ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဟာင္းမ်ား အႀကီးအက်ယ္အျမတ္အစြန္းရေနေသာ ျမန္မာေက်ာက္စိမ္းကုန္သြယ္မႈ

ဖားကန္႔မွ တစ္ႏိုင္တစ္ပိုင္ေရမေဆးေက်ာက္ ရွာေဖြေနသူမ်ား (ဓာတ္ပံု − ရဲေအာင္သူ/ေအအက္ဖ္ပီ)

ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ေက်ာက္စိမ္းကုန္ သြယ္မႈကို အျပင္းအထန္ေဝဖန္ ထားေသာ အစီရင္ခံစာတစ္ေစာင္ တြင္ ေက်ာက္စိမ္းတံုးမ်ားတူးေဖာ္ သည့္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၌ လူမ်ားကို ေသဆံုးေစၿပီး ကံမေကာင္းအ ေၾကာင္းမလွမႈမ်ားကို ဖန္တီး သယ္ေဆာင္လာေနသည္ဟု သတိေပးထားပါသည္။

အေမရိကန္ ေဒၚလာသန္း ရာခ်ီတန္ေသာ ေက်ာက္မ်က္လုပ္ ငန္းအား ျမန္မာႏုိင္ငံကို အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ေသာ အာဏာျပင္းလွသည့္ စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးမ်ားႏွင့္ မူးယစ္ေဆး ဝါးဂိုဏ္းရာဇာမ်ားက တင္းတင္းက်ပ္က်ပ္ ထိန္းခ်ဳပ္လႊမ္းမိုးႀကီးစိုး ထားသည္ဟု Global Witnessအဖြဲ႕၏ စံုစမ္းေဖာ္ထုတ္မႈအရ သိရပါသည္။ ထိုအဖြဲ႕က ျမန္မာေက်ာက္စိမ္းလုပ္ငန္းစီးပြားေရး သည္ ယေန႔ေခတ္သမိုင္းတြင္  အႀကီးမားဆံုး သဘာဝသယံဇာတ ခိုးထုတ္မႈျဖစ္ႏုိင္သည္ဟု ေျပာ ၾကားလိုက္သည္။

အကယ္၍ ျမန္မာႏုိင္ငံကို ပံ့ပိုးေနၾကေသာ ႏုိင္ငံတကာ အ လွဴရွင္မ်ားကလည္း လုပ္ငန္းမ်ားပြင့္လင္းျမင္သာမႈမ်ား ျဖစ္လာ ရန္ ဖိအားမေပးႏုိင္ပါက လာမည့္ ေရြးေကာက္ပြဲ ေက်ာက္စိမ္းမွရေသာေငြမ်ားျဖင့္ တရားမမွ်တစြာ အႏိုင္ယူလႊမ္းမိုး သြားႏုိင္သည္ဟု လည္း သတိေပးထားပါသည္။

ေက်ာက္စိမ္းကို ေရႊထက္ အျမတ္တႏိုးတန္ဖိုးထားေနသည့္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံက ဝယ္ယူသူမ်ား ေၾကာင့္ ဝယ္လိုအားေကာင္းေန ၿပီး ေက်ာက္စိမ္းတစ္ကီလိုလွ်င္ စတာလင္ေပါင္ ၈,၄၀၀ (အေမရိ ကန္ေဒၚလာ ၁၃,၀၀၂) အထိ ေဈး ေပါက္ေန၏။ ေက်ာက္စိမ္းကုန္ သြယ္မႈ အက်ိဳးအျမတ္မ်ားျဖစ္ ထြန္းေနပါသည္။ ထိုကဲ့သို႔ ဝယ္လိုအားေကာင္းမႈေၾကာင့္ ေက်ာက္ စိမ္း ၂၇ လံုးပါ လည္ဆြဲတစ္ခုကို စတာလင္ေပါင္ ၁၇ ဒသမ ၇ သန္းျဖင့္ ေဟာင္ေကာင္၌ ၿပီးခဲ့သည့္ ႏွစ္က ေရာင္းခ်ခဲ့ရသည္။

