံ႔ခဲ့သည္။ ထိုသို႔ ႏုတ္ထြက္ျခင္းသည္ အေမရိကန္အေနျဖင့္ ကုလ သမဂၢရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈဆိုင္ ရာ ကြန္ဗင္းရွင္းအဖဲြ႕ (UNFCCC)က စုိက္ထူထားသည့္ အစိမ္းေရာင္ ရန္ပံုေငြအဖဲြ႕သို႔ ေပးရမည့္ ရန္ပံု ေငြကို ေပးေဆာင္ရန္ ျငင္းဆန္ လိုက္သည့္သေဘာ ျဖစ္သည္။

UNFCCC က ခ်မွတ္ထား သည့္ သစ္ေတာျပဳန္းတီးမႈႏွင့္ ကာ ဗြန္ေလွ်ာ့ခ်ျခင္း ပါရီသေဘာတူညီ ခ်က္ကို ျမန္မာႏုိင္ငံက အေကာင္ အထည္ေဖာ္ေနမႈသည္ လမ္းခု လတ္သို႔ ေရာက္ေနေသာ္လည္း လတ္တေလာတြင္ သက္ေရာက္မႈ မရွိေသးေပ။

‘‘တစ္ကမၻာလံုး သေဘာတူ ညီခ်က္နဲ႔ ေမာင္းႏွင္ေနတဲ့ UN Green Climate Fund တကယ္ ျဖစ္လာမလား၊ မျဖစ္လာဘူးလားဆုိတာ စဥ္းစားစရာျဖစ္လာတယ္’’ ဟု UNFCCC ၏ ခ်မွတ္မႈမ်ားကို ျမန္မာႏုိင္ငံ ကုိယ္စားျပဳ အ ေကာင္အထည္ေဖာ္ေနသည့္ သစ္ ေတာသုေတသနဌာနမွ ၫႊန္ၾကား ေရးမွဴး ေဒါက္တာေသာင္းႏုိင္ဦး က ေျပာသည္။

အေမရိကန္ႏုတ္ထြက္ျခင္းသည္ လက္ရွိလုပ္ေဆာင္ေနေသာ လုပ္ငန္းမ်ားအေပၚ သက္ေရာက္ မႈမရွိေသာ္လည္း ႏုိင္ငံအတြက္ အစိမ္းေရာင္ရန္ပံုေငြအေကာင္အထည္ေပၚလာမည့္အေရးသည္ စဥ္းစားစရာျဖစ္လာသည္။

ပါရီသေဘာတူညီခ်က္သည္ ၂၀၀၉ ကိုပင္ေဟဂင္တြင္ အစပ်ိဳးခဲ့သည့္ သေဘာတူညီခ်က္ျဖစ္ ၿပီး ယင္းသေဘာတူညီခ်က္အရ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲျခင္းကို ေလွ်ာ့ခ်မည့္ ဖံြ႕ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံမ်ားအား ေထာက္ပံ့ရန္ ဖံြ႕ၿဖိဳးၿပီးႏုိင္ငံမ်ား၌ တာ၀န္ရွိေနသည္။

ဆယ္စုႏွစ္အတြင္း ျမင့္တက္လာသည့္ ကမၻာ့အပူခ်ိန္ကုိ ၂၀၂၀ တြင္ စတင္ေလွ်ာ့ခ်ရန္ ျဖစ္သည္။ ပါရီသေဘာတူညီခ်က္မ်ားသည္ ၂၀၂၀ တြင္ အသက္၀င္မည္ ျဖစ္ေသာ္လည္း အစိမ္းေရာင္ရန္ပံုေငြမွရရွိလာမည့္ ေထာက္ပံ့မႈမ်ားကို ေမွ်ာ္ကိုး၍ ဖံြ႕ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားသည္ ပါရီသေဘာတူညီခ်က္၌ ပါ၀င္မည့္ UN-REDD အစီစဥ္ကုိ အၿပိဳင္အဆိုင္အေကာင္အထည္ေဖာ္ေနၾကသည္။

ကမၻာလံုးဆိုင္ရာ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲျခင္းဆိုင္ရာ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ေရးသည္ ရန္ပံုေငြျဖင့္ ရပ္တည္ရ၍ ရန္ပံုေငြရရွိႏုိင္မႈ အ ခက္အခဲျဖစ္လာမည္ဆိုပါက ရပ္ တည္ရမလြယ္ကူေၾကာင္း UN-REDD အစီအစဥ္တြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံ ကုိယ္စားလွယ္အျဖစ္ ပါ၀င္ေန ေသာ ေဒါက္တာေသာင္းႏုိင္ဦးက ေျပာသည္။