၂၀၁၄ ၌ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ေက်ာက္စိမ္းကုန္သြယ္မႈမွ ရရွိ ေသာ ေငြတန္ဖိုးသည္ ၿဗိတိန္စတာ လင္ေပါင္ ၂၀ ဘီလီယံအထိရွိမည္ဟု ခန္႔မွန္းထားပါသည္။ ထို ပမာဏသည္ တစ္တုိင္းျပည္လံုး ၏ ျပည္တြင္းထုတ္ကုန္ပမာဏ ဂ်ီဒီပီ၏ ထက္ဝက္နီးပါးရွိေနပါ သည္။ ထို႔အျပင္ ေက်ာက္တြင္း လိုင္စင္ထုတ္ေပးမႈသည္လည္း အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈမ်ားႏွင့္အစိုး ရႏွင့္ နီးစပ္သူမ်ားအား  လိုင္စင္ ခ်ေပးမႈမ်ားရွိေနေၾကာင္း GlobalWitness အဖြဲ႕ကသတိေပးထား ၏။ ထို႔ေၾကာင့္ေက်ာက္စိမ္းတြင္း လုပ္ငန္းကိုယခင္စစ္အာဏာရွင္ လက္ထက္ တုိင္းျပည္အေမွာင္က် ခဲ့စဥ္က လူေတြကပဲ ႀကီးစိုးထား ပါသည္။

ထိုအထဲမွာ ၂၀၁၁ က ရာထူးကေန ဆင္းေပးၿပီ လက္ရွိသမၼတ ဦးသိန္းစိန္ကို အာဏာလႊဲေပးခဲ့ သည့္ စစ္အာဏာရွင္ေဟာင္း ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးသန္းေရႊသည္ ေက်ာက္စိမ္းလုပ္ငန္းကို အဓိက ႀကိဳးကိုင္သူဟု သူတုိ႔က ဆုိပါ သည္။ သူ၏ မိသားစုပိုင္ ကုမၸဏီ မ်ားသည္ ၂၀၁၃ ႏွင့္ ၂၀၁၄ တြင္ ေက်ာက္စိမ္းတန္ဖိုး စတာလင္ ေပါင္ သန္း ၁၄၀ (အေမရိကန္ ေဒၚလာ သန္း ၂၂၀ ခန္႔)ေရာင္းခ် ခဲ့ပါသည္။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီး သန္း ေရႊသည္ အေမရိကန္ကုမၸဏီမ်ား ကုန္သြယ္ျခင္းမျပဳႏုိင္ေသာ ပိတ္ ဆို႔အေရးယူထားသည့္ ျမန္မာ ျပည္မွ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဟာင္းမ်ားႏွင့္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္မ်ားစာရင္းတြင္ ပါဝင္သူျဖစ္ပါသည္။

ထိုေက်ာက္စိမ္းလုပ္ငန္းက ေန အက်ိဳးအျမတ္ရခဲ့သည္ဟု စြပ္စြဲခံရေသာ တျခားထင္ရွား သည့္ ထိပ္တန္းစစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး မ်ားမွာ လက္ရွိ ေမြး/ေရ ဝန္ႀကီး ဦးအုန္းျမင့္လည္း ပါဝင္ပါသည္။ သူက ေက်ာက္စိမ္းမ်ား တူးေဖာ္ထြက္ရွိရာ ကခ်င္ျပည္နယ္၏ စစ္တုိင္းမွဴးေဟာင္းျဖစ္သည္။ အေမရိကန္အစိုးရက သူ၏ဦးေခါင္းကိုရလွ်င္ ေဒၚလာႏွစ္သန္းေပးမည္ဟု ဆုေငြထုတ္ခံထားရသည့္ ‘ဝ’လူမ်ိဳးမူးယစ္ေမွာင္ခိုေခါင္းေဆာင္ ေဝေရွာက္ခန္ (WeiHsueh Kang)ကလည္း ေက်ာက္စိမ္းလုပ္ငန္း မွာ အဓိကလုပ္ေဆာင္ေနသူျဖစ္၏။ သူႏွင့္ ပတ္သက္ဆက္စပ္ေနေသာကုမၸဏီမ်ားကလည္း ေက်ာက္ စိမ္းမ်ားကို အခြန္မေဆာင္မီ တန္ ဖိုးစတာလင္ေပါင္ ၆၄ သန္းအထိ ေရာင္းခ်ခဲ့ရပါသည္။