ပါရီသေဘာတူညီခ်က္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္မည့္ ဖံြ႕ၿဖိဳး ဆဲ ၇၇ ႏုိင္ငံတြင္ပါ၀င္သည့္ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ သစ္ေတာအတန္းစားနိမ့္ဆင္းေနမႈ ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းႏွင့္သစ္ေတာျပဳန္းတီးမႈေလွ်ာ့ခ်ျခင္းျဖင့္ ကာဗြန္ေလွ်ာ့ခ်ျခင္း UN-REDD အစီအစဥ္ကိုေဆာင္ရြက္ေနသည္။

‘‘UN-REDD က ခ်မွတ္ထား တဲ့ အစိတ္အပိုင္းသံုးခုရွိတဲ့အနက္ ျမန္မာႏုိင္ငံက အခ်က္ႏွစ္ခ်က္ကို တစ္ၿပိဳင္တည္းအေကာင္အထည္ ေဖာ္ေနတယ္’’ဟု ယင္းစီမံကိန္းကို ႏုိင္ငံကုိယ္စားျပဳ ဦးေဆာင္လုပ္ ကိုင္ေနသည့္ ေဒါက္တာ ေသာင္း ႏုိင္ဦးက ေျပာသည္။

သစ္ေတာမ်ားျပဳန္း တီးမႈႏွင့္ သစ္ေတာအတန္းစား ေလွ်ာ့က်လာျခင္းကို ထိန္းသိမ္း ကာကြယ္၍ ကာဗြန္ေလွ်ာ့ခ်မည့္ စီမံကိန္းသည္ ၂၀၁၉ တြင္ ၿပီးဆံုးမည္ဟုေမွ်ာ္မွန္းထားသည္။

၂၀၁၉ သည္ ပါရီသေဘာ တူညီခ်က္ အသက္၀င္လာမည့္ ကာလျဖစ္ၿပီး သစ္ေတာထိန္းသိမ္း ကာကြယ္ျခင္းျဖင့္ ကာဗြန္ ေလွ်ာ့ ခ်ျခင္းမ်ား လုပ္ေဆာင္ေနသည့္ ႏုိင္ငံမ်ားကုိ စိစစ္ရမည့္ ကာလ ျဖစ္သည္။ စိစစ္ကာလ ကုန္လြန္ ပါက ၂၀၂၀ တြင္ UNFCCC က အစိမ္းေရာင္ရန္ပံုေငြမွ တစ္ဆင့္ ေငြေၾကးေထာက္ပံ့မႈမ်ား ျပဳလုပ္ရ မည္ျဖစ္သည္။

 ကုလသမဂၢ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈဆုိင္ရာ ကြန္ဗင္းရွင္း က သစ္ေတာမ်ားျပဳန္းတီးမႈႏွင့္ သစ္ေတာအတန္းစား ေလ်ာ့က် လာျခင္းကို ထိန္းသိမ္း၍ ကာဗြန္ ေလွ်ာ့ခ်မည့္ စီမံကိန္း (REDD) ကို ပညာေပး (ပထမအဆင့္)၊ ကနဦးစီမံကိန္း (ဒုတိယအဆင့္)၊ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ ရြက္မည့္အပိုင္း (တတိယအဆင့္) အပိုင္းသံုးပိုင္းခဲြ၍ အေကာင္အ ထည္ေဖာ္ရမည္ျဖစ္သည္။

‘‘လက္ရွိလုပ္ေနတဲ့ UN-REDD ကိုေတာ့ သက္ေရာက္မႈမရွိ ဘူး။ ေပးေနတဲ့အဖဲြ႕က အေမရိ ကန္လည္း မဟုတ္လို႔ေလ’’ဟု ေဒါက္တာေသာင္းႏုိင္ဦးက ေျပာ သည္။ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ ပညာေပး အဆင့္ကို ေက်ာ္လြန္၍ ဒုတိယအ ဆင့္ျဖစ္သည့္ ကနဦး စီမံကိန္းမ်ား ကို ပဲခူး႐ိုးမတြင္ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေနၿပီျဖစ္သည္။ ယင္းသစ္ ေတာမ်ားျပဳန္းတီးမႈႏွင့္ သစ္ေတာ အတန္းစားေလ်ာ့က်လာျခင္းကို ထိန္းသိမ္း၍ ကာဗြန္ေလွ်ာ့ခ်မည့္ စီမံကိန္း ၂၀၂၀ ေနာက္ဆံုးထားကာ အေကာင္အထည္ေဖာ္ရမည့္ စီမံကိန္းျဖစ္သည္။


ဓာတ္ပုံ- ေအအက္ဖ္ပီ

ကနဦးစီမံကိန္း လုပ္ငန္းမ်ားအတြက္ ေနာ္ေ၀း၊ ၿဗိတိန္ႏွင့္ဂ်ာမနီႏုိင္ငံမ်ားက ေထာက္ပံ့ကူညီ ေနသည္။‘‘အခုလက္ရွိမွာေတာ့ ေနာ္ ေ၀းကပဲ ေထာက္ပံ့ေနတာ။ အီးယူကလည္း အင္တင္တင္လုပ္ေနတယ္။ အေမရိကန္က အခုႏုတ္ ထြက္သြားၿပီဆုိေတာ့ ဘယ္လိုလာ ဦးမလဲမသိဘူး’’ဟု UN-REDD  အေကာင္အထည္ေဖာ္ရာတြင္ အ ရပ္ဘက္အဖဲြ႕အစည္း အေနျဖင့္ ပါ၀င္ေနသူ ပိြဳင့္တာ၀န္ခံ ဦးမ်ိဳးကိုက ေျပာသည္။

အပူခိ်န္ျမင့္တက္မႈကို ေလွ်ာ့ခ်ရန္ အင္အားႀကီးဖံြ႕ၿဖိဳးၿပီး ႏုိင္ငံမ်ားသည္ သစ္ေတာမ်ားရွိသည့္ ဖံြ႕ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံမ်ားႏွင့္ သဘာ၀ ေဘးအႏၲရာယ္ခံစားေနရေသာ ႏုိင္ငံငယ္မ်ားကုိ ေထာက္ပံ့ကူညီ ရန္ အစိမ္းေရာင္ရန္ပံုေငြတြင္ ေငြ စိုက္ထည့္ရမည္ျဖစ္သည္။ ယင္း ရန္ပံုေငြ၏ မတည္ေငြသည္ ကန္ ေဒၚလာ ၁၀၀ ဘီလီယံျဖစ္သည္။

အဖဲြ႕၀င္ႏုိင္ငံမ်ား ထည့္၀င္ ထားေသာ အဆိုပါ မတည္ေငြကို UN ကုလသမဂၢအဖဲြ႕အစည္းမ်ား မွတစ္ဆင့္ ကုလသမဂၢရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈဆိုင္ရာ ကြန္ဗင္းရွင္း အဖဲြ႕၀င္မ်ားျဖစ္သည့္ ဖံြ႕ၿဖိဳးဆဲ ႏုိင္ငံမ်ားကို ေငြေၾကးေထာက္ပံ့မႈ မ်ား ျဖန္႔ေ၀ေပးရန္ စီစဥ္ထား သည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ကုလသမဂၢ ၏ ေငြေၾကးေထာက္ပံ့မႈမ်ားကို ကမၻာ့စားနပ္ရိကၡာအဖဲြ႕ (FAO)၊ ကုလသမဂၢ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ အစီအစဥ္ (UNEP)၊ ကုလသမဂၢ ဖံြ႕ၿဖိဳးေရးအစီအစဥ္ (UNDP)တုိ႔မွ တစ္ဆင့္ ရယူေနရသည္။ ယခု လက္ရွိတြင္ (UN-REDD) အ ေကာင္အထည္ေဖာ္ေရး ကန္ေဒၚ လာ ၅ ဒသမ ၅ သန္းကို ေ၀စုအ ေနျဖင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံက ရရွိထား သည္။

၂၀၂၀ ေနာက္ပိုင္းတြင္ အစိမ္းေရာင္ရန္ပံုေငြမွထိန္းသိမ္းေရး စရိတ္အျဖစ္ ျမန္္မာႏုိင္ငံက ႏွစ္စဥ္ ေထာက္ပံ့ေငြရရွိမည္ ျဖစ္ သည္။

‘‘အခုက အေျခအေနက ရန္ ပံုေငြခဲြေ၀ေပးေနတဲ့အပိုင္းမဟုတ္ ေသးဘူး။ ျပင္ဆင္ေနတဲ့အပိုင္းပဲ ရွိေသးတယ္။ အနည္းနဲ႔ အမ်ားဆုိ သလို ထိခိုက္မႈရွိႏုိင္ေပမယ့္ ရန္ပံု ေငြေထာက္ပံ့ကူညီေနတဲ့အဖဲြ႕က သူ႔တစ္ႏုိင္ငံတည္းေတာ့ မဟုတ္ ေတာ့ သိပ္ႀကီးႀကီးမားမားေတာ့ ျဖစ္မယ္မထင္ဘူး’’ဟု UNDP ျမန္မာတြင္ REDD လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ ရြက္ေနသည့္အဖဲြ႕မွ တာ၀န္ခံ ေဒၚခင္ႏွင္းျမင့္က ေျပာသည္။