‘‘သည္တရားမဝင္ ႀကီးမား လွတဲ့ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းႀကီးကို စစ္္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဟာင္းေတြရဲ႕ လက္ ပါးေစေတြ၊ မူးယစ္ေဆးဝါးရာဇာ ေတြနဲ႔ လက္နက္ကိုင္ေတြက ထိန္းခ်ဳပ္ထားဆဲပါ’’

အျခားကုမၸဏီမ်ားႏွင့္ ပိုင္ ရွင္နာမည္ေျပာင္းမ်ားျဖင့္ ေနာက္ ကြယ္ကေန လႈပ္ရွားေနေသာ အခြင့္ထူးခံ လူတန္းစားမ်ားက ေက်ာက္စိမ္းလုပ္ငန္းမွ အျမတ္ ရႀကီးပြားခ်မ္းသာေနခ်ိန္တြင္ ေဒသခံမ်ားကေတာ့ မတရားႏွိပ္ စက္မႈမ်ားကိုခံေနရ၏။ သူတို႔၏သဘာဝအေမြအႏွစ္ သယံဇာတ ေျမမ်ားကို သူတုိ႔ေျခေထာက္ ေအာက္မွ ဖဲ့ယူေနတာကို ျမင္ေန ၾကရသည္ဟု Global Witness အဖြဲ႕မွ သုေတ သီဂ်ဴမန္ကုဗာက ေျပာသည္။

‘‘၂၀၁၁ ကတည္းက အသြင္ သစ္ေျပာင္းထားတဲ့ လက္ရွိအစိုး ရက အတိတ္က ရက္စက္တဲ့ စစ္ အာဏာရွင္စနစ္၊ ခ႐ိုနီစနစ္နဲ႔ လူ႔ အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြက ေန စာမ်က္ႏွာအသစ္ကို ေျပာင္း ေနၿပီလို႔ ကမၻာႀကီးကို ေျပာၾကားခဲ့ သည္။ ဒါေပမဲ့ တုိင္းျပည္ရဲ႕ တန္ ဖိုးအရွိဆံုး သယံဇာတတစ္ခုျဖစ္ တဲ့ ေက်ာက္စိမ္းလုပ္ငန္းမွာေတာ့ သူတုိ႔ေျပာတာေတြနဲ႔ တကယ့္ျဖစ္ ရပ္က တျခားစီပဲ’’

စစ္တပ္က တိုက္႐ိုက္ထိန္း ခ်ဳပ္ထားသည့္ ကုမၸဏီမ်ားက လည္း ေက်ာက္စိမ္းကုန္သြယ္မႈ မွ အေမရိကန္ေဒၚလာ သန္း ၂၈၀ ရရွိခဲ့သည္ဟု အစီရင္ခံစာက ေျပာၾကားထားသည္။ ထို႔အျပင္ ေက်ာက္စိမ္းလုပ္ငန္းမွရရွိေသာ ဝင္ေငြသည္ ျမန္မာစစ္တပ္ႏွင့္ ကခ်င္ လက္နက္ကိုင္မ်ားအ ၾကားက တုိက္ပြဲေတြကို ကူညီပံ့ပိုး ရန္ အေတာ္မ်ားမ်ားသံုးစြဲခဲ့သည္ ဟုလည္း ဆုိသည္။ ၂၀၁၁ က ျပန္ လည္ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ အဆုိပါစစ္ပြဲမ်ားေၾကာင့္ အသက္ေထာင္ခ်ီ ဆံုး႐ႈံးရသကဲ့သို႔ လူတစ္သိန္းခန္႔ အိုးအိမ္စြန္႔ခြာ ထြက္ေျပးခဲ့ရ၏။