ကန္ေဒၚလာ ၁၀၀ ဘီလီယံ မတည္ရမည့္ အစိမ္းေရာင္ရန္ပံု ေငြတြင္ အေမရိကန္ အစိုးရသည္ ေဒၚလာသံုးသန္း ထည့္၀င္ရမည္ ျဖစ္သည္။ အုိဘားမားလက္ထက္တြင္ သေဘာတူညီခဲ့၍ ရန္ပံုေငြအဖဲြ႕သို႔ ကန္ေဒၚလာ တစ္သန္း ထည့္၀င္ၿပီးျဖစ္သည္။ ကန္ေဒၚလာ ႏွစ္သန္းသာေပးရန္က်န္ေတာ့ခ်ိန္တြင္ သမၼတအေျပာင္းအလဲျဖစ္ခဲ့သည္။

အေမရိကန္သည္ ပါရီသ ေဘာတူညီခ်က္မွ ႏုတ္ထြက္မည္ ဆုိေသာ္လည္း ယင္းအခ်က္ကို သေဘာမတူညီသည့္ ျပည္နယ္ အခ်ိဳ႕က UNFCCC အဖဲြ႕၀င္ႏုိင္ငံ မ်ားႏွင့္ ရပ္တည္ခ်က္တူညီ ေၾကာင္းႏွင့္ ထည့္၀င္ရန္ရွိသည့္ ေငြေၾကး ကန္ေဒၚလာ ႏွစ္သန္းကို လုပ္ငန္းရွင္မ်ားက ေပးေဆာင္ မည္ဟု သေဘာထားေၾကညာခ်က္ မ်ား ထုတ္ျပန္သည္။

အစိမ္းေရာင္ရန္ပံုေငြအစီအ စဥ္သည္ အင္အားႀကီးႏုိင္ငံမ်ား၏ စိတ္ပါ၀င္စားမႈအေပၚ မူတည္ေန ၍ ဒုတိယအႀကိမ္ UNFCCC ၾကန္႔ ၾကာမည့္အေရးကို ေဒါက္တာ ေသာင္းႏုိင္ဦးအပါအ၀င္ တစ္ ကမၻာလံုးရွိ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးသမားမ်ားက စိုးရိမ္ ေနသည္။

ပါရီသေဘာတူညီခ်က္မွ အေမရိကန္ႏုတ္ထြက္လွ်င္ ယင္း အေရးကို တ႐ုတ္ႏုိင္ငံက ဆက္ လက္ဦးေဆာင္မည္ဟု ေၾကညာ ထားၿပီး အီးယူအဖဲြ႕၀င္ႏုိင္ငံ အ မ်ားစုသည္ တ႐ုတ္၏ ပူးေပါင္းပါ ၀င္မႈကို မူအရ သေဘာတူညီထား ေသာ္လည္း အေမရိကန္ေနရာ တြင္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံ ဦးေဆာင္လာ မည့္အေရးကို မႏွစ္ၿမိဳ႕ၾကေပ။

ထို႔ေၾကာင့္ ႏုိင္ငံတကာေရး ရာကိစၥရပ္မ်ားတြင္ ကမၻာႏွင့္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံကုိ သီးျခားျဖစ္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေနသည့္ ေဒၚနယ္ထရန္႔အား ျပင္းထန္စြာေ၀ဖန္ အျပစ္တင္သည္။

ေဒၚနယ္ထရန္႔သည္ ႏုိင္ငံတကာ စင္ျမင့္မွ ဖယ္ရွားရန္ ႀကိဳးစားျခင္းသည္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံအတြက္ အႏၲရာယ္ရွိႏုိင္ေၾကာင္းဂ်ာမနီ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ဆစ္ဂ္မာဂါ ဘရီရယ္က စပီးဂဲလ္သတင္းဌာန ႏွင့္ အင္တာဗ်ဴးတြင္ ေျဖၾကားခဲ့ သည္။

‘‘အေမရိကန္ႏုိင္ငံက ႏုိင္ငံ တကာစင္ျမင့္ကေန သူ႔ကိုယ္သူ ဖယ္ရွားေနခ်ိန္မွာ အဲဒါဟာ သူတို႔ ကုိယ္တိုင္အတြက္ အႏၲရာယ္အရွိ ဆံုးျဖစ္ေနတယ္’’ဟု ဂ်ာမနီႏုိင္ငံ ျခားေရး၀န္ႀကီး ဆစ္ဂ္က ေျပာ သည္။

 အေမရိကန္ႏုိင္ငံတြင္ သမၼတေဒၚနယ္ထရန္႔အစိုးရတက္ လာၿပီးေနာက္ ကမၻာ့ႏုိင္ငံေရး ဇာတ္ခံု၌ အျငင္းပြားမႈမ်ားႏွင့္ အဆင္မေျပ၊ ကေမာက္ကမမ်ား ျဖစ္ေနေသာ္လည္း ျမန္မႏိုင္ငံတြင္ အရပ္သားအစိုးရအာဏာရလာ ခ်ိန္ျဖစ္၍ ႏုိင္ငံတကာ အသိုင္းအ ၀ိုင္းတြင္ ႏုိင္ငံေရးအရ မ်က္ႏွာပန္း လွေနသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ပါရီသေဘာတူ ညီခ်က္သည္ အထိုက္အေလ်ာက္ ထိခုိက္မႈမ်ား ရွိႏုိင္ေသာ္လည္း ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ ႏုိင္ငံတကာတြင္ ႏုိင္ငံေရးေရခ်ိန္ျမင့္ေနခ်ိန္ျဖစ္၍ ေထာက္ပံ့ေငြရရွိမႈကို ဆုိးဆိုးရြား ရြား ႀကံဳေတြ႕ႏုိင္လိမ့္မည္မဟုတ္ ဟု စိမ္းလန္းအမိေျမ ဒါ႐ိုက္တာ ဦး၀င္းမ်ိဳးသူက ေျပာသည္။

‘‘INDC တင္ထားေပမယ့္ တျခားႏုိင္ငံေတြနဲ႔ ႏိႈင္းယွဥ္ရင္ ေယဘုယ်ဆန္ၿပီး ေယာင္၀ါး၀ါး ျဖစ္ေနေပမယ့္ အရင္က ႏုိင္ငံ ေတာ္အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ဦးေဆာင္ တဲ့ အန္တီရဲ႕ ႏုိင္ငံေရးစန္းေၾကာင့္ ပုိရႏုိင္တယ္လို႔ ေမွ်ာ္မွန္းထား တယ္။ ဒါေပမဲ့ အခုလက္ရွိအေျခ အေနအရဆုိရင္ေတာ့ အကူအညီ အရင္ကထက္  ပိုမရႏုိင္ေလာက္ ေတာ့ဘူး’’ဟု ဦး၀င္းမ်ိဳးသူ က ေျပာသည္။

 ပါရီ သေဘာတူညီခ်က္မွ အေမရိကန္ႏုိိင္ငံ ႏုတ္ထြက္သည့္ သတင္းစကားေၾကာင့္ အေမရိကန္သံ႐ံုးႏွင့္ သယံဇာတႏွင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္း ေရး၀န္ႀကီးဌာနတို႔ ေတြ႕ဆံုမႈတြင္ ဒါ႐ိုက္တာ ေသာင္းႏုိင္ဦးက ကမၻာ့ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲျခင္းေလွ်ာ့ခ် ေရးအေပၚ အေမရိကန္ႏုိင္ငံ၏ ရပ္တည္ခ်က္ကို ေမးျမန္းခဲ့ရာ အေမရိကန္သံ႐ံုးက ႏုိင္ငံအေန ျဖင့္ ပါရီသေဘာတူညီခ်က္မွ ႏုတ္ထြက္ေသာ္လည္း ဖံြ႕ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံမ်ားကို ေထာက္ပံ့ေရးအစီအစဥ္ မ်ားသည္ မူလအတိုင္းရွိေနမည္ ျဖစ္၍ စုိးရိမ္ရန္မလုိေၾကာင္း ေျပာ ၾကားသည္။

 အစိမ္းေရာင္ ရန္ပံုေငြမွ ျမန္မာႏုိင္ငံအေနျဖင့္ ရရွိႏုိင္သည့္ ရန္ပံုေငြေလ်ာ့နည္းမည္မွာ မလဲြဧကန္ႀကံဳေတြ႕ရမည္ျဖစ္ေသာ္လည္း သစ္ေတာျပဳန္းတီးမႈအဆင့္ နံပါတ္ (၃) တြင္ရွိေနေသာ ျမန္မာ ႏုိင္ငံအတြက္ UN-REDD ကို ၂၀၁၉ အထိ ၿပီးဆံုးေအာင္ လုပ္ ေဆာင္မည္ဟု ေဒါက္တာေသာင္း ႏုိင္ဦးက သႏိၷ႒ာန္ခ်ထားသည္။ ။

Top News