ထို႔အျပင္ ေက်ာက္စိမ္းတူး ေဖာ္မႈႏွင့္ ကခ်င္စစ္ပြဲမ်ားသည္ ခြဲျခားမရေအာင္ ဆက္စပ္ေန သည္ဟု အစီရင္ခံစာက သတိ ေပးထားသည္။ သူတို႔၏ ရန္သူ ေတာ္ အစိုးရ၏ လုိင္စင္ရကုမၸဏီ မ်ားက သူတို႔၏ သဘာဝအေမြ အႏွစ္ သယံဇာတမ်ားကို ထိန္း ခ်ဳပ္လုပ္ကိုင္ေနသည္ဟု ျမင္ရ သည္က ကခ်င္လူထုအၾကား နာၾကည္းမႈမ်ား ျဖစ္လာေစေသာ အေၾကာင္းရင္းမ်ား ျဖစ္သည္။ ကိုယ့္ၿခံထဲကအပင္ ကိုယ္က အ သီးစားခြင့္မရွိဆုိသည့္ သေဘာ မ်ိဳးျဖစ္သည္။ ယင္းကုန္သြယ္မႈမွ ရရွိေသာ အက်ိဳးအျမတ္ကို ေျဖ ရွင္းရန္ မႀကိဳးစားသည့္ မည္သည့္  ၿငိမ္းခ်မ္းေရး သေဘာတူညီခ်က္ မဆုိ ၾကာၾကာခံမည္မဟုတ္ဟု Global Witness ၏ အစီရင္ခံ စာတြင္ မွတ္ခ်က္ေပးထားသည္။

ယင္းေက်ာက္စိမ္းလုပ္ငန္း သည္ ထိေရာက္ေသာ လုပ္ထံုး စည္းမ်ဥ္းမ်ားမရွိျခင္းကလည္း သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ အလြန္အမင္းပ်က္စီးမႈကို ျဖစ္ပြားေစသည္။ ၿပီးခဲ့သည့္ႏွစ္တြင္ ဖားကန္႔ေဒသမွ လူမ်ားက သမၼတဦးသိန္းစိန္ထံသို႔ ပို႔ထားသည့္ အိတ္ဖြင့္စာတစ္ ေစာင္၌ ေက်ာက္တူးသည့္ကုမၸဏီ မ်ား၏ မတရားလုပ္ရပ္မ်ားကို ရပ္တန္႔ေပးရန္ ေတာင္းဆိုထားသည္။ ထိုစာတြင္ ေတာင္ကုန္းႏွင့္ေတာင္

တန္းမ်ားကို ဒိုင္းနမိုက္ျဖင့္ ၿဖိဳခြဲေနမႈေၾကာင့္ ေဒသခံမ်ားအတြက္ ျပင္း ျပင္းထန္ထန္ က်န္းမာေရးထိခိုက္ႏိုင္ၿပီး ေရာဂါမ်ားႏွင့္ လူေသဆံုးမႈ မ်ား ျဖစ္လာႏုိင္သည္ဟု ေဖာ္ျပ ထားပါသည္။

မိုးႀကီးမႈေၾကာင့္ ေရကန္၊ အင္းအုိင္မ်ား ေရလွ်ံေစသကဲ့သုိ႔ ထိုေရကန္၊ အင္းအိုင္မ်ားကိုလည္း တမင္တကာ ဖ်က္ဆီးေနၾက ေၾကာင္း၊ ထို႔ေၾကာင့္ ကြၽဲ၊ ႏြားမ်ား ေသဆံုးၿပီး ဥစၥာပစၥည္းပိုင္ဆုိင္မႈ မ်ား ဆံုး႐ႈံးရေၾကာင္း၊ သို႔ေသာ္ ထုိကဲ့သို႔ ပ်က္စီးမႈမ်ားကို ေက်ာက္တူးေနသည့္ ကုမၸဏီမ်ားက မည္ သည့္အခါမွ် တာဝန္မယူေၾကာင္း အဆုိပါစာတြင္ ေရးသားထား သည္။

ျမန္မာျပည္မွာ စစ္အစိုးရ ဆင္းေပးၿပီးကတည္းက ႏုိင္ငံေရး ႏွင့္ စီးပြားေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ မ်ားကို အားေပးသည့္အေနျဖင့္ ျမန္မာ၏ အလွဴရွင္ႏုိင္ငံမ်ားက ပိတ္ဆုိ႔အေရးယူမႈမ်ားကို တျဖည္း ျဖည္းဖယ္ရွားေပးေနပါသည္။

သို႔ေသာ္လည္း အဆုိပါႏုိင္ငံ မ်ားအေနျဖင့္ ေနာက္ထပ္ ပိတ္ ဆို႔မႈမ်ား မ႐ုပ္သိမ္းမီ သတိထား စဥ္းစားၾကရန္ Global Witness ၏ အစီရင္ခံစာတြင္ တိုက္တြန္းထား သည္။ ၿပီးခဲ့သည့္ႏွစ္က ျမန္မာ ႏုိင္ငံသည္ ေရနံ၊ သဘာဝ ဓာတ္ေငြ႕ႏွင့္ သတၱဳတြင္းလုပ္ငန္း မ်ား၌ အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈမ်ားကို ရပ္တန္႔ရန္ သဘာဝသယံဇာတ လုပ္ငန္းမ်ား ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ ရွိေစေရး ေဆာင္ရြက္က်င့္သံုးမႈ ႏုိင္ငံတကာ သေဘာတူညီခ်က္ (EITI)တြင္ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ရန္ သေဘာတူခဲ့၏။ ျမန္မာ့ေက်ာက္ စိမ္းလုပ္ငန္း ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ တုိးတက္လာေအာင္ အေမရိကန္ ႏွင့္ အျခားအလွဴရွင္ႏုိင္ငံမ်ားအေနျဖင့္ သူတို႔၏ ဩဇာအရွိန္အဝါ ကို အသံုးခ်သင့္သည္ဟုလည္း အစီရင္ခံစာက ေျပာၾကားထား သည္။

‘‘ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္နဲ႔ EITI က အေနာက္ႏုိင္ငံေတြဆီက အလွဴေငြရေအာင္ ဆြဲေဆာင္တဲ့ သံလိုက္ေတြပဲ။ ဒါေၾကာင့္ အလွဴ ရွင္ႏုိင္ငံေတြအေနနဲ႔ ဒါဟာ ျမန္မာ အစိုးရကို ခုိင္မာတဲ့အေျပာင္းအ လဲျဖစ္ေအာင္ တြန္းအားေပးဖို႔ တကယ့္အခြင့္အေရးေတြပဲ။ ဒါ ေပမဲ့ ျမန္မာရဲ႕ ေျပာင္းလဲမႈကို  အျပဳသေဘာနဲ႔ ခ်ဥ္းကပ္လိုသူအတြက္ လည္း ျပႆနာျဖစ္ေနပါတယ္။ကခ်င္ေဒသပဋိပကၡနဲ႔ ေက်ာက္ စိမ္းလုပ္ငန္းက တကယ့္ကို ခက္ခဲတဲ့ ျပႆနာေတြပါ။ ဒါေတြကို ေရွာင္လႊဲလို႔လည္းမရသလို အခ်ိန္ဆြဲလို႔လည္း မရဘူး’’ဟု GlobalWitness ၏ အစီရင္ခံစာက သတိေပးထားပါသည္။ ယင္းကိစၥႏွင့္ ပတ္သက္၍ လန္ဒန္ၿမိဳ႕မွ ျမန္မာသံ႐ံုး ေျပာဆိုခြင့္ရွိသူ၏ မွတ္ ခ်က္ကို မရရွိခဲ့ေပ။

(ၿဗိတိန္ႏုိင္ငံထုတ္ The Indepe-ndent သတင္းစာပါ ေဆာင္းပါး ရွင္ David Connett ၏ Burma jade trade: Former junta members making huge profits while locals suffer environmental effects ကို ထားထားျမင့္ ဘာသာျပန္ဆုိသည္။)